De drugscommissaris is op komst, maar krijgt veel taken en weinig macht

De zoektocht naar een Brusselse drugscommissaris is volop aan de gang: over een maand moet hij of zij aan de slag. Het takenpakket voor de nieuwe functie oogt omvangrijk, de uitdaging om resultaten te boeken in het Brusselse institutionele web nog groter.

Volgens onze informatie zijn een achttal kandidaten in de running. Over een maand loopt de selectieprocedure af.

Door het oplaaiende schietgeweld in Anderlecht, Molenbeek en vooral Sint-Gillis zal de drugscommissaris meteen de handen vol hebben om de overheden en veiligheidsinstanties op één lijn te krijgen – zeker nu het politieke vingerwijzen in de nasleep van de schietpartijen weer volop opspeelt.

“De drugscommissaris moet iedereen doen samenwerken”, klinkt het op het kabinet van Brussels minister-president Boris Dilliès (MR), die bevoegd is voor veiligheid. “Het zal geen posterboy of -girl worden.”

Hotspots

Het takenpakket gaat nochtans veel breder dan enkel coördinatie. De drugscommissaris krijgt bijvoorbeeld ook de regie over de hotspotstrategie en moet identificeren in welke Brusselse wijken de politie gerichte acties op poten moet zetten en aan welk tempo er wordt opgetreden.

“Vandaag zien we dat die strategie wat op haar limieten botst. Een snelle evaluatie is cruciaal”, zegt Brussels parlementslid Benjamin Dalle (CD&V), die het dossier van dichtbij volgt.

Op het kabinet van Dilliès valt te horen dat de hotspotstrategie haar vruchten afwerpt, maar dat er een “breder antwoord nodig is”, omdat er aanwijzingen zijn dat het geweld in Brussel snel van de ene naar de andere wijk verplaatst.

Een geïntegreerd drugsplan uitwerken, met een hoofdstuk over de hotspotstrategie, moet de eerste grote opdracht worden van de drugscommissaris. Op termijn zal de spil van de Brusselse drugsaanpak ook een taskforce tegen witwassen in het leven roepen en gezamenlijke acties van de inspectiediensten en politie superviseren.

Ook burgers worden mogelijk nauw betrokken in het verhaal van het drugscommissariaat. Zo leeft het idee om sterker in te spelen op buurtinformatienetwerken zodat de politie sneller op de hoogte is van verdachte zaken.

Op papier krijgt de commissaris zo een fors takenpakket. Tegelijk is aan de functie geen eigen politiemacht verbonden en neemt het commissariaat geen bevoegdheden over van het parket, de politiezones of de gemeenten. De impact zal dus grotendeels afhangen van de mate waarin andere spelers bereid zijn om mee te bewegen.

'Clear, hold, build’

“Je hebt in de Brusselse lasagne meer overleg nodig tussen alle spelers en instanties”, vindt Brussels parlementslid Stijn Bex (Groen). “Het effect is weliswaar afhankelijk van de slagkracht van de toekomstige drugscommissaris en de steun waarop die figuur zal kunnen rekenen. Daarin moet minister-president Dilliès een rol spelen.”

Dilliès maakt alvast deel uit van de selectiecommissie die de nieuwe drugscommissaris zal aanduiden. Aan zijn zijde zitten Brussels procureur Julien Moinil, de gewestelijke instantie Safe.brussels, de huidige voorzitter van de Brusselse korpschefs, een academicus en nationaal drugscommissaris Ine Van Wymersch.

De toekomstige commissaris krijgt bovendien vrijwel letterlijk de aanpak mee die Van Wymersch al langer verdedigt en dinsdag opnieuw uiteenzette in een interview met Le Soir: 'clear, hold, build'.

“Clear: de wijk schoonvegen met politieoperaties, hold: het terrein vasthouden door de criminele netwerken duurzaam te bestrijden, en build: in die wijken opnieuw toekomstperspectief opbouwen, onder meer op economisch, stedenbouwkundig en sociaal vlak.”

In de functieomschrijving van de nieuwe drugscommissaris duikt die uit het Verenigd Koninkrijk overgewaaide methode expliciet op.

Op papier klinkt die aanpak logisch, maar op straat botst de theorie geregeld op de praktijk. “Soms moet je opnieuw beginnen bij de fase clear, bijvoorbeeld wanneer een criminele organisatie terugkeert of van werkwijze verandert. Het probleem met georganiseerde criminaliteit is dat ze zich voortdurend aanpast en ook haar verdienmodel kan wijzigen”, voegt Van Wymersch toe in Le Soir.

'Alle krachten in de samenleving’

Dat lijkt vandaag het geval te zijn in Sint-Gillis, waar vier schietpartijen plaatsvonden op drie dagen tijd: aan de Hallepoort, tweemaal op de Vorstsesteenweg, en op het kruispunt van de Gustave Defnetstraat en de Montenegrostraat. Het zijn stuk voor stuk omgevingen waar het drugsgeweld al verschillende jaren de kop opsteekt.

In navolging van de schietpartijen weerklinkt de aloude roep om meer federale hulp. Zo eisten de drie burgemeesters van de politiezone Brussel Zuid (Anderlecht, Vorst en Sint-Gillis) dinsdag extra mankrachten.

In afwachting van een antwoord van minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) – of van de aanduiding van de drugscommissaris – roept Bex minister-president Dilliès alvast op om op tafel te kloppen bij zijn partijgenoot Quintin.

Vanuit de Brusselse oppositie vragen de N-VA en Vlaams Belang om de commissie Binnenlandse Zaken bijeen te roepen, terwijl de PS dan weer diezelfde commissie op federaal niveau uit het zomerreces wil halen.

De neuzen in dezelfde richting krijgen, wordt met andere woorden al een loodzware eerste opdracht voor de nieuwe drugscommissaris. Volgens Van Wymersch kan die figuur bovendien “alleen het verschil maken als we alle krachten in de samenleving mobiliseren: geestelijke gezondheidszorg, armoedebestrijding, jongerenbegeleiding, onderwijs, werkgelegenheid, …”

De commissaris krijgt daarvoor een mandaat van vijf jaar dat eenmaal verlengbaar is.