De Smedt duwt gaspedaal in voor vereenvoudiging administratie: ‘Snel uit fouten leren’

Ruim honderd ambtenaren tekenen vanaf deze week de nieuwe administratie uit die andere gewestdiensten zal ondersteunen. De hervorming moet al op 1 juli ingaan en dit jaar minstens 15 miljoen euro opleveren, zegt minister Dirk De Smedt (Anders) in een gesprek met BRUZZ. “Ambtenaren zien zelf dat de huidige organisatie niet werkt.”

Deze week bleek nog dat veertig procent van de Brusselse LEZ-camera’s niet werkt. Dat is volgens minister van Begroting, Financiën, Openbaar Ambt en Administratieve Hervorming Dirk De Smedt vooral te wijten aan de enorme versnippering van de Brusselse gewestdiensten.

De lage-emissiezone, kortweg LEZ, is immers een dossier dat verdeeld zit over Brussel Fiscaliteit (boetes), Paradigm.brussel (IT-infrastructuur, nog eens uitbesteed aan Irisnet), Leefmilieu Brussel (regelgevend kader) en Safe.brussels (beslissingscapaciteit). “Het is echt een goed voorbeeld van hoe openbare dienstverlening ondergesneeuwd kan raken in een versnipperd administratief landschap.”

Vier pijlers

De Smedt liet een plan opmaken om de camera’s – waarvan er in de herfst zelfs maar een op de vijf werkte – weer operationeel te krijgen. Tegelijk wil hij ook vaart maken met de hervorming van die versnipperde Brusselse administraties.

Het regeerakkoord bepaalt dat die in vier pijlers moeten fuseren: een eerste pijler bundelt de diensten die gemeenschappelijk kunnen werken voor andere overheidsdiensten, een tweede pijler omvat de administraties met bevoegdheden die onder welbepaalde ministers vallen, een derde bestaat uit operationele diensten en een vierde, nog wat vage pijler bestaat uit coördinerende functies.

Deze woensdag beginnen alvast thematische werkgroepen waarin ambtenaren zelf zullen uittekenen hoe pijler één er zal uitzien. “Ruim tien procent van de 1.200 ambtenaren in de betrokken administraties heeft zich daarvoor ingeschreven”, zegt De Smedt. “Het gaat om multidisciplinaire groepen waar ook lang niet alleen de topambtenaren en dossierbeheerders in zullen zitten. Tegelijk timmert de regering aan het juridische kader dat al in eerste lezing is goedgekeurd en zijn we bezig met het syndicale overleg.”

Of er veel weerstand is? "Er zijn vooral veel vragen over de gevolgen van de hervorming. Maar ook de vakbonden en werknemers beseffen wel dat we niet verder kunnen werken zoals we bezig zijn. Veel aparte administraties die we vandaag hebben, zijn om de juiste redenen opgericht - ik heb zelf nog voor eentje gevochten en er met Brussel Fiscaliteit ook een geleid - maar op den duur raakten die organisaties meer op zichzelf gekeerd en protectionistisch. Dat heeft deels te maken met de kwaliteit van de leidende ambtenaren. De vis rot aan de kop.”

De Smedt wil snel schakelen. “Op 1 juli moet de hervorming van de eerste pijler een feit zijn. Ik werk graag snel en huldig het principe ‘Fail fast’: denk na, maar treuzel dan niet lang om te handelen. Snel actie ondernemen betekent in de regel dat je maar weinig schade aanricht met de fouten die er altijd wel zullen zijn. Je kunt daar ook veel sneller lessen uit trekken en die corrigeren. Politici zijn doorgaans bang voor risico’s en nemen zichzelf veel te serieus: ik omarm die aanpak net. Het is de enige manier om kwaliteitsvolle dienstverlening te organiseren.”

Minstens vijftien miljoen euro besparing

De hervorming moet niet alleen een slagkrachtigere administratie en betere dienstverlening opleveren, maar ook een flinke besparing. “We investeren vijf miljoen euro in de oefening, maar ze moet minstens vijftien miljoen euro besparing opleveren tegen eind december. Hopelijk wordt het meer.”

Hervormingen binnen een organisatie gebeuren dikwijls om te besparen, maar dat effect laat vaak even op zich wachten. De Smedt maakt zich sterk dat dat stramien niet van toepassing zal zijn op de hervorming van de eerste pijler.

“Daarnet nog kreeg ik de vraag of ik even een licentiepakket van 4 miljoen euro kon ondertekenen. Dat soort kosten kan drastisch naar beneden. We hebben vandaag 24 verschillende applicaties om de payroll te beheren. Dat verklaart onder meer waarom human resources bij ons goed is voor 3,8 procent van de loonmassa, terwijl dat in andere administraties maar 2 procent is.”

Ontslagen

De hervorming van de administratie moet zonder ontslagen gebeuren, maar is dat wel realistisch? “Jaarlijks vertrekken honderden mensen met pensioen en vertrekken er nog eens honderden omdat ze andere horizonten opzoeken. Dat biedt genoeg mogelijkheden om te besparen”, aldus de minister. “Die hervorming is ook niet zomaar een spontaan ideetje: er is jaren over nagedacht binnen werkgroepen. Daarom is die fusieoperatie zo gedetailleerd uitgewerkt in het regeerakkoord. Op dat vlak ben ik een schaker: een gemiddelde van zeven zetten vooruitdenken is niet slecht, toch?”