Défi zegt ‘ja, maar’ tegen deelname aan 'Guinness-coalitie'

Na Ecolo stapt ook Défi mee in de gesprekken rond een meerjarenbegroting onder leiding van formateur Yvan Verougstraete (Les Engagés), maar dan wel onder strikte voorwaarden. Zo moet het tekort met 1,2 miljard worden teruggedrongen. Dat is meer dan wat Verougstraete voor ogen had.

Maandagochtend kwamen Défi-voorzitter Sophie Rohonyi en uittredend minister Bernard Clerfayt op de koffie bij Verougstraete. Het was de gelegenheid voor Rohonyi om nog eens de deelname te kaderen: er zal hervormd moeten worden en gesaneerd en dat met een volwaardige regering. "Het moet een valabele, stabiele en democratische meerderheid zijn,” zo formuleerde Rohonyi vorige week al de voorwaarden voor deelname aan welke coalitie dan ook.

“Centrum-links is niet onze voorkeurscoalitie,” klinkt het bij een Défi-kopstuk, “maar we willen wel onze verantwoordelijkheid nemen. We zeggen nu ja, maar die ‘ja’ zal telkens opnieuw geëvalueerd worden aan de hand van onze rode lijnen.” Lees: Défi is niet getrouwd met deze 'Guinness-coalitie' (een term die verwijst naar het Guinness Book of Records vanwege de lange formatie).

In een communiqué in de vooravond specificeert Défi die eisen. Zo wil Défi een begroting in evenwicht tegen 2029. Daarvoor zou 1,2 miljard euro 'gevonden' moeten worden, in plaats van het startbedrag van 1 miljard van Verougstraete. "Pas dan kunnen we Open VLD en CD&V mee aan boord krijgen." De maatregelen moeten bijdragen aan economische welvaart, en naast het "rationaliseren van de administraties" is ook de neutraliteit van de ambtenarij belangrijk voor Défi.

Lopende zaken

Deelnemen of niet aan deze coalitie is voor Défi alvast een existentiële kwestie. De partij is op sterven na dood, na een optater bij de vorige verkiezingen, en het vertrek van onder meer kopstuk Olivier Maingain en zijn zoon Fabian.

De laatste peilingen geven weliswaar terug wat hoop, maar de partij moet nu vooral juist kiezen wil ze na 2029 nog enige kans hebben op overleven: tot de meerderheid toetreden, of voluit voor de oppositie gaan. In het slechtste geval blijft Défi in een regering in lopende zaken zitten tot 2029, waarmee helemaal geen prijs te winnen valt.

Het is precies hier waar de PS op speculeert om Défi mee aan boord te krijgen. Er is eigenlijk geen andere optie meer dan centrum-links (socialisten, christendemocraten en ecologisten). Alle andere realistische coalities zijn al langdurig uitgetest. Dus rest Défi de keuze tussen centrum-links waarmee ze nog punten kan scoren, of de weinig aantrekkelijke optie van lopende zaken.

Fragiel

Daarmee is natuurlijk niet alles gezegd, want de achilleshiel van deze constructie is dat met de partijen die nu rond de tafel zitten geen meerderheid gevormd kan worden, iets waar Défi op staat. Er zijn minstens drie zetels te kort, twee aan Nederlandstalige en één aan Franstalige kant. Komt daarbij dat er bij Ecolo een parlementslid langdurig ziek is, wat de meerderheid nog wat fragieler maakt.

De kans is daarom reëel dat, als Verougstraete in zijn opdracht slaagt om de zeven partijen op één lijn te krijgen, het een minderheidskabinet zal worden, dat in het zadel wordt gebracht door handtekeningen van enkele onafhankelijken, misschien een overloper, en/of parlementsleden van Team Fouad Ahidar (TFA).

Die zullen daar ongetwijfeld enkele eisen tegenover stellen, wat de hele constructie bijzonder kwetsbaar maakt. Défi liet eerder al weten niet gegijzeld te willen worden door onafhankelijken, waaronder bijvoorbeeld politieke aartsvijand Fabian Maingain.

Bonte coalities

Eens die minderheidsregering er is, zal die voor de begroting, en voor wetsontwerpen allerhande, op zoek moeten naar gedoogsteun vanuit het parlement. Het is een formule die in het buitenland niet ongebruikelijk is, maar waar ons land niet veel ervaring mee heeft.

Een echt stabiel verhaal riskeert dat niet te worden, want de ministers kunnen telkens klem gereden worden, bijvoorbeeld door een wisselmeerderheid op links, met PTB en TFA. De vorige legislatuur toonde al hoe wisselmeerderheden de regering geregeld onder hoogspanning brachten.

Het antwoord daarop is dat deze ‘parlementaire dynamiek’ vandaag ook volop aan de gang is, met de regering Vervoort in lopende zaken. En dat klopt. De laatste weken werden er al bonte coalities gesloten om wetsvoorstellen of resoluties in het parlement goed te keuren, waarmee ook richting wordt gegeven aan het toekomstig beleid van de hoofdstad.

Inzet

Maar een goed onderhandeld regeerakkoord met bijhorende meerjarenbegroting zou alle partijen toch wat meer vertrouwen moeten geven om er een samen-uit, samen-thuis-verhaal van te maken. Ondertussen laat Verougstraete er geen gras over groeien. Hij wil al op kerstavond met een eerste nota komen, en nog voor het einde van het jaar de eerste resultaten boeken. “We hebben geen tijd te verliezen,” klinkt het in zijn entourage.

De meerjarenbegroting is de prioriteit. Als Verougstraete er in slaagt om het tekort tegen 2029 terug te dringen met 1 miljard, zoals ook in de eerdere onderhandelingen was afgesproken, kan hij hiermee naar Open VLD stappen, met de vraag om tot de coalitie toe te treden. Die kan daar dan moeilijk 'nee' tegen zeggen, zo is de redenering.

Tegelijk kunnen hiermee de financiële markten worden gesust, zodat het Brussels Gewest uit het vaarwater blijft van een liquiditeitscrisis in april of mei. De inzet is dus groot maar indien Verougstraete in zijn opdracht slaagt, kan hij zijn partij, na het succes bij de vorige verkiezingen in Wallonië, ook in Brussel écht op de kaart zetten.