Europees Parlement opent deur naar terugkeerhubs, met steun van uiterst rechts

In het Europees Parlement heeft een meerderheid van rechtse en uiterst rechtse fracties gestemd voor een aanzienlijke aanscherping van het terugkeerbeleid voor mensen zonder recht op verblijf in de EU. Dat deed het parlement donderdag in een plenaire zitting in Brussel. De ontwerpwet opent onder meer de deur voor zogenaamde 'terugkeerhubs' in niet-EU-landen.

De Europarlementsleden schaarden zich met 389 stemmen voor, tegen 206 stemmen tegen (32 onthoudingen), achter de tekst. Die creëert een legaal kader voor lidstaten die 'terugkeerhubs' voor afgewezen asielzoekers willen inrichten.

Het halfrond moet nog een akkoord sluiten met de 27 lidstaten, maar het is al langer duidelijk dat die piste in verscheidene hoofdsteden bewandeld wordt. Zo willen Nederland, Duitsland, Denemarken, Oostenrijk en Griekenland dit jaar samen een initiatief uitrollen om zulke hubs te realiseren. Welke derde landen daartoe bereid zou zijn, is vooralsnog onduidelijk. Het gaat om landen die niet tot de EU behoren, en niet het land van herkomst zijn van de teruggestuurde asielzoekers.

Sancties

Het Europees Parlement sprak zich ook uit voor strengere regels en sancties voor mensen die weigeren het grondgebied te verlaten, met meer mogelijkheden voor detentie. Zo kunnen ook alleenstaande minderjarigen en gezinnen met kinderen opgesloten worden. De duur van de detentie kan maximaal 24 maanden bedragen.

Daarnaast maakt de tekst het ook mogelijk om langdurige inreisverboden uit te vaardigen tegen mensen zonder recht op verblijf die niet meewerken aan hun terugkeer.

De Europese Commissie had haar voorstel vorig jaar gepresenteerd als het sluitstuk van het nieuwe asiel- en migratiepact dat dit jaar in werking treedt. De ontwerpverordening moet ervoor zorgen dat meer afgewezen asielzoekers en andere derdelanders zonder recht op verblijf het grondgebied van de EU effectief verlaten. Momenteel wordt slechts 20 procent van de terugkeerbesluiten effectief nageleefd.

Rechts en uiterst rechts

De Nederlandse liberaal Malik Azmani van de partij VVD, die de interne onderhandelingen in het Parlement in goede banen moest leiden, probeerde de voorbije maanden om een compromis onder de traditionele pro-Europese fracties te smeden, maar hij werd rechts ingehaald.

De centrumrechtse Europese Volkspartij (EVP), de grootste fractie in het halfrond, legde een alternatieve tekst op tafel, die de steun kreeg van de fracties aan haar rechterzijde (ECR, Patriotten voor Europa, Europa van Soevereine Naties). Sinds de laatste Europese verkiezingen is die meerderheid al vaker gevormd, maar nog niet in zo'n zwaarwichtig migratiedossier.

Controversiële coalitie

Azmani koos uiteindelijk zelf voor een onthouding, en dat deden ook CD&V'ers Wouter Beke en Liesbet Sommen (deel van de EVP-fractie). "Ik onderschrijf de inhoud van deze tekst volledig, maar heb mij bij de stemming enkel en alleen onthouden omdat ik als christendemocraat vind dat we voor dit soort dossiers beter met de centrumpartijen tot oplossingen komen. Ik roep dan ook socialisten en liberalen op om hun verantwoordelijkheid te nemen", zo legde Beke uit. Ook Hilde Vautmans (Anders, Renew Europe) onthield zich.

N-VA, deel van de ECR-fractie, steunde het voorstel wel. "Wie effectief terugkeerbeleid ernstig neemt, kan hier niet tegen zijn", reageerde Assita Kanko. Ze spreekt van "het belangrijkste migratievoorstel dat de voorbije tien jaar in het Europees Parlement op tafel heeft gelegen".

Vlaams Belang, dat in het Parlement aangesloten is bij de fractie Patriotten voor Europa, is dan weer tevreden is dat een meerderheid in het Europees Parlement "breekt met het falende beleid en kiest voor afdwingbare terugkeer". "Met onze druk kan het beleid wél strenger worden", stelt Tom Vandendriessche.

Aan Belgische zijde stemden sociaaldemocraten, groenen, uiterst links en de Franstalige liberalen van MR tegen.

Kathleen Van Brempt van Vooruit beaamt dat de terugkeercijfers omhoog moeten en dat Europese samenwerking daarbij kan helpen. Maar terugkeerhubs "veroorzaken alleen maar meer chaos op het terrein en gaan regelrecht in tegen het internationaal recht en de mensenrechten", meent ze. "Bovendien zet dit akkoord de deur open voor harde deportatieregimes, zoals die van ICE in de Verenigde Staten. Dat is niet het Europa waarvoor wij staan."