Formatie: Als het veto tegen TFA valt, is er veel mogelijk

"De politici zullen de burgerbewegingen opnieuw in de ogen moeten kijken, en moeten toegeven dat elke dag dat er geen regering is, het democratische deficit groeit." Dat schrijft BRUZZ-redacteur Steven Van Garsse in het edito van deze week.

Het was een bemoedigend signaal vrijdagavond. Het hele Beursplein stond vol met boze Brusselaars die eisten dat de onderhandelaars voor een Brusselse regering weer aan tafel gaan. Zondag slaagden burgerbewegingen erin om alle partijen rond de tafel te krijgen.

Organisator Frederik Lamote van Respect Brussels had vooraf gezegd dat de burgers de neutrale rol willen spelen die de koning bij een federale regeringsvorming kan spelen – wat in Brussel niet voorzien is in de wet. Waarbij geluisterd wordt, naar oplossingen wordt gezocht om te deblokkeren, en ook een bepaald ritme kan worden gegeven aan de onderhandelingen, zonder dat de burgers zichzelf in de plaats stellen van de politici.

Een eerste kaap is zondag alvast gerond. Niet dat er een doorbraak is, maar er wordt tenminste weer aan tafel gezeten. Als de burgerbewegingen hetzelfde enthousiasme behouden, kunnen ze blijvend de druk aanhouden.

De vergadering van zondag heeft twee zaken opgeleverd: er is geen staalhard veto meer tegen Team Fouad Ahidar. Fouad Ahidar zou gesprekken voeren met MR en met PS. Niet dat er al honderd procent vertrouwen is, maar als het veto tegen TFA wegvalt, is er weer veel mogelijk.

Daarnaast zijn alle partijen rond de tafel het erover eens dat lopende zaken geen optie is, en dat er opnieuw ontmijners het veld in moeten worden gestuurd, een Franstalige en een Nederlandstalige. Wie dat moet worden, en of het iemand uit de politiek of erbuiten wordt, dat zou deze week duidelijk kunnen worden.

PS vindt dat de twee grootste partijen aan zet zijn, MR en Groen, maar dat is al geprobeerd. Bij Groen vinden ze dat het aan de twee partijen is die verantwoordelijkheid dragen in de blokkage: PS en Anders, de voormalige Open VLD.

Anders-voorzitter Frédéric De Gucht zag die bui al hangen, en gaf in La Libre een schot voor de boeg. “Nee, ik word geen formateur. Niemand wil dat ik slaag”, wat een bijzondere manier is om de verantwoordelijkheid op te nemen.

Ook de PS ging meteen in het defensief door de schuld bij de Vlamingen leggen, waar volgens PS-baas Ahmed Laaouej niet alleen te veel partijen zijn, maar de partijen volgens hem het nationale belang laten doorwegen op het belang van de Brusselaar. Daarmee zakte elke zorgvuldig opgebouwde hoop kort na de vergadering alweer in elkaar. In de achtergrond blijft de vraag of Anders en PS in de huidige omstandigheden nog een nieuwe regering willen.

Vandaag kan Anders, via de begrotingsminister in lopende zaken, doen wat middels een formatie veel moeilijker is: de begroting stukje per stukje saneren, zonder nieuwe belastingen. Daar kan elke liberale partij alleen maar van dromen. Volgens De Gucht is het deficit vorig jaar zelfs geslonken van 1,55 naar 1 miljard. Als dat klopt, is dat een krachttoer op zich, waarvoor Anders de pluim op de hoed kan steken.

Ook de PS kan met een regering in lopende zaken haar voordeel doen. In het parlement is er een links overwicht, waarbij linkse en centrumlinkse ordonnanties en resoluties goedgekeurd kunnen worden. Kijk maar naar de huurregulering die in mei 2025 groen licht kreeg. Laaouej verwijst geregeld naar de Brusselse lokale besturen, die gedomineerd worden door de PS, en waar wel nog beleid kan worden gevoerd. Zo bekeken zijn zowel voor PS als voor Anders lopende zaken niet eens zo oncomfortabel, al druipt het politiek cynisme er wel van af.

Zijn we daarmee voor de zoveelste keer terug naar af? Zeker niet. De politici zullen de burgerbewegingen opnieuw in de ogen moeten kijken, en moeten toegeven dat elke dag dat er geen regering is, het democratische deficit groeit en de toekomst van Brussel te grabbel wordt gegooid. Dat feit alleen al kan de druk op de ketel houden.