Fusie politiezones: belangrijke Vlaamse eis ingewilligd

"Het gebrek aan een eenduidige politieke eindverantwoordelijke kan de nieuwe politiewerking verlammen en vertragen." Dat schrijft BRUZZ-redacteur Maarten Goethals in het edito van deze week.

“Een historische stap”, zo noemt minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) de eenmaking van de zes Brusselse politiezones tot één korps, afgelopen woensdag met een brede meerderheid aangenomen in het federaal parlement. Daarmee is de fusie, een van de taaiste discussies van de laatste twintig jaar, een voldongen feit. De minister wil de nieuwe wet zo snel mogelijk in werking laten treden en mikt op 1 januari 2028. Een strakke deadline.

Met de fusie wordt een belangrijke Vlaamse eis ingewilligd. De Nederlandstaligen in Brussel pleiten al jaren voor een meer centraal aangestuurde politie, naar buitenlands model. De versplintering van middelen en manschappen heeft immers in het verleden te veel voorbeelden opgeleverd van slecht en ondermaats politiewerk.

Met de jaren verdween ook de urgentie van de tegenargumenten, vooral opgepookt door de Brusselse burgemeesters, de vurigste tegenstanders. Het toegenomen drugsgeweld dat niet braafjes stopt aan de grens van een gemeente, een verdeling van manschappen die niet klopt in vergelijking met de noden van sommige zones, een collectief imagoprobleem, een veel te ‘witte’ rekruteringspolitiek: in al die dossiers hebben de feiten de positie van critici gaandeweg verzwakt. Meer nog: mogelijk heeft het lange talmen sommige zaken verergerd.

Zelfs het sterkste argument tegen de fusie – nabijheid van de politie – maakt geen indruk. Ook in een grote structuur blijft het mogelijk dat burgers in nauw contact staan met hun wijkagent. Dat is een kwestie van prioriteiten, en staat los van de interne hiërarchie. Bovendien komen de meeste Brusselaars, in normale omstandigheden, nauwelijks in contact met de politie. En als dat toch gebeurt, moet een agent vooral snel aanwezig zijn, zich correct in de twee landstalen kunnen behelpen en professioneel optreden. Onder welk commando die opereert, maakt dan minder uit.

Zal het meteen allemaal perfect lopen? Natuurlijk niet. Het gaat tenslotte om een organisatie van ongeveer 7.700 werknemers, administratieve ondersteuning inbegrepen. Die tanker keren kost tijd, zowel in de hoofden van de mensen, als in de praktische uitvoering. En toegegeven: overheden genieten niet de beste reputatie qua snelle verandertrajecten, IT-integraties of de aansturing van dure consultants. Toch zit volgens experts de belangrijkste winst op dat niveau: in het samenvoegen van de backoffice, de overhead en de infrastructuur.

Belangrijker voor het welslagen zijn de burgemeesters en het model van politieke sturing. De traditionele politieraden, die het beleid kritisch tegen het licht hielden, worden afgeschaft en de bestaande politiecolleges worden samengevoegd. Opvallend: onder meer de grootte van de gemeente bepaalt het aantal stemmen in de aangepaste structuur. Zo zullen Brussel-Stad of Anderlecht bij beslissingen zwaarder kunnen doorwegen dan pakweg Sint-Joost-ten-Node of Sint-Agatha-Berchem.

Dat kan de deur openen naar wanorde, een dominant PS-blok, frustraties bij de kleintjes, bizarre coalities, en het risico op een beleid dat meer electoraal strategisch denkt dan operationeel. Een potentieel gebrek aan politieke eensgezindheid en een duidelijke eindverantwoordelijke kan bijgevolg een slagkrachtige ordedienst verlammen of vertragen. Ook het wegvallen van de rechtstreekse controle door Nederlandstalige gemeenteraadsleden in de politieraad valt te betreuren.

De nieuwe wet is daarom niet het einde van een lang proces, maar het begin van een nieuw verhaal met een aantal serieuze struikelstenen en valkuilen onderweg. Hopelijk wordt ‘historisch’ later niet gebruikt in de context van ‘historisch gemiste kans’.