Grote gemeenten krijgen het in eengemaakte politiezone voor het zeggen

In de eengemaakte politiezone zal niet elke burgemeester evenveel te zeggen hebben. Dat blijkt uit het wetsvoorstel dat in eerste lezing is goedgekeurd. Het oorspronkelijke plan om elke burgemeester één stem te geven in het politiecollege, werd vervangen door een systeem waarbij grotere gemeenten meer gewicht krijgen.

Begin maart keurde de Kamercommissie Binnenlandse Zaken in eerste lezing het wetsontwerp goed dat de zes Brusselse politiezones fuseert. Daarin worden de politieraden afgeschaft. Tegelijk wordt een bureau voor 'snelle beslissingen' en een nieuw politiecollege opgericht.

Dat nieuwe politiecollege bestaat uit de 19 burgemeesters. Zij verkiezen hun voorzitter. Het politiecollege neemt de strategische beslissingen en stuurt de korpschef aan.

Verdeelsleutel

Zowel burgemeesters als analisten gingen er daarbij vanuit dat iedere burgemeester één stem zou krijgen. Maar dat systeem heeft het goedgekeurde wetsontwerp uiteindelijk niet gehaald, schrijft La DH.

In de plaats wordt via een verdeelsleutel een bepaald gewicht toegekend aan elke gemeente. Die is gebaseerd op de KUL-norm waarmee de federale financiering van alle politiezones wordt bepaald (60 procent), het belastbaar inkomen (20 procent) en het kadastraal inkomen (20 procent) van de gemeenten.

Volgens berekeningen van Brulocalis, de vereniging van Brusselse gemeenten, krijgen grote gemeenten hierdoor een groter gewicht in het politiecollege. Dat bevestigt ook Veli Yüksel, woordvoerder van minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR).

De Stad Brussel zal voor 30 procent wegen op de beslissingen. Anderlecht (6,8), Elsene (7,1) en Schaarbeek (8) volgen op ruime afstand.

Kleine gemeenten hebben een nog veel kleiner aandeel. Voor Sint-Agatha-Berchem is dat slechts 1,4 procent. Voor Ganshoren is dat 1,5 procent en voor Watermaal-Bosvoorde 2 procent.

Niet definitief

Of dat betekent dat sommige burgemeesters meervoudig stemrecht zullen hebben, en Philippe Close (PS), burgemeester van de Stad Brussel bijvoorbeeld tien keer meer stemmen zal kunnen inzetten dan Sophie De Vos (Défi) van Oudergem, moet nog uitgeklaard worden.

"Daarover moeten ze het nog eens worden", zegt William Verstappen, adviseur bij Brulocalis. "In principe kunnen de burgemeesters onderling akkoord gaan om in consensus te stemmen, of op nog een andere manier te beslissen. Niets is definitief, maar als de burgemeesters er onderling niet uitkomen, gaan de beslissingen via de verdeelsleutel."

Om de macht van de grote gemeenten wat in te perken, is er wel een alarmbelprocedure ingevoerd voor gemeenten die vinden dat hun belangen geschaad worden. Maar dat is niet voldoende voor burgemeester van Sint-Agatha-Berchem Christian Lamouline (Les Engagés). "Ik vrees dat de vier grootste gemeenten alles zullen beslissen en de kleintjes zullen moeten volgen", zegt hij aan La DH.

De vier grootste gemeenten hebben effectief een aandeel van meer dan 50 procent in het nieuwe politiecollege. Bovendien worden de grootste gemeenten door een PS-burgemeester bestuurd, waardoor die partij een overwicht krijgt.

Nederlandstaligen

In het goedgekeurde wetsvoorstel verdwijnen ook de politieraden, die bestaan uit gemeenteraadsleden van de verschillende gemeenten in een politiezone. Tegen die beslissing wil het Vlaams Belang een belangenconflict inroepen. Daartoe heeft Dominiek Lootens-Stael in het Vlaams Parlement een voorstel ingediend. "Door het afschaffen van de huidige politieraden verdwijnt ook de minimale vertegenwoordiging van Nederlandstaligen in het bestuur van de Brusselse politie", klinkt het.

Alleen het politiecollege blijft over, bestaande uit de burgemeesters. “De bestuursorganen van de nieuwe Brusselse politiezone zullen zo volledig Franstalig worden", zegt Lootens-Stael.

Minister Quintin ziet dit anders. "In tegenstelling tot wat op het eerste gezicht zou kunnen worden gedacht, zal deze afschaffing niet leiden tot een vermindering van de Vlaamse vertegenwoordiging in de betrokken zones", staat te lezen in zijn wetsvoorstel. "Integendeel: in het huidige systeem hebben alleen de Nederlandstalige leden van de politieraad de mogelijkheid om het politiecollege aan te spreken over het lokale veiligheidsbeleid. Met de verdwijning van dit orgaan wordt dit recht uitgebreid tot alle Nederlandstalige gemeenteraadsleden, die zich voortaan rechtstreeks tot hun burgemeester kunnen wenden in het kader van de gemeenteraad, ook over politiezaken."