Leeftijdscheck sociale media: onduidelijkheid over Brussel als Vlaanderen soloslim speelt

Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) verklaart zondag dat ze wil “doorzetten” met haar decreet voor verplichte leeftijdscontrole bij ‘schadelijke’ sociale media. Er rijzen nochtans vragen over de haalbaarheid van de controles. En over de toepassing in Brussel als er geen overeenstemming komt met de andere gemeenschappen.

Vrijdag kondigde de Vlaamse regering aan dat ze alle kinderen onder de 13 de toegang wil ontzeggen tot "schadelijke" sociale media. Dat wil de regering doen door die platformen te verplichten om strenge leeftijdscontroles in te voeren. De verplichte leeftijdscontrole werd aangekondigd door de Vlaamse minister van Media, Cieltje Van Achter (N-VA). Media is een gemeenschapsbevoegdheid, de leeftijdscheck zou dus ook in Brussel gelden.

Federaal minister voor Digitalisering Vanessa Matz (Les Engagés), ook bevoegd voor privacy, is kritisch voor het Vlaamse voorstel. “Het is positief dat de deelstaten een inspanning willen doen, maar dit is niet de juiste aanpak”, verklaarde ze vrijdag in een persbericht. “Het is niet wenselijk dat elke regio op eigen houtje een minimumleeftijd voor sociale media vaststelt, dit kan tot chaos leiden”, waarschuwde ze.

Zij is er ook geen voorstander van om de leeftijdscontrole over te laten aan de platformen zelf. “Dat komt erop neer dat zij in een positie van rechter én betrokken artij worden geplaatst. De platformen zullen nog meer data over de gebruikers verzamelen om hun leeftijd te controleren. Dat vormt niet alleen een probleem voor de privacy, maar stelt jonge gebruikers potentieel bloot aan ongepaste en gevaarlijke inhoud, tijdens het proces van de leeftijdsverificatie.”

Itsme

Volgens Matz zou deze taak eerder aan een andere partij moeten worden toevertrouwd, waarbij ze het private identificatiesysteem ItsMe of het federale overheidsportaal MyGov.be als voorbeeld noemt. Ze kondigt aan dat ze nog voor de zomervakantie daarvoor een wetsontwerp zal indienen.

Maar haar Vlaamse collega Cieltje Van Achter neemt die kritiek niet in dank af. “De reactie van minister Matz is op zijn zachtst gezegd merkwaardig. Media is een Vlaamse bevoegdheid en dus treden wij op”, laat ze weten in een reactie.

Van Achter wijst erop dat de leeftijdsgrens niet uit de lucht komt vallen. "Wie het probleem van veiligheid op sociale media ernstig neemt, zou opgelucht moeten zijn dat een bevoegde overheid het voortouw neemt.” Ze plaatst vraagtekens bij het pleidooi van Matz voor leeftijdsverificatie via een overheidsportaal. “Ik ben geen voorstander van systemen waarbij elke Vlaming zich standaard met Itsme zou moeten identificeren voor toegang tot sociale media.”

“Wat we wél nodig hebben, is een duidelijke leeftijdsgrens én een afdwingbare leeftijdscontrole door de platformen zelf, zonder dat we allemaal onze identiteitskaart moeten bovenhalen. Platformen moeten kinderen beschermen, maar wel op een manier die onze privacy respecteert. Ik pas voor Big Brother”, klinkt het scherp bij de Vlaamse mediaminister.

Big Brother

Van Achter benadrukt dat overleg welkom is: “We overleggen vandaag al met alle betrokken actoren. Maar ik ga wel doorzetten met dit plan, en het niet laten vastlopen in eindeloze Belgische overlegstructuren. Het zijn de Big Tech die chaos creëren, niet Vlaanderen dat binnen het Europese kader veiligere sociale media eist.”

Toch blijft er nog veel onduidelijk over een eventuele uitrol in Brussel van de Vlaamse maatregel. In Brussel is namelijk ook de Franse Gemeenschap bevoegd voor Media, voor Franstalige instellingen. Zou het Vlaamse sociale mediaverbod dan niet gelden in Brussel? Of enkel voor Nederlandstalige accounts? In het Brussels Gewest worden bovendien gemeenschapsbevoegdheden die van toepassing zijn op individuen, doorgaans door de ‘Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie’ (GGC) uitgeoefend. Dat is bijvoorbeeld het geval voor de filmkeuring, die beoordeelt voor welke leeftijd een bioscoopfilm geschikt is.

“Dit decreet geldt voor de hele Vlaamse Gemeenschap, dus ook in Brussel", verzekert Van Achter via haar woordvoerder. "De Vlaamse Gemeenschap oefent haar gemeenschapsbevoegdheden ook in Brussel uit, en media behoort tot die gemeenschapsmateries. We zijn met ons voorstel een voorloper in België en handelen binnen onze bevoegdheid."

Maar de Vlaamse Mediaminister geeft aan dat ze ook openstaat voor overleg met de andere deelstaten. "Uiteraard zullen we met de Franse Gemeenschap (ook bekend als de Federatie Wallonië-Brussel, red.) hierover in dialoog gaan. De meeting met minister Galant (de Franstalige minister van Media, red.) hierover staat trouwens al gepland.”