Meerderheid Brusselse gemeenten verzet zich tegen woonstbetredingen

Al zeker 16 van de 19 Brusselse gemeenten namen een motie aan tegen het federale wetsontwerp dat woonstbetredingen bij mensen zonder verblijfsvergunning mogelijk moet maken. Dat blijkt uit een rondvraag van BRUZZ. “Het Brussels gewest telt een groot aantal mensen zonder verblijfsvergunning en dus is dit een belangrijk thema voor de lokale politiek”, zegt ULB-politicoloog Pascal Delwit.

Al sinds de aankondiging beroert het wetsontwerp tot woonstbetredingen bij mensen zonder verblijfsvergunning de gemoederen. Het ontwerp van minister van Asiel en Migratie Anneleen Bossuyt (N-VA) en Justitieminister Annelies Verlinden (CD&V), geeft de politie het recht om een woning te betreden en een persoon te arresteren, mits de goedkeuring van een onderzoeksrechter.

De maatregel zou enkel van toepassing zijn op personen die zich meermaals hebben verzet tegen een terugkeer, of een gevaar vormen voor de openbare orde of nationale veiligheid, herhaalde de minister deze week bij BRUZZ.

Vooral vanuit het middenveld weerklinkt kritiek op het wetsontwerp. “Onredelijk en onrechtvaardig”, klonk het vrijdag bij Joost Depotter van Vluchtelingenwerk Vlaanderen in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken. Madeleine Guyot van de Ligue des Familles waarschuwde dan weer dat woonstbetredingen een “onomkeerbaar trauma kunnen veroorzaken bij aanwezige kinderen.”

Duidelijkere definities

Meerdere lokale besturen sluiten zich intussen aan bij het verzet. Zo kondigde Sint-Agatha-Berchem donderdagavond aan een motie te hebben goedgekeurd tegen het wetsontwerp. “De gemeente spreekt zijn bezorgdheid uit over de gevolgen van huisbezoeken voor de grondrechten, met name de onschendbaarheid van de woning”, valt onder meer te lezen in het besluit. Ook werd een duidelijkere definitie gevraagd van wat ‘gevaar voor de openbare orde’ en de ‘nationale veiligheid’ precies inhouden.

De gemeente sluit daarmee aan bij de 15 andere Brusselse lokale besturen die de voorbije maanden soortgelijke teksten aannamen. Enkel in MR-bastion Ukkel werd een motie tegen woonstbetredingen expliciet verworpen. Gemeenteraadslid Jérôme Toussaint (MR) noemde de maatregel “noodzakelijk, proportioneel en een laatste optie.”

Bij twee Brusselse gemeenten zijn de moties nog hangende. In Watermaal-Bosvoorde, waar burgemeester David Leisterh (MR) de plak zwaait, werd de deadline gemist. De volgende gemeenteraad staat pas gepland in september. Raadslid Martin Casier (PS) laat weten wel van plan te zijn om dan een motie in te dienen, “in geval dat het wetsontwerp nog niet is goedgekeurd.” Hij verwacht een nipte meerderheid op de been te kunnen brengen.

Verder staat een motie tegen woonstbetredingen in Ganshoren op de agenda van de gemeenteraad van 3 juli.

Belangrijk thema

Dat de overgrote meerderheid van de Brusselse gemeenten zich verzet tegen het wetsvoorstel, verbaast politicoloog Pascal Delwit (ULB) niet. “Het Brussels gewest telt een groot aantal mensen zonder verblijfsvergunning. Dat maakt het tot een belangrijk thema voor de lokale politiek.”

Delwit verklaart de lokale weerstand ook mede door de hoofdstedelijke positie van links. “Terwijl er algemeen een ruk naar rechts is in Europa, valt het op dat in steden waar universiteiten zijn, links net meer op de voorgrond treedt. Dat is in Brussel niet anders. PTB-PVDA doet het goed in de hoofdstad, de PS houdt stand en Ecolo toont dat ze nog niet is uitgespeeld.”

In de meeste gevallen dienden progressieve partijen dan ook de motie in, of verleenden ze hun steun.

Doorgaans stemden gemeenteraadsleden van MR of Les Engagés tegen, of onthielden ze zich. Maar in Etterbeek kwam de motie net van de lijst van burgemeester Vincent De Wolf (MR), die MR, Anders, CD&V en onafhankelijken verenigt, en Les Engagés. En in Sint-Joost-ten-Node stemden de MR-raadsleden, uitgezonderd één afwezige, voor.

VUB-politicoloog Kevin Meyvaert voegt daaraan toe dat gemeentelijke verkozenen hun eigen lokale realiteit hebben. “Die gaat soms in tegen de algemene partijlijnen. Dat was bijvoorbeeld ook het geval bij de aanname van de fusie van de Brusselse politiezones.” Toen zorgden burgemeesters zoals De Wolf en Benoît Cerexhe (Les Engagés), wier partijen tot de federale meerderheid behoren, voor tegenkanting.

Symbolisch

“Ik kan daar niet bij”, reageerde Van Bossuyt eerder deze week op de rist goedgekeurde moties. “Als er dan iets gebeurt, dragen die burgemeesters een verpletterende verantwoordelijkheid.” Ze verwees onder meer naar Abdeslam Lassoued, die in 2023 drie Zweedse mannen neerschoot in naam van Islamitische Staat. “Bij dat soort personen moeten we die woonstbetredingen doen.”

Evenwel zijn de moties vooral symbolisch van aard. “Juridisch gezien hebben de moties geen invloed op het al dan niet aannemen van het wetsontwerp”, weet Meyvaert.

Dat beaamt Delwit. “Het kan een poging zijn voor partijen als de PS of PTB-PVDA om vanuit het lokale niveau invloed uit te oefenen op het federale beleid. Maar ik verwacht dat de impact eerder beperkt zal zijn.”

De minister hoopt het wetsontwerp nog voor het zomerreces goedgekeurd te krijgen. Of dat lukt, valt af te wachten. Aangezien er een akkoord is binnen de federale regering wordt wel verwacht dat de nieuwe regels worden aangenomen.