Na de reddingsboei van het Gewest: de vier werven van Vivaqua

Dankzij het verse geld van het Brussels Gewest krijgt het noodlijdende Vivaqua weer financiële ademruimte. Maar de uitdagingen bij het waterbedrijf blijven groot, van de riolen tot een klantenportaal.

"De investering van 180 miljoen euro door het Brussels Gewest luidt een nieuw hoofdstuk in voor Vivaqua", zegt de Brusselse regering in haar mededeling. Meteen tekenen zich vier grote uitdagingen af.

De instap van het Brussels Gewest is broodnodig om Vivaqua’s enorme schuld van 1,16 miljard euro te helpen torsen. Dat is zowat drie keer de jaarlijkse inkomsten. De huidige coöperatieve vennootschap van de hoofdzakelijk negentien Brusselse gemeenten dreigde te bezwijken onder die schuldenberg.

Vivaqua-voorzitter David Weytsman (MR) wijst er wel op dat de schuld van Vivaqua over 2025 toch met circa 70 miljoen euro gedaald is. Maar het waterbedrijf kan pas in rustiger vaarwater komen als de schuld weer ruim onder de psychologische grens van 1 miljard euro duikt.

Sneeuwbaleffect

Er is in ieder geval haast mee gemoeid. Omdat de rentes op de financiële markten weer stijgen loert immers het gevaar op een sneeuwbaleffect om de hoek. En hoe meer rente Vivaqua moet betalen, hoe minder geld er ook naar de kerntaken kan vloeien.

Een andere financiële kopzorg is het pensioenfonds Hydralis. Dat fonds is onvoldoende gespijsd om alle toekomstige pensioenverplichtingen te dekken. Er is wel nog tijd om dat recht te trekken, omdat niet alle uitbetalingen tegelijkertijd zullen plaatsvinden.

Omdat 2025 een goed beursjaar was, zijn de zorgen rond Hydralis verminderd. Maar dat kan bij een dalende beurs meteen weer omslaan.

Riolen renoveren

Een van de kerntaken, naast de productie en distributie van water, is het beheer van het Brusselse rioleringsstelsel. Vivaqua moest echter keer op keer de noodzakelijke moderniseringen uitstellen bij gebrek aan middelen.

“Onze gemeenten staan voor een onzichtbare maar kritieke noodsituatie: de veroudering van ons riolennet. Recent nog hebben we wegverzakkingen gezien die ons eraan herinneren dat er snel actie nodig is", zegt Brussels minister van Lokale Besturen Ahmed Laaouej (PS) in de regeringsmededeling. "Met de kapitaalinjectie kunnen we prioritaire werven in onze wijken versnellen, met de garantie dat het beheer van deze vitale infrastructuur voor 100 procent in handen van de openbare sector blijft."

MyVivaqua en betere inning facturen

In tegenstelling tot de telecom- en energiebedrijven en ondanks eerdere beloften beschikt Vivaqua nog steeds niet over een online portaal waar klanten zelf hun dossier - meterstanden, facturen, afbetalingsplannen - kunnen beheren. Zo'n interactieve klantenzone, die de naam MyVivaqua zal krijgen, wordt wel aangekondigd in het strategisch plan 2026-2028 en zou er dus op relatief korte termijn moeten komen.

Vivaqua werd de voorbije jaren geteisterd door enorme IT-problemen die de facturenstroom helemaal in de war stuurden. Die problemen lijken nu grotendeels van de baan, al bleek afgelopen januari nog dat sommige klanten tot tien keer te veel gefactureerd werden. Het waterbedrijf hoopt dat een meer gestroomlijnde communicatie met de klanten en "een verdere optimalisering van het beheer van de vorderingen" tot beter betaalgedrag zal leiden.

Recentelijk raakte nog bekend dat de onbetaalde facturen in 2025 opliepen tot ruim 73 miljoen euro. Vivaqua schatte in dat 1,5 procent van de facturen onbetaald bleven, maar toezichthouder Brugel kwam na een analyse tot de conclusie dat het om 4 procent ging. De regulator vindt dat een onaanvaardbaar hoog percentage en dringt aan op een betere inning.

Vivaqua wijst er in zijn jongste beheersverslag wel op dat "de faillissementen van ondernemingen en de toenemende bestaansonzekerheid van Brusselse huishoudens" een structureel risico vormen voor het bedrijf.

Oplopende kosten beheersen

Om de zwaarder dan gedachte impact van de onbetaalde facturen te corrigeren, ging Vivaqua begin dit jaar over tot een tariefverhoging van zomaar eventjes 12,5 procent. “Een eenmalige correctie die zich niet zal herhalen in de komende jaren”, verzekerde Brugel.

De ongeziene prijsverhoging vermindert het maatschappelijke draagvlak voor verdere tariefverhogingen in de komende jaren. De goede betalers zullen geen nieuwe prijzenstijging willen slikken.

Dat plaatst Vivaqua in een lastige positie mocht het tot een grote kostenschok komen. De vrees voor zulke algemene kostenstijgingen zwelt aan door de recente inflatie-opstoot in de hele economie. Daardoor kunnen Vivaqua’s kosten voor materialen, energie en onderaannemers de komende maanden ook fllink de hoogte ingaan.

De enige manier om de winstmarge te beschermen als de tarieven weinig of niet mogen stijgen, is om de kosten in toom te houden door efficiënter te werken. "De efficiëntie van de exploitatiekosten versterken", is daarom een van de expliciete doelstellingen bij Vivaqua.

"Door de erfenis uit het verleden zijn de uitdagingen groot, maar ik ben ervan overtuigd dat we betaalbare facturen kunnen combineren met de dringende investeringen in ons rioleringsnetwerk”, gelooft Brussels staatssecretaris Ans Persoons (Vooruit).