Na 'duivelspact' dreigt regering-Dilliès uit te draaien op een strijdtoneel

Een week geleden stapten de zeven regeringspartijen voorgoed uit de boksarena van de formatie. Door de plotse eindsprint met een compact akkoord als resultaat, dreigt de regering-Dilliès nu zelf het volgende strijdtoneel te worden. “Er komen ongetwijfeld misverstanden. Die zal de PS naar haar hand willen zetten.”

Van nul naar honderd. Vorige week leverde een onderhandelingssessie op steroïden een Brussels regeerakkoord op. Spoel nog eens twee weken terug in de tijd en niemand had met dit scenario rekening gehouden.

Of toch. Een MR-bron wijst op de resultaten die zes van de zeven partijen de voorbije herfst al boekten tijdens de onderhandelingsronde waarin MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez het stokje overnam van de moegestreden David Leisterh (MR).

“We stonden ook toen al klaar om in conclaaf te gaan, maar daar besliste de PS anders over”, luidt het. De Franstalige socialisten struikelden over uitspraken van Anders-voorzitter Frédéric De Gucht, die zei dat de partij van Ahmed Laaouej (PS) “verslaafd is aan geld uitgeven”.

Daarnaast waren er ook gevoelige rode strijdpunten die dreigden te sneuvelen. Onder impuls van de liberalen zou er bijvoorbeeld minder geld gaan naar de gemeenten, naar Kanal en naar de facultatieve subsidies. De prijs van de vuilniszakken zou net als de MIVB-voorkeurstarieven crescendo gaan.

Blauw-rode entente

De PS heeft die zaken vorige week netjes kunnen tegenhouden, op de besparingen in de facultatieve subsidies na. De gemeenten krijgen zelfs extra middelen toegeschoven onder het toeziend oog van de nieuwe minister van Plaatselijke Besturen: Ahmed Laaouej.

In ruil mogen de liberalen zich optrekken aan een begroting in evenwicht in 2029, strengere activering, fiscale cadeaus en hogere veiligheidsambities, met voor de MR het minister-presidentschap als kers op de taart.

Hoe is het zo snel kunnen gaan? Kort samengevat: door de heropleving van de blauw-rode entente in Brussel. De creatieve Dirk De Smedt (Anders), zoals hij vaak omschreven wordt, had nog maar weinig manoeuvreerruimte als minister van Begroting, zeker nadat Anders niet wou meegaan in de centrumlinkse formatiepiste van Les Engagés-voorzitter Yvan Verougstraete. Laaouej botste op zijn beurt op een steeds chaotischer parlement en een almaar meer verlamde regering in lopende zaken.

Een begroting voor 2026 moest het Gewest iets weerbaarder maken op de financiële markten en voor politieke ademruimte zorgen. Dat was enkel nog mogelijk via een volwaardige regering, de regering-Vervoort was op haar limieten gebotst. Dat ex-staatssecretaris Nawal Ben Hamou (PS) maar niet vervangen raakte, bleek een teken aan de wand.

Niet meer in een hoek

De gesprekken tussen De Smedt en Laaouej kwamen eind januari onder stoom. De twee kunnen naar verluidt goed met elkaar overweg. Ze delen bovendien een voorgeschiedenis: in 2010 al stond De Smedt als sherpa de toenmalige delegatie van Open VLD met Alexander De Croo en Vincent Van Quickenborne bij tijdens de federale onderhandelingen. Laaouej vervulde dezelfde rol voor de latere premier Elio Di Rupo (PS).

De minister van Begroting en de toenmalige voorzitter van de commissie Financiën zetten na hun eerste gesprekken de contouren van een begrotingsakkoord op papier, een raadgever van Georges-Louis Bouchez regelde vervolgens een ontmoeting tussen Bouchez en Laaouej. Die laatste zou erop gehamerd hebben dat ‘GLB’ van aanpak verandert en de PS niet meer in een hoek zou drijven. Zo geschiedde.

Niet veel later kondigde de MR-voorzitter het conclaaf aan. Op dat moment had ook Anders-voorzitter Frédéric De Gucht de N-VA laten vallen – opnieuw vooral in ruil voor een begroting in evenwicht, fiscale voordelen en veiligheidsvoorwaarden. Benjamin Dalle (CD&V) kon niet anders dan meestappen in het verhaal om de Nederlandstalige puzzel te vervolledigen.

“Bouchez is er vervolgens in zijn bekende stijl aan begonnen: zonder verpinken recht op zijn doel af. Hij wou er op drie dagen van verlost zijn”, zegt een bron. “Het kleinste kind kon zien dat de PS en de liberalen op voorhand al een deal hadden. Een duivelspact dat hun gevoeligheden bevatte. Ze bleven elkaar maar afdekken. De onderhandelingen liepen vaak tussen de andere partijen”, vult een kopstuk aan.

133 bladzijden

Het gevolg van de plotse stroomversnelling is een compact regeerakkoord van 24 bladzijden en begrotingstabellen waarvan zelfs de sherpa’s niet alle lijnen kunnen verklaren.

“Kijk nu naar de hervorming van de administraties, een kolossale oefening. Daar zijn drie pagina’s voor uitgetrokken in de tekst. That’s it. Die hervorming moet bovendien gigantisch veel opleveren.” De hertekening van het overheidslandschap moet het kluwen aan agentschappen terugbrengen tot vier pijlers, waarvan er dit jaar al twee gevormd zouden worden.

Ter vergelijking: de beleidstekst van de regering-Vervoort telde 133 bladzijden, waar drie weken onderhandelingen aan voorafgingen. Het regeerakkoord ging ook gepaard met zogenaamde ‘Atoma-schriftjes’, de afspraken tussen de coalitiepartners die binnenskamers blijven. Die zijn er deze keer naar verluidt niet.

Nestors

N-VA-kopstuk en minister van Defensie Theo Francken voorspelt nu al een regering waarin de MR en de PS constant met elkaar in de clinch zullen liggen. In ieder geval zullen veel heikele dossiers nog aan de regeringstafel bedisseld worden.

Denk aan de uitwerking van de fusies in de administraties, mobiliteitsplan Good Move, de toekomst van de friches of het lot van de nog uit te betalen Renolution-premies. “Liever een compacte tekst met wat bewegingsruimte dan een oneindige tekst die we niet kunnen realiseren”, countert een regeringslid.

“Voor de partij die het meeste status-quo wil, is deze situatie het comfortabelst”, reageert een bron. “Niet voor de MR, maar voor de PS, dus. Er komen sowieso misverstanden die de PS naar haar hand zal proberen zetten.”

Bovendien zijn socialisten Laaouej en Karine Lalieux de nestors van de regering, met tonnen politieke bagage, terwijl de MR na 22 jaar oppositie aan sneltempo haar weg moet zoeken door de Brusselse wirwar. Dilliès moet daarbij de voornaamste voorvechter van het regeerakkoord worden.

Schaduwregeringsleider

Daarom lijkt het nu al duidelijk dat Bouchez zijn rol als ‘schaduwregeringsleider' met verve zal vertolken. De geplande uitfasering van de zwaarste personenwagens, een maatregel die in het akkoord staat, noemde Bouchez deze week op X al “fout”. “We hebben dat geweigerd.”

Daarnaast maakt Bouchez er geen geheim van dat zijn verzet tegen Good Move een rol speelde bij de aanstelling van Dilliès en dat hij via de portefeuille van staatssecretaris Audrey Henry (MR) hoopt te wegen op het mobiliteitsbeleid van minister Elke Van den Brandt (Groen).

“De MR heeft het departement Territoriale Ontwikkeling in handen, waarmee we elke ruimtelijke ingreep kunnen controleren”, maakt Bouchez zich sterk op X.

“Het regeerakkoord is helder inzake mobiliteit”, reageert Van den Brandt aan BRUZZ. “Verder is het de regering die de regels voor stedenbouw bepaalt. De administratie beoordeelt bij een vergunningsaanvraag of die regels gerespecteerd werden.”

“En bovenal, een bevoegdheid nemen om een andere minister te boycotten, is een bijzondere visie op samenwerking”, gaat Van den Brandt verder. “De MR heeft met veiligheid en netheid een aantal sleutels in handen om onze stad leefbaar te maken. Ik stel voor dat ze daarmee begint. De stilstand heeft lang genoeg geduurd. De Brusselaars zitten niet te wachten op politici die elkaar saboteren.”