Noodpakket voor overbevolking gevangenissen: onder 18 maanden altijd enkelband

De plenaire vergadering van de Kamer heeft donderdag een wetsontwerp van minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) goedgekeurd met noodmaatregelen om de overbevolking in de gevangenissen aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om het automatisch toekennen van een enkelband aan bepaalde categorieën van veroordeelden.

Om de problematiek van de vele grondslapers in de Belgische gevangenissen aan te pakken, krijgen gevangenen die veroordeeld zijn tot een celstraf tot 18 maanden tot eind 2028 automatisch een enkelband toegekend. Verhoogde risicocategorieën zijn van die maatregel uitgesloten. Elk dossier wordt ter controle voorgelegd aan een strafuitvoeringsrechter of -rechtbank, maar die controle vindt wel pas achteraf plaats.

Ook komt er een versnelde verwijdering van veroordeelden zonder verblijfsrecht in ons land. Zo wordt de termijn voor verwijdering zonder tussenkomst van de strafuitvoeringsrechter opgetrokken tot twaalf maanden voor het strafeinde. Er komt een tijdelijke noodregeling voor veroordeelden met straffen tot drie jaar, die voortaan al na een derde van de straf verwijderd kunnen worden.

De vervroegde invrijheidstelling wegens overbevolking wordt verlengd tot eind 2027, maar beperkt tot veroordeelden met een straftotaal van maximaal drie jaar. Minister Verlinden, maar ook de vakbonden, hadden gepleit voor een uitbreiding van de vervroegde invrijheidstelling bij langdurig veroordeelden tot twaalf maanden voor het einde van de straf, maar de coalitiepartners zagen dat niet zitten.

De Belgische strafuitvoeringsrechtbanken zijn bezorgd over het wetsontwerp en spreken van "een ongeziene aantasting van hun onafhankelijkheid" en van het grondwettelijk beginsel van de scheiding der machten.