Regering haalt politieke bazooka boven om keizer Kir een kopje kleiner te maken

De Brusselse regering bereidt een politieke bazooka voor om Sint-Joost-ten-Node van de financiële afgrond te redden: dwangtoezicht van het Gewest. Ook onder voogdij blijft Emir Kir op post, maar hij zal wel in de pas moeten lopen van de regering. Hoe is het zo ver kunnen komen?

Naar verwachting zal de Brusselse regering donderdag het licht op groen zetten voor een ‘dwingend toezicht’ van de gemeente Sint-Joost-ten-Node.

De onafhankelijke Emir Kir - die sinds 2012 heer en meester is in 'zijn' gemeente - blijft in dat scenario wel aan als titelvoerend burgemeester, maar zal als een keizer zonder kleren moeten toekijken hoe het Gewest maatregelen oplegt die zijn gemeentebestuur gedwee moet uitrollen.

Uit een regeringsnota van het kabinet van Brussels minister van Plaatselijke Besturen Ahmed Laaouej (PS), die BRUZZ kon inkijken, blijkt dat de voogdij een antwoord moet bieden op “de talrijke tekortkomingen en onwettelijke praktijken van de gemeente”. Daarvoor grijpt de Brusselse regering terug naar een ordonnantie uit 1998.

Politie en OCMW niet betaald

Vorig jaar sprong het Gewest al in de bres met een lening van 21 miljoen euro nadat de gemeente zelf had aangegeven dat ze in “een uiterst zorgwekkende financiële situatie” was beland en de uitbetaling van gemeentepersoneel in het gedrang kwam.

In september 2025 kampte de gemeente met een liquiditeitsbehoefte van maar liefst 35,25 miljoen euro terwijl de betalingsachterstand was aangedikt tot 22,13 miljoen euro. Het gemeentebestuur van Kir kreeg de maandelijkse dotaties aan de politiezone en het OCMW zelfs niet meer opgehoest.

Daarbovenop bleek de gemeente zich te hebben bezondigd aan een rist inbreuken op de gemeentewet. Sint-Joost-ten-Node beschikt bijvoorbeeld niet over een gemeenteontvanger of een deontologische code, de gemeente schermde de nodige gegevens over gemeentelijke vzw’s af en legde de beleidsvoorschriften rond de evaluatie van het personeel naast zich neer.

“De tekortkomingen op het vlak van governance en institutionele werking wijzen op een gebrek aan interne en democratische controle”, luidt het oordeel in de nota.

Er wordt ook gewag gemaakt van oneigenlijk gebruik van “gemeentelijke middelen voor verkiezingsreclame en geschillen over de verkiezingen waarbij een advocaat is aangesteld op kosten van de gemeente”. De lokale verkiezingen kregen in Sint-Joost een replay nadat er vermoedens van kiesfraude waren vastgesteld bij de stembusslag in oktober 2024.

Bloedrode begroting

Maar vooral de bloedrode begroting baart zorgen. Vorig jaar lag het gecumuleerd tekort op ruim 30 miljoen euro. Bovendien wordt in de regeringsnota gewezen op “de steeds weerkerende neiging om de begrotingsinkomsten te overschatten”.

In 2024 bedroeg het verschil tussen de rekening en de begroting maar liefst 11 miljoen euro. “Gelet op de grootte van deze verschillen lijken deze overschattingen duidelijk opzettelijk”, staat in de nota.

Verder spreekt het document van het “niet-naleven van het reëel begrotingsevenwicht en het gecumuleerd resultaat, de overschatting van bepaalde ontvangsten, aanhoudende lacunes in de boekhouding, een onvoldoende beheerst debiteuren- en schuldenmanagement, alsook het niet naleven van de wettelijke termijnen en de verplichtingen inzake openbaarmaking en transparantie”.

Volgens Brecht Warnez, Vlaams parlementslid voor CD&V en gastprofessor bestuursrecht aan de UGent, zijn “kennelijke onregelmatigheden en onwil” doorslaggevende redenen om over te gaan tot dwangtoezicht.

“Dwangtoezicht is hoogst uitzonderlijk. De burgemeester wordt voor alle duidelijkheid niet afgezet, maar hij zal wel in de pas moeten lopen van een regeringscommissaris”, zegt Warnez aan BRUZZ. “Het gemeentebestuur zal dan instructies moeten volgen en bijvoorbeeld een begroting maken die op orde is. Die moet nog steeds wel voorgelegd worden aan de gemeenteraad.”

Het lijkt bijvoorbeeld onvermijdelijk dat de regering maatregelen zal opleggen om de uit de pan swingende personeelskosten van de gemeente te temperen. Die namen in 2023 toe met 12 procent. Critici maken er geen geheim van dat Kir de gemeentediensten zou hebben uitgebreid met cliëntelistische motieven in het achterhoofd. Ook het OCMW zag de geldstroom vanuit het gemeentehuis fors toenemen, en wel met bijna 55 procent over vier jaren heen.

Paspoorten

Kir moest vorig jaar al een aantal bijsturingen doen die indruisen tegen het “volks” beleid waarmee hij in 2025 de absolute meerderheid veroverde in Sint-Joost.

Het ging over de verhoging van administratieve kosten en de stijging van de taks op de onroerende voorheffing, de ‘opcentiemen’, met 37 procent. Een goedgeplaatste bron zegt dat die maatregelen al het gevolg waren van interventies achter de schermen van het Gewest.

De vraag is nu hoe de burgemeester van Sint-Joost-ten-Node zal reageren. “Hij kan de kaart van de blokkering trekken”, zegt Warnez. “Dwangtoezicht kan ook resulteren in een gemeente in lopende zaken waarbij de paspoorten nog wel uitgedeeld worden, maar nieuw beleid onmogelijk is.” De gemeenteraad blijft immers autonoom handelen en de meerderheid van de raadsleden blijft wellicht trouw aan Kir.

Dat Kir in het verweer zal gaan tegen het Gewest lijkt volgens bronnen een evidentie. “Hij zal in een slachtofferrol kruipen.”

Als de Brusselse regering de voogdij donderdag formeel groen licht geeft, waar geen enkele regeringspartij naar verluidt tegen gekant is, dan zou de voogdij over zes maanden in gang moeten treden. Welke maatregelen daar exact mee gepaard gaan, is nog onduidelijk.