Verlinden nu er toch militairen op straat komen: 'Iedereen moet in de spiegel kijken'

"Iedereen moet in de spiegel kijken en oordelen of dit de manier is hoe we in de regering beslissingen nemen." Zo reageert minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) op de beslissing die binnen de federale regering achter haar rug werd genomen om militairen joodse sites te laten bewaken.

Verlinden benadrukt dat de beslissing om militairen in te zetten tegen drugsgeweld in grote steden en stations nog niet is genomen, en ze blijft hameren op de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen.

Ministers van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) en zijn collega van Defensie Theo Francken (N-VA) kondigden maandag onverwacht aan dat militairen zouden worden ingeschakeld om bijvoorbeeld synagogen en joodse scholen te bewaken. Er is volgens regeringskringen sprake van een twintigtal synagogen in het hele land en een aantal scholen in Brussel en Antwerpen.

Maar dat gebeurde zonder medeweten van minister Verlinden en dat ligt politiek erg gevoelig. CD&V koppelde de inzet van militairen op straat aan de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen.

Agenten te kort

Al is er wel een verschil. De beslissing van maandag gaat over statische bewaking en werd genomen op basis van een artikel uit de politiewet waardoor de commissaris-generaal militairen kan opvorderen, wanneer de politie onvoldoende mensen ter beschikking heeft voor een bepaalde taak.

Minister Verlinden kondigde maandag al aan dat ze de commissaris-generaal daarover aan de tand gaat voelen. Ze herinnert eraan dat ze zelf in 2023 heeft beslist meer federale agenten bij joodse instellingen in te schakelen.

In regeringskringen wordt verduidelijkt dat de baas van de politie artikel 111 heeft ingeroepen om het leger te vorderen. "Uiteraard kan je dat, gezien de omstandigheden, niet weigeren", luidt het, met een verwijzing naar de recente aanslag tegen de synagoge in Luik. "Voor het antwoord op zo'n vraag is geen regeringsbeslissing nodig." Ook daar klinkt het dat het niet gaat over de activering van het bredere plan dat op tafel ligt rond militairen op straat - enkel over de bewaking van specifieke locaties met verhoogde dreiging.

Maar minister van Justitie Verlinden werd daarbij buitenspel gezet, wat logischerwijze vragen doet rijzen over haar positie. "Dit gaat niet over mij", reageerde ze dinsdag in 'De Ochtend' op VRT Radio 1. "Eenieder moet in de spiegel kijken en oordelen over hoe we in de regering beslissingen nemen." Volgens haar moeten beslissingen over meer blauw of kaki op straat in principe binnen de regering worden genomen.

Overbevolking

Over de vraag van de MR om soldaten in te schakelen tegen drugsgeweld in de grote steden is dus nog niets beslist, luidt het. Minister Verlinden zegt dat ze dat debat "over de veiligheid in ons land" wil blijven voeren, maar dat de overbevolking in de gevangenissen daar ook deel van uitmaakt. Vandaag zijn er meer dan 640 grondslapers in de gevangenissen. "Ik ga daaraan blijven duwen", benadrukt Verlinden. "Desnoods zal ik de laatste zijn om voor dit dossier te werken."

Volgens de minister hangen ons land overigens dwangsommen boven het hoofd door de dramatische omstandigheden in de gevangenissen. Dat gaat potentieel over honderden miljoenen euro, luidde het. Verlinden benadrukt dat zij zich steeds "loyaal en constructief" heeft opgesteld en dat ook wil blijven doen.

De Wever: 'Ik begrijp ergernis'

De beslissing om militairen in te schakelen voor de bewaking van joodse sites was "een logische beslissing". Dat heeft premier Bart De Wever (N-VA) dinsdag verklaard. Hij begrijpt wel dat er ergernis bestaat bij minister Verlinden over de manier waarop dat is gebeurd, "maar die zullen we wegmasseren".

Om deze beslissing mogelijk te maken, werd namelijk een beroep gedaan op een artikel uit de politiewet waardoor de commissaris-generaal steun van het leger kan vragen indien de politie onvoldoende mensen ter beschikking heeft. "Als de commissaris-generaal een appel doet, dan gaat Binnenlandse Zaken Defensie contacteren en u zal begrijpen dat als het gaat over de bescherming van de eigen bevolking tegen terreur, de minister van Defensie niet neen zal zeggen. Dat lijkt me logisch", reageerde de premier dinsdag voor de tv-camera's in de Kamer.

Volgens de premier was de regering dit sowieso al van plan - het staat ook in het regeerakkoord, luidde het. Al heeft hij wel begrip voor de frustratie van Verlinden. "Ik kan aannemen dat, als dit heel snel gebeurt en je dit bij wijze van spreken in de krant moet lezen, het misschien onaangenaam is", luidde het. "De ergernis over de manier waarop kan ik we ergens een plaats geven. We zullen die wegmasseren."

Joodse organisaties: 'Situatie niet instrumentaliseren'

Ook het Joods Informatie- en Documentatiecentrum (JID) en het Forum der Joodse Organisaties zijn verontwaardigd over de reactie Annelies Verlinden op de situatie.

"In een context waarin de dreiging tegenover de Joodse gemeenschap reëel, ernstig en aantoonbaar is, is het nauwelijks te vatten dat sommigen deze kwestie herleiden tot een politiek steekspel", zo reageren de twee joodse organisaties dinsdag op de heisa binnen de regering. "Het is dan ook onaanvaardbaar dat de veiligheid van een minderheidsgroep wordt gebruikt in een politiek dispuut."

Er is volgens hen dan ook sprake van verhoogde dreiging voor de Joodse gemeenschap, waardoor vertraging, relativering of politieke profilering potentieel gevaarlijk kunnen zijn voor de veiligheid van de gemeenschap, zo stellen de organisaties.

Ze roepen alle politieke partijen daarom op om hun verantwoordelijkheid op te nemen en zich "te onthouden van uitspraken die de ernst van de situatie minimaliseren of instrumentaliseren".