VUB-professor waarschuwt: 'Gevaarlijk dicht bij een wereldoorlog'

Terwijl de spanningen in het Midden-Oosten oplopen en de wereld met groeiende onrust toekijkt, waarschuwt Koert Debeuf dat een groter conflict niet ondenkbaar is. In zijn nieuwe boek Hoe een nieuwe wereldoorlog vermijden schuift hij vijf concrete inzichten naar voren om te voorkomen dat de situatie escaleert.

“Je voelt dat we op een soort kantelpunt zitten", zegt Debeuf. “Het is niet ondenkbaar dat we meegesleept worden in een groter conflict.”

De oorlogsdreiging is volgens de VUB-professor geen abstract gegeven. Conflicten tussen onder meer Israël, de Verenigde Staten en Iran zorgen voor nervositeit op de internationale markten en geopolitieke spanningen die ook Europa raken.

Door internationale allianties zoals de NAVO kan een lokaal conflict snel uitgroeien tot iets groters. “Als één land wordt aangevallen, moeten anderen mee verdedigen. Dat maakt het risico reëel dat ook wij betrokken raken.”

'Herbewapening werkt averechts'

Een van de centrale stellingen in het boek is dat de huidige wapenwedloop gevaarlijk is. “Het lijkt logisch om meer te investeren in defensie bij dreiging, maar historisch zien we dat dat net kan leiden tot oorlog", zegt Debeuf.

Hij verwijst naar de periode vóór de Eerste Wereldoorlog, toen de militaire uitgaven sterk stegen. “Vandaag investeren we zelfs nog meer dan toen. Dat zou ons moeten doen nadenken.”

Volgens hem ligt de oplossing eerder in samenwerking. “Europa is sterk genoeg, maar we moeten onze defensie beter bundelen in plaats van elk apart te investeren in nieuwe wapens.”

Militarisering in het dagelijks leven

Naast herbewapening waarschuwt Debeuf voor een groeiende militarisering van de samenleving. “Het leger wordt zichtbaarder, er wordt meer over oorlog gesproken, en dat creëert het gevoel dat oorlog onvermijdelijk is.”

Dat gevoel kan volgens hem gevaarlijk zijn. “Als iedereen in een oorlogsmodus terechtkomt, wordt het risico groter dat het ook effectief gebeurt.”

Een ander risico ziet de professor in de manier waarop informatie vandaag circuleert. Sociale media versterken volgens hem tegenstellingen en creëren tunnelvisie.

Hij verwijst naar de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog, toen landen elkaar verkeerd inschatten en elkaars intenties wantrouwden. “Vandaag zien we een gelijkaardig patroon, onder meer in de relaties met Rusland en China.”

Platforms zoals X spelen daarin een rol, zegt Debeuf. “Algoritmes duwen ons in echo­kamers en versterken polarisatie.” Zelf probeert hij dat tegen te gaan door bewust ook andere standpunten te volgen.

Kritiek op NAVO en pleidooi voor Europa

Opvallend is dat Debeuf ook de rol van de NAVO in vraag stelt. Volgens hem kan de alliantie landen meesleuren in conflicten die ze zelf niet kiezen. Hij trekt parallellen met historische allianties en wijst op de rol van leiders zoals Donald Trump. “De vraag is of we veiliger zijn binnen zo’n alliantie of net niet.”

In plaats daarvan pleit hij voor een sterker en zelfstandiger Europa, en voor meer steun aan internationale samenwerking via de Verenigde Naties. “We moeten opnieuw focussen op vrede, klimaat en armoede, in plaats van enkel op oorlog.”

Ondanks de alarmerende toon wil Debeuf vooral een hoopvolle boodschap brengen. “Oorlog is niet onvermijdelijk", benadrukt hij. “Maar dan moeten we wel bewust andere keuzes maken.”

Met zijn boek wil hij vooral het debat openen en beleidsmakers aanzetten om niet automatisch de reflex van meer wapens en meer confrontatie te volgen.