Waarom de MR plots in het verdomhoekje zit

Slechte peilingen, kritiek op de voorzitter en overlopers. Hoe kwam de MR, na haar klinkende verkiezingsoverwinning, in het verdomhoekje terecht?

Kamerlid en stemmenkanon Michel De Maegd stapte gisteren over van MR naar Les Engagés. De Maegd leefde al langer in onmin met de rechts-polemische koers die MR vaart onder voorzitter Georges-Louis-Bouchez.

In december uitten Brussels parlementslid Olivier Willocx en gewezen premier Sophie Wilmès al gelijkaardige kritiek op de voorzitter. Vooral dat laatste kwam aan, want 'Sainte Sophie' is veel populairder als politicus dan Bouchez.

Tegelijk doet de MR het slecht in de peilingen. De steekproeven zijn klein en daardoor niet extreem betrouwbaar, maar de tendens is er. De MR scoort al enkele peilingen op rij consistent lager dan tijdens de verkiezingen van juni 2024. In Wallonië is de val nog groter.

Bovendien heeft de aanslepende Brusselse formatie slachtoffers gemaakt. David Leisterh is niet langer formateur en kandidaat-minister-president, maar consultant en burgemeester. De lokale MR-afdeling is onthoofd, een opvolger is nog niet aangeduid.

En dat terwijl de overwinning van de MR in juni 2024 zo eclatant was, met alleen maar juichende gezichten. Hoe is het zo ver kunnen komen?

1. Polariserende uitspraken

"De voorzitter spreekt zich vaak en hard uit over heel veel verschillende onderwerpen", zegt Jean Faniel, directeur van het politiek onderzoekscentrum Crisp. De figuren in de Brusselse kerststal leken op de zombies rond het Zuidstation, RTBF is een leverancier van fake news, de beeper-aanval op Hezbollah was 'geniaal' en cultuursubsidies zijn volstrekt onnodig. "Die uitspraken van Bouchez jagen soms meer mensen weg dan dat er bijkomen", zegt Faniel. "Ze gaan voor sommige mensen te ver, of ze vinden het tijdverspilling. Dat was ook een van de kritieken van De Maegd."

2. Teleurgestelde Brusselaars

In Brussel heerst ontgoocheling over de aanslepende regeringsvorming. "Dat is niet alleen de schuld van MR, bijna alle partijen hebben boter op het hoofd", zegt Faniel. "Maar de MR-kiezers zijn intussen wel Leisterh kwijt. En Bouchez is er evenmin in geslaagd om een regering op poten te zetten."

Volgens waarnemers heeft Bouchez de kansen van Leisterh als formateur zelfs verkwanseld door tijdens de onderhandelingen zijn potentiële coalitiepartners te beledigen. Elke Van den Brandt (Groen) moest niet jammeren, Ahmed Laaouej (PS) moest stoppen met wenen als een klein meisje, Ecolo was een islamistische partij en Défi-voorzitter Sophie Rohonyi kon beter ontslag nemen. Bovendien noemde hij iedereen die de afgelopen twintig jaar Brussel bestuurde 'incompetent'.

"Die uitspraken kalmeren de zaken niet", zegt Faniel. Bronnen aan de onderhandelingstafel zeggen dat ze het Bouchez om die reden niet gunden, toen hij in het najaar van 2025 begrotingsgesprekken hield die even leken te kunnen landen.

3. Onpopulaire maatregelen

In Wallonië, de Franse Gemeenschap en federaal zit MR natuurlijk wel gewoon in de regering. De hervormingen die ze daar doorvoeren, zijn budgettair noodzakelijk, maar niet altijd even populair. "Dat is volgens mij toch de voornaamste reden van de terugval van de MR", zegt Faniel. "Pensioenhervormingen, een strenger migratiebeleid, de manier waarop de beperking van de werkloosheid in de tijd wordt doorgevoerd... Niet iedereen kan zich in die maatregelen vinden."

Dat een regerende partij aan populariteit inboet, is vrij normaal, zeker in moeilijke budgettaire tijden. Het zou een argument kunnen zijn om in Brussel uit de regering te blijven, een gewest waar verhoudingsgewijs nog meer bespaard moet worden dan federaal. Maar die redenering is bediscussieerbaar. De MR zit in Brussel al twintig jaar in de oppositie. Zowel de kiezers als politici van MR kijken uit naar regeringsdeelname.

4. Onzekere stoelendans

Met het vertrek van David Leisterh is de Brusselse MR onthoofd. "En dan mogen we niet vergeten dat Leisterh in 2022 de plaats innam van Alexia Bertrand, de natuurlijke leider van de Brusselse MR." Zij werd staatssecretaris in de federale regering voor Open VLD.

"De vraag is wie nu chef wordt in Brussel", stelt Faniel. "Wordt het de Ukkelse schepen Valentine Delwart. Of OCMW-voorzitter in Brussel-Stad David Weytsman? Dat blijft wat vaag. In elk geval is de MR verzwakt in Brussel." De overblijvende parlementsleden hebben niet noodzakelijk veel politieke ervaring.

De toekomst oogt dan ook niet meteen rooskleurig voor MR, en al zeker niet in Brussel. "Als Verougstraete in zijn opzet zou slagen om een centrumlinkse regering te vormen, wat helemaal zo zeker nog niet is, dan mogen we wel nog meer overlopers verwachten. Mensen die de MR voor Les Engagés of nog andere partijen zoals Défi inruilen. Of politici die niet in de oppositie willen blijven."

La Libre contacteerde Brusselse MR-parlementsleden, maar die ontkenden een overstap te overwegen. Wel zei Olivier Willocx al mee te stemmen met een door de regering voorgestelde begroting als die inhoudelijk aanvaardbaar zou zijn.

Sowieso zal Les Engagés nog pogingen ondernemen om mensen weg te kapen van bij de MR. Dat deden ze overigens ook al voor de zomer, bij Amine El Boujdaini. "Het was een vriendelijke en respectvolle vraag, maar ik heb nee gezegd", aldus El Boujdaini.

Veel zal afhangen van de Guinness-coalitie, en of die levensvatbaar zal blijken. Op dit moment is die kans eerder gering, en kan het voor MR nog alle kanten uit.