Waarom de overstap van De Maegd naar Les Engagés geen detail is

Door de steeds rechtsere koers van de MR ontstaat in het Franstalige politieke landschap speelruimte voor Les Engagés. In dat gat springt Brusselaar en federaal parlementslid Michel De Maegd nu. “Ook bij de Brusselse MR-verkozenen zet de rechtsere partijlijn van Bouchez kwaad bloed.”

“Onze deur staat open.” Les Engagés-voorzitter Yvan Verougstraete kan zijn voldoening niet onder stoelen of banken steken tijdens een gesprek met journalisten in de kelder van de hoofdzetel van de Franstalige centristen.

Daar had Verougstraete zonet met een grootscheepse persconferentie de transfer aangekondigd van Brusselaar en Kamerlid Michel De Maegd, die de overstap maakt van de MR. “Wie ons project een warm hart toedraagt, is welkom.”

De switch van De Maegd komt niet uit de lucht gevallen. De manier waarop het federaal parlementslid de voorbije maanden veelvuldig met de partijlijn van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez botste, begon existentieel te worden. Het ging bovendien over ethisch beladen thema’s zoals de erkenning van Palestina of de kritiek op de ‘moderne’ kerststal op de Grote Markt.

Meningsverschillen mogen en moeten zelfs bestaan in politieke partijen, maar in de ogen van De Maegd maait Bouchez met zijn ‘ultravoorzitterschap’ bij de MR alle ruimte voor meerstemmigheid weg.

Het dieptepunt voor De Maegd was het veto dat Bouchez uitsprak tegen een optreden van De Maegd op een RTBF-debat over de erkenning van Palestina. “De 'cultus van de chef' die Bouchez belijdt, heeft niets te maken met het liberalisme, maar wel met 'illiberalisme'”, klonk het dinsdag.

Westerse tradities en winkelkar

Voor het sociale liberalisme dat De Maegd aanhangt, is daarenboven steeds minder plaats bij de MR. Bouchez ziet opschuiven naar links net als de hoofdreden voor de terugval van de Vlaamse zusterpartij Open VLD.

Zelf wil Bouchez met de MR klassieke donkerblauwe recepten zoals minder overheid en werken belonen, verzoenen met wat hij volks liberalisme noemt. “Strijden voor onze culturele tradities, voor onze identiteit”, legde Bouchez vorige maand uit in een interview met De Standaard. “Rechts zijn over de hele lijn.”

Daar hoort sinds kort ook de voor liberalen onwennige strijd tegen de indexsprong bij. Het gaat voor Bouchez over stemmers die wakker liggen van westerse tradities én hun winkelkar, een profiel dat in Vlaanderen onder meer in verband wordt gebracht met extreemrechts.

Open baan

Door zo openlijk op te schuiven naar rechts, terwijl de PS in haar oppositie tegen de Arizona-regering automatisch gedwongen wordt om terug te grijpen naar de klassieke linkse leest, ligt de baan in het Franstalige centrum open voor Les Engagés. Dat beseft ook federaal minister en ex-MR-kopstuk Jean Luc Crucke (Les Engagés).

“Wij kunnen de grootste Waalse partij worden”, gelooft hij. “Wij verenigen centrumlinks, centrumrechts, ‘centrumgroen’ en ook liberalen. Rechts populisme is geen liberalisme,” zei Crucke voor een blauw tv-scherm.

De wensdroom van Crucke lijkt voorlopig politieke sciencefiction, want net zoals coalitiepartner MR moet Les Engagés inleveren in de peilingen – zij het iets minder fel – en is het vooral de PS die aan kracht wint.

Ook vandaag heeft de PS trouwens alle reden om in haar sas te zijn: een rechtstreekse overstap van een meerderheidspartij naar een andere, terwijl de Arizona-regering nog niet eens een jaar in het zadel zit, is eerder ongewoon. Vorige maand loste de partij Les Engagés bovendien de MR al om aan het Guinness-avontuur in de Brusselse formatie te beginnen, waarmee de droomcoalitie van de PS in zicht komt.

Bijna 18.000 stemmen

Ook voor de Brusselse Les Engagés-afdeling is de komst van De Maegd een welgekomen opsteker. Het gewezen nieuwsanker zit dan wel in de Kamer, maar de centristen konden vers bloed gebruiken na het vertrek van gewezen Brussels boegbeeld Christophe De Beukelaer.

Daarbij zette De Maegd bij de verkiezingen van juni 2024 met bijna 18.000 stemmen de zesde beste score neer van alle kandidaten in de Brusselse kieskring voor de Kamer. Los van links, rechts of centrum draait politiek uiteindelijk ook om persoonlijkheden.

Dat hij een van de partijkopstukken lijkt te worden, terwijl Brusselaar Yvan Verougstraete ofwel als partijvoorzitter, ofwel als toekomstig minister-president ook meer en meer aandacht zal wegkapen, komt Les Engagés goed uit met het oog op de verkiezingen van 2029.

Des te meer omdat de verrechtsing van de MR ook in Brussel haar sporen kan nalaten. De liberalen gingen, ook dankzij het centrumprofiel van David Leisterh, in juni 2024 stemmen weghalen bij misnoegde Ecolo- en Défi-stemmers.

Vandaag lijkt de sociaalliberale Brusselaar net meer aansluiting te vinden bij Les Engagés - niet alleen door de rechtsere koers van de MR en omdat Ecolo en Défi in de touwen hangen - maar ook omdat de MR haar verkiezingszege niet wist te verzilveren tijdens de Brusselse formatie. Bovendien zit de Brusselse afdeling sinds het vertrek van Leisterh verveeld met een machtsvacuüm waarvan vooral Bouchez lijkt te bepalen hoe dat opgelost wordt.

'Kwaad bloed’

Zo speelt ook in het overwegend linkse Brussel wat in Wallonië gebeurt: de partij Les Engagés krijgt extra bewegingsvrijheid. De vraag is nu vooral of in het zog van De Maegd nog overstappers die extra ruimte tastbaarder zullen maken. Daar zijn momenteel geen aanwijzingen voor.

In de Brusselse MR-fractie sprak Olivier Willocx eerder al zijn ongenoegen uit over de stijl van Bouchez en zijn rol in de mislukte formatie, maar hij voegde eraan toe dat hij trouw zou blijven aan het blauwe nest.

Off the record lieten MR-verkozenen aan BRUZZ al verstaan dat de rechtsere koers van Bouchez, met een forsere migratielijn, liberale Brussels parlementsleden met migratieachtergrond steeds meer hoofdpijn bezorgt.

Uiteindelijk denken politici aan politiek overleven, en dat lijkt voor MR-parlementsleden met migratieroots een beproeving te worden binnen een partij die op steeds minder steun lijkt te kunnen rekenen bij bijvoorbeeld Brusselaars van Noord-Afrikaanse gemeenschappen.

“De rechtsere partijlijn van Bouchez zet in Brussel kwaad bloed, zeker na de mislukte formatie”, bevestigt een MR-parlementslid dinsdag. “Maar een domino-effect na het vertrek van De Maegd lijkt me niet aan de orde.”