Zo start de Brusselse regering haar marathon naar een begrotings­evenwicht

De commissie Financiën staat deze week in het teken van de begrotingsplannen van de regering-Dilliès voor de rest van 2026. Een overzicht van de ingrepen die het tekort dit jaar onder 1 miljard euro moeten duwen.

In het Brussels parlement heeft minister van Financiën en Begroting Dirk De Smedt (Anders) maandag de begrotingsplannen van de regering-Dilliès voor de rest van het jaar uit de doeken gedaan. Tien dagen geleden bereikte de Brusselse regering al een akkoord over die begrotingsopmaak, die de eerste vertaling is van het meerjarentraject dat uit de regeringsonderhandelingen voortvloeide.

“Deze begroting is geen stapel cijfers. Het is het kompas van deze legislatuur”, klonk het bij De Smedt in de commissie Financiën. “Dit is het startpunt van een nieuwe legislatuur waarin we werk willen maken van een Brussel dat economisch dynamisch is, sociaal rechtvaardig blijft, ecologisch vooruitgaat en financieel stabiel wordt.”

957 miljoen euro

Op de steile klim richting een begrotingsevenwicht in 2029 hoopt de Brusselse regering eind dit jaar al te landen op een tekort van 957 miljoen euro. Dat is bijna 300 miljoen euro minder dan eind 2025. Zoals bekend zijn de besparingen aan de uitgavenkant goed voor 80 procent van de inspanningen om een begrotingsevenwicht te bereiken. De belangrijkste cijfers op een rijtje:

• De politiek snijdt in haar eigen vel. De middelen voor de kabinetten dalen dit jaar met 6,4 miljoen euro en het Brussels parlement moet het redden met 6,8 miljoen euro minder. Volgens onze informatie draaien de kabinetten van de regering-Dilliès met twintig procent minder personeel.

• De werkingsuitgaven van de overheid gaan er met 17 miljoen euro op achteruit, met daarbovenop een optimalisatieoefening van 15 miljoen euro bij de MIVB.

• De overheid snijdt voor 50 miljoen euro in consultancykosten, juridische kosten en studies. Er gaat 10 miljoen euro minder naar IT-kosten en het communicatiebudget van de overheid wordt 2 miljoen euro lichter.

• Het eerste luik van de vierdelige hertekening van het administratief landschap is al goedgekeurd binnen de regering. Het gaat over de creatie van een gewestelijke ondersteuningsdienst, die dit jaar 5 miljoen euro kost. “Efficiëntie is de nieuwe standaard”, zei De Smedt daarover.

• Er gaat 25 miljoen euro minder naar facultatieve subsidies. De zogenaamde PSC-subsidies blijven gespaard. Dat zijn de ‘Projecten voor Sociale Cohesie' in de omgeving van sociale woningen.

• Wat betreft sociale huisvesting verbetert het saldo dankzij de verkoop van vastgoed met 52 miljoen euro. Zoals eerder al bekendraakte, pompt de regering 400 miljoen euro in de BGHM (Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij). Die kapitaalparticipatie moet de tekorten dichten van de BGHM, die vandaag 700 tot 800 miljoen euro bedragen. Die injectie wordt niet opgenomen in de meerjarenbegroting, maar doet de schuld wel toenemen.

• Wat betreft economie levert strengere controle op subsidies en partnerschappen 25 miljoen euro op. De dotatie aan Citydev gaat met 5 miljoen euro omlaag. De hervorming van de Activa-maatregel voor werkzoekenden moet nog eens 15 miljoen euro opleveren.

• Visit Brussels verliest 3 miljoen euro aan middelen. Ook hub.brussels levert 3 miljoen euro in door buitenlandse missies, posten en samenwerkingsinitiatieven onder de loep te nemen. De afschaffing van het Commissariaat voor Europa maakt een half miljoen euro vrij.

• Voor het onderhoud van bruggen, tunnels en viaducten grijpt de regering naar de Beliris-portefeuille van 50 miljoen euro. Naar de heraanleg van gewestwegen en de openbare ruimte gaat dit jaar 40 miljoen euro. De metro 3-werken en busbestellingen kosten dit jaar 101 miljoen euro.

• De dotaties aan de gemeenten stijgen met 24 miljoen euro. De gemeenschapscommissies krijgen 4 miljoen euro extra.

• De gewestdotatie aan Vivaqua vervalt, wat bijna 19 miljoen euro vrijmaakt. Bovendien moet de watermaatschappij net geen 17 miljoen euro terugbetalen aan het Gewest. Ook Vivaqua krijgt, zoals de BGHM, een kapitaalparticipatie. Het gaat over 180 miljoen euro.

• Er stroomt 4 miljoen euro naar ondergrondse afvalcontainers, terwijl Leefmilieu Brussel door een focus op kerntaken 3 miljoen euro bespaart. De openbare ziekenhuizen krijgen 10 miljoen euro extra.

• In de loop van het jaar moet ook het nieuwe systeem van renteloze leningen voor klimaatvriendelijke renovaties op gang komen in de plaats van de Renolution-premies. Dat moet 10 miljoen euro opleveren.

• Er gaat dit jaar 3 miljoen euro naar het stationsplan om de omgeving van het Zuidstation en het Noordstation op te krikken en de onveiligheid aan te pakken. Voor de ondersteuning van daklozen en het antidrugsbeleid trekt de regering-Dilliès 3 miljoen euro extra uit.

• Het beleid tegen schooluitval krijgt 2 miljoen euro extra.

• De rentelasten stijgen dit jaar met 62 miljoen euro.

In totaal gaat het dit jaar om 7,6 miljard euro aan uitgaven. Op het vlak van inkomsten klokt de regering af op 6,6 miljard euro. De ontvangsten komen vooral uit belastingen (2,8 miljard euro), dotaties (1,6 miljard euro) en tot slot transfers en een rist andere ontvangsten.

'Sneeuwbaleffect’

De begrotingsbesprekingen in de commissie Financiën werden maandag afgetrapt door vertegenwoordigers van het Rekenhof. Die lieten zich meteen kritisch uit over de timing waarbinnen ze hun analyse tot een goed einde moesten brengen.

Normaal gezien heeft het Rekenhof daar zeker tien werkdagen voor nodig. Aangezien de nodige documenten pas op 5 en 6 maart verstuurd werden en de begrotingsbesprekingen vandaag van start gegaan zijn, bleven er maar vijf volledige werkdagen over.

“Bovendien kregen we vorige week nog drukproeven opgestuurd die afweken van de oorspronkelijke documenten”, klonk het bij het Rekenhof. “Er ontbreekt ook duidelijkheid over de ontvangsten en transparante info over de evolutie van de schuld.”

Het Rekenhof waarschuwde dat die schuld problematisch kan worden bij zwaar weer op de financiële markten. “De omstandigheden zijn gunstig voor een sneeuwbaleffect. Dat wil zeggen: een scenario waarin het begrotingstekort en de schulden sneller groeien dan de inkomsten.”

Kapitaalparticipaties

Niet alleen vanop de oppositiebanken, maar ook binnen de meerderheid plaatsten verschillende parlementsleden vraagtekens bij de kapitaaloperaties die buiten de begroting gehouden onder de zogenaamde code 8-noemer.

Het gaat dan over 400 miljoen euro voor de BGHM en 180 miljoen euro voor Vivaqua, maar ook over 150 miljoen euro voor het Confex-project op de Heizelsite en 60 miljoen euro voor museumproject Kanal.

Die plannen moeten bovendien nog groen licht krijgen van het Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR). “We nemen daarmee een risico, maar in de geschiedenis van het Gewest hebben we voor honderden miljoenen van zulke kapitaalparticipaties gedaan”, beet minister De Smedt van zich af.

Tot slot wezen meerdere parlementsleden op de mogelijke gevolgen van de voorspelde inflatie en de lagere economische groei, die aangewakkerd worden door hogere olie- en gasprijzen. De Smedt gaf eerder al aan dat de oorlog in het Midden-Oosten de begrotingsdoelstellingen onder druk kan zetten. “Het gaat over een risico van 30 tot 70 miljoen euro dit jaar”, aldus De Smedt maandagavond.