Anderlechtse Haard kon bij sociale woningen zelf met ‘zekere souplesse’ beslissen

Heeft de Anderlechtse schepen van Huisvesting Lotfi Mostefa (PS) huurders voorrang gegeven in de toewijzingen van sociale woningen? De berichten tussen Mostefa en zijn secretaresse waar Pano en nu ook La Libre de hand op konden leggen, roepen alvast veel vragen op. Uit cijfers blijkt nu dat de Anderlechtse Haard wel degelijk over veel toewijzingen zelf kon beslissen.

De toewijzing van sociale woningen is al meer dan twintig jaar geen zaak meer van het lokale niveau. Precies om lokale inmenging te vermijden werd in 2003 beslist om met een centraal register te werken, beheerd door de Brusselse Gewestelijke Sociale Huisvestingsmaatschappij (BGHM).

Kandidaat-huurders die bovenaan de lijst staan maken, vaak na jaren wachten, als eerste kans om een sociale woning te bemachtigen in de gemeente van hun keuze. Voor een lokale politicus is het sindsdien in principe onmogelijk om ‘tussen te komen', iets dat vroeger wel vaker gebeurde. Ter herinnering: er staan maar liefst 62.000 mensen op de wachtlijst.

Maar er bestaan ook afwijkingen op de algemene regel, bijvoorbeeld voor urgente situaties, voor daklozen of voor vrouwen die slachtoffer zijn van geweld. En er zijn ook conventies met bepaalde organisaties.

Strikt kader

Tot slot zijn er nog de ‘mutaties’. Die laten de lokale sociale huisvestingsmaatschappij toe om mensen, die al een sociale woning hebben, een nieuwe woning te geven. Bijvoorbeeld bij gezinsuitbreiding, of omdat de sociale woning gerenoveerd moet worden.

Zowel bij de afwijkingen als bij de mutaties gebeurt de toewijzing op voordracht van de lokale huisvestingsmaatschappij. Die mogen dat niet zomaar: ze moeten motiveren waarom een sociale huurder hier voorrang krijgt.

Toch hebben lokale sociale huisvestingsmaatschappijen hier wel een zekere vrijheid. “Het systeem laat een zekere souplesse toe,” zegt staatssecretaris voor Huisvesting Karine Lalieux (PS). “Dat is als antwoord op sommige menselijke situaties, maar gebeurt wel onder een strikt kader om uitwassen en willekeur te vermijden.”

Het lijkt erop dat Lotfi Mostefa vooral bij die afwijkingen en/of mutaties persoonlijk is tussengekomen. Dat is ook wat Anderlechts burgemeester Fabrice Cumps (PS) heeft gesuggereerd net na de Panoreportage. Het zou dan gaan om slechts een klein aandeel van de toewijzingen.

Veel uitzonderingen

Maar uit cijfers die staatssecretaris voor Huisvesting Karine Lalieux (PS) vrijdag aan het parlement bezorgde, blijkt dat er toch heel wat toewijzingen ontsnappen aan de centrale toewijzing via de wachtlijsten, en dat de Anderlechtse Haard daar dus zelf “met een zekere soepelheid”, maar weliswaar onder voogdij van de BGHM, over kan beslissen.

In 2024 zijn er 95 woningen centraal toegewezen door de BGHM (via het systeem van de wachtlijsten), zegt Lalieux, en maar liefst 117 via de Anderlechtse Haard zelf (via de afwijkingen en mutaties binnen het woningpark).

In 2025 zijn er 230 centraal toegewezen, en 158 door de Anderlechtse Haard. Dus in 2024 werd 55 procent van de woningen door de Anderlechtse Haard toegewezen, en 40 procent in 2025.

Lalieux (PS) benadrukt dat de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM) hier, als voogdijoverheid, administratief op toeziet. Dat gebeurt via een vaste tussenpersoon tussen de BGHM en de lokale sociale huisvestingsmaatschappij, de zogenaamde ‘sociaal afgevaardigde’. In de Pano-reportage verklaarde José Garcia (Huurderssyndicaat) echter dat die sociaal afgevaardigde onmogelijk kan controleren of er sprake is van favoritisme. “Die checkt alleen of het dossier dat hem wordt gepresenteerd overeenkomt met de wettelijke bepalingen", klonk het.

Opmerkelijk nog: een jaar geleden is er volgens Lalieux op voorstel van de BGHM-afgevaardigde beslist om een kleiner beheerscomité op te richten binnen de schoot van de Anderlechtse Haard. Dat bestaat uit voorzitter Lotfi Mostefa, de vicevoorzitter en vier andere bestuurders. Dat beheerscomité besliste in de Anderlechtse Haard over de afwijkingen en de mutaties. Dat comité is, vreemd genoeg, in maart dit jaar alweer opgedoekt.

Daarmee rijzen drie vragen: heeft Lotfi Mostefa geprofiteerd van die ‘afwijkingen’ en ‘mutaties’ om uit electoraal gewin zelf woningen toe te wijzen, en zo ja, hoe kon het dat de raad van bestuur van de Anderlechtse Haard (waarin veel politieke partijen vertegenwoordigd zijn) daar geen weet van had? Tot slot: faalde de BGHM-controle op die toewijzingen?

Lalieux zegt dat er volgens haar informatie geen problemen zijn opgedoken in de controle door de BGHM, en ze laat dat nu nog eens opnieuw bekijken.

Hoogspanning

De vraag is nu hoe dit verder onderzocht zal worden. Sowieso is er een gerechtelijk onderzoek gestart door het parket. Maar ook politiek blijft de Pano-reportage vragen oproepen.

De PS is geen voorstander van een parlementaire onderzoekscommissie, maar wil wel Lotfi Mostefa uitnodigen in het parlement. De andere meerderheidspartijen en een deel van de oppositie dringen aan op een echte onderzoekscommissie. Dat zet intussen de Brusselse regering onder hoogspanning.

Begin volgende week zou een en ander duidelijk moeten worden. Dan wordt al dan niet beslist of er een parlementaire onderzoekscommissie komt en donderdag is er een actuadebat gepland in de commissie Huisvesting.