België zakt naar vierde plaats voor LGTBQ+-rechten door straffeloosheid voor online haat

België zakt naar de vierde plaats op de Rainbow Map, de jaarlijkse Europese ranking voor LGBTQ+-rechten die dinsdag gepubliceerd is. LGBTQ+-koepel Çavaria waarschuwt dat andere landen België voorbijsteken omdat het een aantal dossiers links laat liggen.

Spanje, Malta en IJsland doen het dit jaar beter dan België en vormen in 2026 de top drie. Turkije, Azerbeidzjan en Rusland sluiten de ranking af als landen die het slechtst scoren op wetten en beleid voor de bescherming van LGBTQ+-personen. Roemenië is de EU-lidstaat die het zwakst scoort en strandt op de 42e plaats.

België doet het relatief goed en haalt een aantal perfecte scores. Zo kent Rainbow Map 100 procent toe voor de categorieën 'Ruimte voor het maatschappelijk middenveld', voor 'Familie' (wijst naar de erkenning en bescherming van de gezinsrechten van LGBTQ+-personen zoals het homohuwelijk, adoptie en transouderschap), en voor beleid tegen 'Haatmisdrijven- en uitspraken'.

Haatspraak

Tegelijkertijd staat het land stil op een aantal vlakken volgens Çavaria. Ondanks de goede score voor beleid tegen haatmisdrijven, kaart de koepel aan dat er straffeloosheid heerst voor online haatspraak. "De onveiligheid voor de LGBTQ+-community piekt op sociale media."

Het persbericht stelt dat slachtoffers op een juridische muur botsen omdat haatspraak volgens de Grondwet wordt beschouwd als 'drukpersmisdrijf' en daarom voor het hof van assisen zou moeten komen. Iets wat volgens Çavaria in de praktijk nooit gebeurt. Het resultaat? "Totale straffeloosheid voor online haatzaaiers."

Lacunes

Daarnaast wijst de koepel erop dat er geen juridische oplossing is voor non-binaire personen. Zij blijven voor de officiële registratie van hun gender gedwongen vastzitten tussen de keuze man of vrouw. In 2019 oordeelde het Grondwettelijk Hof al dat non-binaire personen recht hebben op erkenning. "Al zeven jaar negeert de federale regering het arrest van het Hof", hekelt de koepel.

Tot slot wijst Çavaria naar de bescherming van intersekse minderjarigen tegen niet-noodzakelijke medische ingrepen. De Kamer nam daar in 2021 een resolutie voor aan, maar heeft die nog niet vertaald naar een wet. "Hierdoor kunnen er nog steeds niet-noodzakelijke, ingrijpende operaties gebeuren bij kinderen enkel om hun lichaam te laten passen binnen een sociale norm."

Çavaria roept de Belgische regeringspartijen op om actie te ondernemen tegen die problemen, en ziet daarvoor mogelijkheden bij het interfederale LGBTQ+-actieplan dat binnenkort verschijnt. "De federale regeringspartijen kunnen nu bewijzen dat België nog steeds de koploper wil zijn voor gelijke rechten."

'Vooruitgang niet vanzelfsprekend'

Caroline Gennez (Vooruit), Vlaams Minister van Gelijke Kansen, reageert dat ze trots is dat België opnieuw bij de Europese top hoort op vlak van LGBTQ+-rechten. Maar ze geeft toe dat stilstaan soms ook achteruitgaan betekent: "We halen dezelfde score als vorig jaar, maar andere landen gaan er wel op vooruit en steken ons voorbij." Een boodschap die federaal minister van Gelijke Kansen Rob Beenders (Vooruit) beaamt. Hij stelt dat het nieuwe resultaat een duidelijke waarschuwing schetst: "Vooruitgang is nooit vanzelfsprekend en verworven rechten blijven alleen sterk als we ze blijven beschermen, versterken en verankeren."

Beide ministers pleiten ervoor om gelijke rechten hoog op de agenda te houden. "Ideeën en denkbeelden die wij lang als verworven beschouwden, gaan achteruit", zegt Gennez. Om dat tegen te gaan, is er "internationale solidariteit nodig". Daarom ondersteunt ze ILGA-Europe, de organisatie die onder meer de Rainbow Map maakt, dit jaar met 200.000 euro. Minister Beenders zegt werk te willen maken van onder meer een sterkere aanpak van online haat, betere informatie over rechten en sensibilisering rond diversiteit en respect.

De Rainbow Map rangschikt elk jaar 49 landen in Europa op vlak van LGBTQ+-rechten en wordt opgesteld door ILGA-Europe, de Europese koepel van zo'n 750 LGBTQ+-organisaties. Dat doet de koepel op vlak van zeven categorieën: gelijkheid en non-discriminatie, familie, haatmisdrijven en haatspraak, wettelijke erkenning van gender, lichaamsintegriteit van intersekse personen, ruimte voor het middenveld en asielrechten.