Bewoners Kuregem slaan alarm, maar niet iedereen wil weg: 'Nog veel potentieel'

De aanhoudende onleefbaarheid in de wijk Kuregem eist haar tol. Sommigen vechten hoopvol voor het potentieel van hun wijk, anderen blazen de aftocht en verhuizen. “Het gebrek aan perspectief was de druppel”, zegt ex-buurtbewoner Sean Maas. Blijver of niet, iedereen wijst in de richting van de politiek als grote verantwoordelijke.

“SOS Kuregem” stond afgelopen week in grote letters te lezen op het Luchtvaartplein in Kuregem. De zoveelste hulpkreet van bewoners en buurtcomitées om de leefbaarheid van hun wijk te verbeteren. Drugshandel, overlast, agressie, vervuiling en verpaupering van de openbare ruimte blijven zich opstapelen.

Laffe stad

Voor verschillende buurtbewoners is de maat vol. Ze trekken weg uit Kuregem. Bilal is opgegroeid in de wijk, maar laat - ondanks zijn engagement bij verschillende buurtcomitées - binnenkort zijn familie achter en trekt weg uit de hoofdstad. “Alleen kan je de problemen hier nog wel incasseren, maar de nakende komst van onze tweeling heeft me doen inzien dat ik mijn kinderen hier niet wil grootbrengen.”

“Ik kan geen kinderen groot brengen in een laffe stad”, zei schrijver Joost Vandecasteele in 2023. Uit onze reportage blijkt dat de kwestie van de kinderen inderdaad vaak de laatste druppel is voor een vertrek uit de stad. Zo verhuisde Sean Maas recent naar Halle met zijn twee kinderen. “Het gaat eigenlijk om the basics," zegt hij. "Elementen die nodig zijn voor jongen mensen om te kunnen opgroeien, zoals verkeersveiligheid, veiligheid tout court, netheid en groene ruimtes. Dan spreek ik zelfs nog niet over de drugsoverlast en het geweld. Vooral het gebrek aan perspectief was de druppel.”

Uittocht van de middenklasse?

“Wat doen jullie hier nog als hoogopgeleide mensen? Als je het hier niet naar je zin hebt, moet je vertrekken.” Dat waren de verbijsterende woorden van een agent tegen Bilal toen hij nogmaals de politie had opgeroepen voor een interventie.

“We zien de middenklasse inderdaad wegtrekken hier”, getuigt een vastgoedmakelaar aan BRUZZ. “Door de krapte op de Brusselse woningmarkt worden die plaatsen meteen weer ingevuld, maar vaak door mensen van een lagere sociale klasse.”

Vastgoedmakelaar ERA, het kantoor met de meest verkochte panden in Anderlecht, ziet de laatste jaren sowieso een uitloop in Brussel. “Maar dat is vooral toe te schrijven aan de hoge registratiekosten in Brussel”, vertelt makelaar Azeem Nisar. “En Kuregem? Dat is altijd een transitgemeente geweest. Wij zien geen grote veranderingen. De wijk heeft nog steeds potentieel voor veel mensen.”

Veel potentieel

Zeker niet alle inwoners trekken dus weg uit Kuregem. De interessante ligging tussen het Zuidstation en stadscentrum en de aantrekkelijke huurprijzen zijn nog steeds troeven, om diverse redenen. “In de buurt wonen bijvoorbeeld veel mensen die actief zijn in de artistieke sector met precaire inkomens of die een grote ruimte nodig hebben. Dat levert een diverse dynamiek op in de wijk”, vertelt kunstenares Sophie Nys, die in de Triangle-wijk woont dichtbij het Luchtvaartplein.

Wat de Kuregemnaren des te meer in de wijk houdt is de sterke cohesie tussen de buurtbewoners. “Ik wil de problematiek absoluut niet romantiseren, maar dat maakt wel dat mensen hier met een tolerante, creatieve en sociale houding in de wijk wonen en daar hecht ik veel belang aan”, zegt Nys. “Als buurtbewoner voelen we veel potentieel, helaas kan of wil de lokale politiek niet mee.”

Politieke verantwoordelijkheid

Ondanks het potentieel is ook voor de blijvers de maat vol. Op 20 april slaakten de buurtbewoners daarom nogmaals een noodkreet in een open brief waarin ze vragen voor een actieplan in hun wijk, met meer politieaanwezigheid en een sterker sociaal beleid. "Ik geloof nog steeds in de wijk, maar er is een grootschalig plan nodig om de problematiek aan te pakken. Momenteel gebeurt er niets en wordt er zelfs geknipt in organisaties", zegt Jens Popelier, buurtbewoner en initiatiefnemer van Respect Kuregem.

De brief richt zich tot politici van alle bestuursniveaus, de koning en de media. “Voor de aanpak van het drugsgeweld en de overlast is iedereen verantwoordelijk en daardoor blijft het vaak bij vingerwijzen naar elkaar op alle niveaus, ondanks de vele vragen om hulp”, reageert Bieke Comer (Vooruit), schepen in Anderlecht en tot 2013 inwoner van Kuregem.

Om de leefkwaliteit van Kuregem te verbeteren zou de oplossing kunnen liggen bij de herinrichting of vergroening van de openbare ruimte, maar daarvoor zijn nauwelijks plannen, volgens Comer. “De polarisatie binnen het bestuur speelt ons veel parten. Good Move heeft een grote wonde geslagen en er zijn haast geen wijkcontracten meer. We moeten terug vertrouwen winnen om zo’n projecten in de buurt te kunnen financieren.”

Met de samenkomst van de veiligheidsraad afgelopen week ziet Comer een eerste stap in de goede richting. “Maar het mag niet bij één keer blijven. We moeten middelen vinden en samenwerken op verschillende niveaus.”