Brussels fietssucces doet het aantal fietsenwinkels verdubbelen in acht jaar tijd

Verbeterde fietsinfrastructuur en ergerlijke files kregen de Brusselaar massaal de fiets op. De fietsenwinkels volgden, met een verdubbeling van het aantal in acht jaar tijd. Al zijn er grote verschillen tussen de gemeenten.

“Geen enkele stad in België kent zo'n toename van fietsers als Brussel”, vertelt Thomas Deweer. Hij werkt bij de Fietsersbond rond het Brussels gewest. “Sinds 2010 stijgt het aantal fietsers jaarlijks ongeveer met twaalf procent. Vorig jaar groeide het aantal fietsers zelf met 15 procent. Dat is gigantisch.”

Die enorme fietswoede – sinds 2010 ging het aantal fietsers in Brussel maal tien – vertaalt zich ook in een toename van het aantal fietsenwinkels. Dat aantal in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kende in acht jaar tijd meer dan een verdubbeling, van 42 in 2018 naar 86 stuks vandaag, zo blijkt uit cijfers die BRUZZ opvroeg bij Hub.brussels, het Brussels agentschap voor ondernemerschap.

Verrassend is die stijging van het aantal fietsenwinkels dus niet echt. Afgelopen jaren vonden steeds meer Brusselaars de weg naar een stalen ros. Veilige en degelijke fietsinfrastructuur stond de afgelopen jaren ook prominent op de politieke agenda in het Gewest, zeker omdat het vaak Vlaamse partijen waren die de bevoegde minister of staatssecretaris leverden. Meer dan bij de Franstalige partijen zijn mobiliteit en een gedegen fietsinfrastructuur bij hen belangrijke thema's.

“Het Gewest heeft veel ruimte voor de fietsers gecreëerd”, aldus nog Deweer. “Dan volgen de fietsers uiteindelijk ook automatisch. Denk bijvoorbeeld aan het fietspad rond de kleine Ring of de fietspaden die er tijdens de coronacrisis het levenslicht zagen, onder meer in de Wetstraat.”

Fietsrevolutie

Toch is nog niet heel Brussel aan het fietsen geslagen. Uit de cijfers van Hub.brussels, die onderverdeeld zijn per gemeente, blijkt dat enkele gemeenten achterblijven. Zo is er in Ganshoren, Koekelberg en Sint-Jans-Molenbeek geen spoor te vinden van een fietsenwinkel.

Die stijging van het aantal winkels laat zich nominaal het hardst kennen in Brussel-Stad, waar het aantal fietsenwinkels verdrievoudigde, van 7 acht jaar geleden naar 21 vandaag. Ook in onder meer Sint-Gillis (van 3 naar 7), Etterbeek (van 4 naar 8), Sint-Pieters-Woluwe (van 1 naar 4) en Oudergem (van 1 naar 3) bleken heel nog wat gaten in de fietsenwinkelmarkt te zitten.

De verklaringen voor de discrepanties tussen de negentien verschillende gemeenten liggen voor de hand, weet ook Benjamin Tollet, coördinator bij Molembike, een vereniging die kinderen en vrouwen in Molenbeek aan het fietsen wil krijgen. “De fietsrevolutie heeft pas onlangs de armere Kanaalzone bereikt. Zij kopen vaak hun fietsen in winkels zoals Decathlon en Action, die doorgaans iets goedkopere modellen aanbieden. En er zijn uiteraard ook fietsbeurzen.”

Maar, zo vertelt Tollet nog, wat vaak over het hoofd gezien wordt, is het feit dat mensen die in die dense, doorgaans armere buurten wonen, vaak ook geen plaats hebben om een fiets te stallen. “En als ze hem op straat laten staan, bestaat de kans dat een dief ermee aan de haal gaat.”

Kracht van de specialisatie

Karl Lechat is CEO van Lucien, een keten met zes fietsenwinkels in Brussel. “We nemen drie zaken in overweging als we een nieuwe winkel willen openen: er moet voldoende fietsinfrastructuur in de omgeving zijn, er moeten voldoende files zijn – zodat de fiets nemen efficiënter is dan de wagen – en uiteraard is ook de buying power van de omwonenden belangrijk.”

Al is koopkracht niet alles: “Een filiaal in Waterloo hebben we verhuisd naar Schaarbeek. Er waren in Waterloo wel files, de koopkracht ligt daar een pak hoger dan in Schaarbeek, maar de infrastructuur was er niet, terwijl die er in Schaarbeek wel is. Het is een evenwicht zoeken tussen die drie parameters.”

Behalve ketens zoals Lucien, een dochteronderneming van auto-importeur D'Ieteren, zijn uiteraard ook kleinere spelers in het gewest actief, zoals bijvoorbeeld Steven De Staercke, die, na er jaren te werken, begin deze maand samen met zijn vrouw Velodroom – ze gaan verder onder de naam Bike Moments – overnam.

Hij voelt die extra concurrentie in zijn verkoop, geeft hij toe. “Tijdens de corona­crisis boomde de verkoop enorm: 2022 was een recordjaar, sindsdien daalt de omzet. De toename van winkels zit daar zeker voor iets tussen.”

Al leeft De Staercke op goede hoop. “Brussel heeft zeker nog potentieel. De kracht van kleinere winkels, zoals de onze, zit in specialisatie. Wij zetten in op compacte stadsfietsen, om de hoek is een winkel die op koersfietsen en mountainbikes inzet.”

En ook volgens Deweer, van de Fietsersbond, is het plafond nog niet bereikt. Niet wat fietsers betreft, maar ook niet wat het aantal fietsenwinkels betreft. “Brussel heeft nog heel wat potentieel. Vijftig procent van de Brusselse huishoudens heeft momenteel minstens één fiets, zo blijkt uit cijfers. In Vlaanderen ligt dat om en bij de negentig procent. De kansen zijn dus nog enorm”, vertelt hij. “Dan moet de regering initiatieven die fietsen promoten wel ondersteunen en infrastructuur blijvend fietsvriendelijk maken, zeker in wijken waar de fiets nog niet echt veel voet aan grond heeft.”