Brusselse vrijwilligers bouwen drones voor Oekraïense frontlinie: 'Ik moet iets doen'

Op geheime locaties in Brussel bouwen vrijwilligers al twee jaar drones. Die worden naar het Oekraïense front gestuurd en dienen “voor alle mogelijke doelen”, dus mogelijk ook voor het droppen van bommen.

Terwijl kinderen buiten in de zon spelen en gezinnen door een naburig park flaneren, heeft een twintigtal vrijwilligers besloten om een hele zondag binnen te blijven. Waar precies is geheim, als voorzorgsmaatregel tegen de hybride oorlogsvoering van Rusland. Maar al twee jaar lang komen de mensen van Wings For Europe samen, telkens op een andere geheime locatie in Brussel, om drones te bouwen.

“We begonnen ermee toen we zagen dat de droneproductie in Oekraïne in gevaar kwam. We hoopten toen dat Europa kon bijspringen, maar er gebeurde niet veel, dus besloten we om als Europese burgers zelf in actie te schieten”, vertelt Bartas Trakymas. De Litouwse Brusselaar is een van de medeoprichters van het dronecollectief. “We begonnen met één drone en enkelingen, maar zijn nu met zestig vrijwilligers.”

“Dit zijn mensen die iets willen doen en niet alleen praten, people who care”, wijst Bartas naar de kamer achter hem. Een tiental mensen – de rest is op lunchpauze of wil niet herkenbaar in beeld – is druk in de weer met printplaten, soldeerbouten en schroevendraaiers. De muren van de ruimte zijn bedekt met camouflagenetten, zodat kijkers niet kunnen afleiden waar de dronebouwers samenkomen. Boven de leeslampen stijgen rookslierten op, en af en toe vult het geluid van propellers de ruimte.

“We volgen een handleiding van vijftig stappen. Er zijn honderden onderdelen, van kleine schroefjes tot elektronica”, legt David, een Hongaarse softwareontwikkelaar, uit, terwijl hij een dronekader uit koolstof in elkaar zet.

Een tafel verder is studente bedrijfskunde Helga aan het solderen. “Ik ben maar een onderdeel van deze assemblagelijn. Dit is mijn eerste keer. Ik heb wel interesse in technologie, maar ik vond het vooral belangrijk om Oekraïne te helpen.”

De toekomst van Europa

Veel van de vrijwilligers zijn niet per se technologisch aangelegd. Handen en ogen, veel meer heb je volgens Bartas niet nodig om mee te doen. “En vooral toewijding, want hier ben je uren mee bezig.”

Een beginner zal ongeveer acht uur bezig zijn met de bouw van een volledige drone, maar ervaren vrijwilligers doen het in drie uur tijd. “Aanvankelijk was ik vooral geïnteresseerd in drones leren bouwen”, vertelt David, “maar nu wil ik vooral Oekraïne helpen. Ik lees dagelijks in het nieuws hoe ze daar doodvriezen. Daarnaast vrees ik voor de toekomst van Europa. De oorlog dreigt en ik moest iets doen.”

Medeoprichter en coördinator Bartos omschrijft de vrijwilligers als “Europeanen met een bewustzijn”. Ze komen lang niet allemaal uit Oost-Europese landen, waar de Russische dreiging tastbaarder is. “Ik heb vrienden in de Oekraïense gemeenschap, maar het is vooral belangrijk om mee te doen, omdat wij als West-Europeanen gebruikmaken van Oekraïne om Europa te verdedigen”, vindt Frederik, de enige Vlaming die deze zondag van de partij is. “Het minste wat wij kunnen doen, is onze zondag hieraan besteden. Niet iedereen is geschikt om in een uniform rond te lopen, maar zo kunnen wij wel ons steentje bijdragen.”

Dat laatste onderstreept ook Andriy. De zestiger komt uit Oekraïne, maar woont nu in Brussel. “Het is belangrijk dat ik dit doe, want het is mijn land. Dit is mijn manier om te helpen, om ervoor te zorgen dat Oekraïne kan overleven”, vertelt hij, terwijl hij door zijn loepbril aandachtig een reeks batterijcellen inspecteert. Zijn achtergrond van ingenieur komt hier goed van pas. “Ik had hiervoor al drones gebouwd en weet hoe het werkt. Dankzij deze batterijen kunnen de drones over een lange afstand vliegen.”

Mechanische vogel

De drones die Wings For Europe assembleert zijn basismodellen die ongeveer 350 euro per stuk kosten, gefinancierd door donaties. Na de montage in Brussel kunnen ze nog niet veel meer dan vliegen en livebeelden uitzenden. Van een militaire uitrusting is er helemaal nog geen sprake. “Wij maken een mechanische vogel die kan vliegen. Vervolgens passen de Oekraïners de drones aan om bijvoorbeeld bloed naar het front te transporteren”, weet Frederik. “Wij creëren een tool die aan de frontlinies wordt aangepast aan de militaire noden van Oekraïne”, vult Bartos aan. “Ze kunnen ingezet worden voor alle mogelijke doeleinden, van afleidingsmaneuvers tot volledige militaire missies.”

Op de vraag of de Brusselse drones ook ingezet worden voor offensieve doeleinden, om bommen te droppen, is het antwoord opnieuw “voor alle mogelijke doelen”. De organisatie benadrukt dat hun drones vooral mensenlevens kunnen redden. “Oekraïners zeggen ons dat één drone tien Oekraïense levens kan redden. Als één kant zonder drones valt, worden er mensen ingezet. Wij geven om mensenlevens en willen ze niet opofferen.”

Hoeveel drones Wings For Europe de voorbije twee jaar precies gebouwd heeft, wil de organisatie niet kwijt. “We maken er nog geen duizenden, maar honderden”, zegt Bartos. Wel is het collectief aan het uitbreiden en melden steeds meer vrijwilligers zich aan. Drones zullen de komende jaren alleen maar aan belang winnen.

“We moeten in Europa genoeg drones en counterdrones hebben, zodat Oekraïne zichzelf kan verdedigen en zodat we geen oorlog moeten uitvechten die zich dieper in Europa afspeelt”, zegt Bartos nog. “Als Oekraïne valt, zou dat voor iedereen verschrikkelijk zijn. We moeten onze vrijheid verdedigen.”