Cafés rond Audi-fabriek snakken naar nieuwe klanten: 'Paar habitués, maar dat is alles'

Ruim anderhalf jaar na de sluiting van Audi Vorst liggen de buurtcafés, en bij uitbreiding de hele wijk, er akelig stil bij. Nu de site verkocht is aan Heylen Warehouses, brandt de lokale horeca een kaarsje voor nieuw cliënteel. “Ik kan alleen maar bidden dat het personeel van het nieuwe bedrijvenpark tot bij ons komt voor een lunch of een glaasje.”

Vier minuten duurt de treinrit van Brussel-Zuid naar Vorst-Zuid, genoeg om te zien dat het enorme complex van Audi – 55 hectare of 75 voetbalvelden – er doods bijligt.

'Audi: Vorsprung durch Technik', staat er nog op de fabriek te lezen. Maar vandaag bezorgt de gigantische lege site de wijk eerder een achterstand dan een voorsprong. Behalve de officiële opschriften zien we vooral veel graffiti.

Samen met ons stappen nog twee anderen uit in Vorst-Zuid. Het zijn verdwaalde zielen. Niemand stapt op. Het station ligt er verlaten en enigszins verloederd bij. Hier en daar neemt struikgewas de regie al over. De voornaamste functionaliteit van de halte was dan ook al die jaren om de ondertussen gesloten fabriek te bedienen. In de nieuwe plannen voor de site moet het station beter toegankelijk en ook opgefrist worden.

Twee kilometer

Van Vorst-Zuid wandelen we tot aan Bervoets, een traject met aan de linkerkant de twee kilometer lange Audi-fabriek. De leegte in de wijk is bij momenten adembenemend. En bijna even treffend is de leegte in de naburige cafés.

De enige bar aan de westkant van de Brits Tweedelegerlaan – dus echt tussen de fabrieksunits en niet tussen de huizen aan de andere kant – is de Bar du Bempt. Er zitten drie klanten op het terras, binnen vinden we enkel barvrouw Alessandra. “Ah, is de fabriek verkocht?” zegt ze, duidelijk nog niet op de hoogte. “Hopelijk is dat goed nieuws, want momenteel hebben we enkel ’s ochtends wat mensen die voor een koffie komen, daarna is het mager.”

Voor autogebruikers is de Brits Tweedelegerlaan een belangrijke doorgangsweg richting de vlakbij gelegen E19. Passage is er genoeg, die passanten verleiden tot een drankje is een ander paar mouwen.

Union-stadion

“De vorige eigenaar heeft het café verkocht bij de sluiting van Audi”, legt Anris uit, de man die de bar overnam en ondertussen aan zijn broer Çimi overliet. “Door de verschillende shiften had je hier vroeger op meerdere uren veel volk dat na het werk iets kwam drinken. Momenteel is het héél moeilijk. We hoopten op de komst van het Union-stadion en nu dus ook op het nieuwe bedrijvenpark. Als er twee procent van de 3.000 werknemers iets komt consumeren bij ons, zijn dat 60 welgekomen klanten.”

De eerste activiteit op de voormalige Audi-site wordt in 2027 beloofd, de volledige herinvulling zal tien jaar in beslag nemen. Er is sprake van 3.000 jobs, evenveel als Audi in zijn laatste jaren. In de topjaren van Volkswagen Vorst werkten liefst 8.000 mensen op de site.

Als bron van hoop aan de horizon valt behalve de nieuwe invulling van wat nu Rings Park 21 heet inderdaad af en toe het stadionplan van Union. Op de Bemptsite, helemaal aan de zuidkant van de Audi-fabriek, moet in principe tegen 2029 een voetbaltempel verrijzen. Helemaal aan de andere kant van de fabriek in het noorden investeert de NMBS 50 miljoen euro in haar werkplaats. Er is dus nog hoop voor de wijk en haar economie.

Centen meebrengen

Vandaag is die hoop echter ver te zoeken. Café Mon Petit Lou is al jaren gesloten en heeft duidelijk nog geen overnemer gevonden. Nog wat meer richting Bervoets zitten twee klanten in bar Le Break.

“Ik heb het nieuws vanmorgen gelezen”, vertelt stamgast Dimitri over Rings Park 21. “Het zal goed zijn voor de wijk en de lokale handel. Want 3.000 werknemers brengen altijd centen mee en die zijn er nu niet. Dit café heeft enkele habitués, maar ook niet meer dan dat.”

De zon komt er stevig door dinsdagnamiddag, maar de terrassen in de buurt blijven leeg. Tien meter verderop in Le Cox zit zelfs helemaal niemand. Van hier is het maar twee minuutjes stappen naar het Sint-Denijsplein, het hart van Laag-Vorst.

Grote werf

In het centrum zijn iets meer cafégangers te vinden. “Maar het zijn toch moeilijke tijden”, benadrukt Yashaf, barman van Marhaba. “Het is echt niet meer zoals een paar jaar geleden, en dat komt behalve door de sluiting van Audi ook door de werken op het plein.”

Het Sint-Denijsplein, van waarop je de Audi-fabriek kunt zien liggen, is inderdaad een grote werf. De werken duren in principe van mei 2025 tot januari 2027. Een extra klap voor de buurthandel.

In het bijzonder gezellige Kiosque Café op het Sint-Denijsplein lijkt de leegloop nog mee te vallen en tellen we negen gasten. “Vind jij dit veel volk?” corrigeert barvrouw Dita meteen. “Vroeger zaten hier altijd 25 tot 30 arbeiders van Audi. Gelukkig redt de tuin ons. Die wordt regelmatig geboekt voor verjaardagen.” Of het dan allemaal nog vol te houden is? “We moeten wel door hé. Wat ga ik anders doen? Naar het OCMW? Nee nee, ik werk verder.”

De moed lijkt de buurt nog niet te hebben opgegeven.

'Beter dan Audi'

“Ik ben mij zeer goed bewust van de moeilijke periode voor onze handelaars”, zegt burgemeester Charles Spapens (PS). “Audi is een sleuteldossier voor Vorst en de integratie van het nieuwe project in de wijk is cruciaal voor ons. Dat de site nu gedeeltelijk open zal gaan voor het publiek, is belangrijk. Het zal leiden tot meer passage naar onze horeca en andere handel. Het wordt zelfs beter dan in Audi-tijden, want die fabriek was heel gesloten, een soort afgescheiden entiteit.”

Terug naar de Brits Tweedelegerlaan, waar we onze wandeling voortzetten tot aan Bervoets. Daar ligt nog café Le Moulin. Er zitten twee mannen met een pintje aan de toog.

“Zo is het hier meestal”, zegt barvrouw Daniela over de magere opkomst in haar café. “Het is een moeilijke periode. Na de sluiting van Audi had ik nog regelmatig groepen van een man of vijftien die hier onder ex-collega’s kwamen napraten, maar dat is uitgedoofd. Er zijn drie werknemers van Audi die nog over de vloer komen. Eentje heeft nog altijd geen werk. Ik kan alleen maar bidden dat al het personeel van het nieuwe bedrijvenpark tot bij ons komt voor een lunch en na het werk nog een glaasje.”