Christoph, cipier in Haren: 'Sommigen worden hier wél een beter mens'

Eigenlijk wou hij politieagent worden, maar een beetje toevallig werd het cipier. Na een carrière in Vorst maakte Christoph Visart (56) de hectische opstart van Haren mee. “Drie man op twaalf vierkante meter, dat is onmenselijk voor de gedetineerde én voor wie de celdeur opent.”

Bij het binnenstappen van het kantoor van Christoph Visart, valt meteen de kartonnen doos op waar een middelmatige imitatie van een automatisch geweer uitsteekt, uitgevoerd in karton en zwarte plakband.

Christoph moet lachen. “In beslag genomen in een cel. Hiermee zouden ze waarschijnlijk op niemand indruk maken, maar het kan beter. In Vorst zag ik een pistool dat levensecht leek, gemaakt uit broodkruim, tandpasta en zwarte verf. Dat soort vondsten verzamelden we in een collectie die we het gevangenismuseum noemden. Gevangenen hebben natuurlijk veel tijd om inventief te zijn.”

Slechte reclame

Christoph is vandaag coördinator stagebegeleiding Haren, maar heeft er jaren als penitentiair bewakingsambtenaar op zitten, gewone cipier zeg maar. “33 jaar geleden brak ik mijn rechtenstudies af om politie­agent te worden. Op een bepaald moment was ik toegelaten tot de politieschool, maar kon ik ook meteen beginnen als cipier. Ik koos voor dat laatste met het idee dat ik altijd nog naar politieagent kon wisselen. Tja (grijnst).”

Het parcours van Christoph is typisch voor veel cipiers, merkte hij. “Weinig mensen dromen ervan om cipier te worden. Het is dan ook een job waar je enkel over hoort als er iets fout gaat: overbevolking, agressie, staking … Dat betekent echter niet dat de meeste cipiers niet gemotiveerd zouden zijn. Ik vind het ook echt boeiend werk: je werkt met mensen. Het loon? Er zijn jobs die beter verdienen, maar een verkoper in de retail verdient toch minder.”

Blue Sand en Valentina

Christoph neemt BRUZZ mee op sleeptouw door de grootste gevangenis van het land. Of we erop gelet hebben dat er amper tralies te zien zijn? En dat alle leefruimtes, zoals de cellen heten, een uitzicht hebben over de omgeving? “In de mate van het mogelijke is de gevangenis bedacht als een menselijke omgeving”, legt Christoph uit. “We bieden ook steeds vaker bibliotheekdiensten aan, of keukenopleidingen.”

Vervolgens gaat het richting de privékamers met namen als Blue Sand, Valentina of Charmed. In de vertrekken, die wat aan een bescheiden hotelkamer doen denken, mogen gedetineerden twee keer per maand anderhalf uur doorbrengen met hun vaste partner. Of het ook twee verschillende vaste partners mogen zijn, wil de fotograaf weten. Neen, dat mag niet.

Die menselijkheid stond de voorbije jaren onder druk in de Belgische gevangenissen, dat geeft Christoph toe. “Ook Haren telt een 150-tal grondslapers. In Vorst (dat intussen dicht is, red.) zaten in de slechtste periode drie gevangenen op twaalf vierkante meter. Dat is niet alleen onmenselijk voor wie in de cel zit, maar ook voor de persoon die de deur opent en sluit. Want hij of zij is de eerste persoon die alle opgehoopte frustratie incasseert.”

Het overkwam ook Christoph al. “Een bedreiging met een mes, een slag tegen het hoofd en een keer een gedetineerde die me beet, waardoor ik een weekje out was, maar op een hele carrière valt het best mee.” Op geweld reageren de cipiers overigens nooit met vuurwapens. “Die zijn verboden in de gevangenissen, om conflicten niet te laten escaleren. Ik zeg het vaak tegen de stagiairs: je mond is je beste wapen, met correcte communicatie kom je al een heel eind.”

Dankbare gedetineerden

De hectische sluiting van Vorst en opening van Haren eisten de voorbije jaren hun tol bij Christoph. “Ik kreeg een herseninfarct, door een burn-out die ik blijkbaar al een tijdje meesleepte zonder het toe te geven. Sinds ik mijn levensstijl aangepast heb en buiten het werk wat meer afstand neem, gaat het beter.”

Wat Christoph het best bevalt in zijn job? “Af en toe bedanken gedetineerden me en vertellen ze me dat ze een beter mens geworden zijn in de gevangenis, dat hun verblijf hun ogen heeft geopend. Veel van die mensen komen uit een leven waar elke vorm van structuur of vangnet ontbreekt. Die structuur is er in een gevangenis natuurlijk wel, bovendien bieden we opleidingen aan. 33 jaar geleden was dat wel anders.”