Close wil 'samen zoeken naar oplossingen' om incidenten op betogingen te vermijden

De Brusselse burgemeester Philippe Close (PS) wil "samen op zoek wil naar oplossingen" om betogingen van incidenten te vrijwaren en de orde te handhaven in Brussel. Dat zei hij maandag tijdens de gemeenteraad van de Stad Brussel in een reactie op een burgerinterpellatie van een bezorgde Brusselaar. Die pleitte zichtbaar geëmotioneerd en ongerust voor een verbetering van het gebruik van de-escalatietactieken binnen het politiekorps.

De bezorgde burger stak van wal met een oplijsting van incidenten sinds 2021 waarbij de politie disproportioneel gehandeld zou hebben tijdens betogingen, stakingen of andere acties in de openbare ruimte. Daarbij onder meer een manifestatie tegen klassenjustitie uit 2021, waarvoor de Brusselse politie in maart 2025 veroordeeld werd door de Franstalige rechtbank van eerste aanleg, maar ook het politieoptreden tijdens de nationale vakbondsbetoging op 14 oktober in Brussel en de politie-interventies tijdens de ontspoorde onderwijsbetogingen in juni.

De man was ook zichtbaar geëmotioneerd toen hij sprak over de agent die een sticker met 'Deus Vult', een Latijnse kruisvaardersspreuk die in extreemrechtse kringen wordt gebruikt, op zijn bus traangas had kleven. "Wanneer zal u inzien dat er een probleem is in de Brusselse politie?" vroeg hij aan de Brusselse burgemeester.

Amnesty kritisch

Ook mensenrechtenorganisatie Amnesty International is erg kritisch voor het optreden van de Brusselse politie. Volgens Amnesty lapt die de mensenrechten aan haar laars tijdens interventies bij betogingen. Dat heeft de organisatie gezegd tijdens een gesprek in mei met burgemeester Close, zegt woordvoerster Eva Davidova dinsdag.

Amnesty maakt zich ernstige zorgen over de manier waarop het recht op protest wordt gefaciliteerd in de hoofdstad en pleit voor een koerswijziging waarbij het recht op demonstratie centraal staat.

Volgens Amnesty vond de ontmoeting met burgemeester Close plaats omdat Brussel "bij uitstek de plek is waar protesten worden georganiseerd" en omdat er bij de organisatie ernstige zorgen heersen over de manier waarop die worden aangepakt. Tijdens het gesprek wees de organisatie erop dat er volgens haar "te veel restricties" gelden in Brussel, waaronder "regelgeving die niet in lijn is met de mensenrechten", aldus Davidova.

Beperkingen

"De handhaving van die regels leidt tot problemen", aldus Davidova. De organisatie verwijst daarbij onder meer naar beperkingen zoals protestvrije zones en de toestemmingsvereiste om protest te organiseren. Maar die toestemming wordt volgens Close hoe langer hoe minder aangevraagd en dat vormt een probleem voor de ordehandhaving in de hoofdstad. Ook niet-geautoriseerde betogingen moeten echter mogelijk zijn, zo meent Amnesty International.

Daarnaast uit Amnesty International opnieuw zorgen over het optreden van de politie tijdens demonstraties. De organisatie zegt de afgelopen jaren "meerdere meldingen en situaties te hebben gezien waarbij sprake was van mogelijk onwettig of buitensporig politiegeweld". "Elk incident moet afzonderlijk worden onderzocht, maar ook de ruimere aanpak moet tegen het licht worden gehouden", klinkt het.

De mensenrechtenorganisatie roept de Stad Brussel en andere overheden in ons land op om protesten niet langer vooral vanuit controle en handhaving te benaderen. "Het paradigma moet veranderen: protesteren is je recht, geen gunst van de overheid", klinkt het. Het onderhoud vond plaats op 11 mei, nog voor de ontspoorde Franstalige onderwijsprotesten in juni.

Proportioneel handelen

Burgemeester Philippe Close (PS) erkent tijdens de gemeenteraad het belang van de burgerinterpellatie, maar verdedigt zijn politiekorps en veroordeelt het geweld van de zogenaamde 'casseurs' op betogingen in Brussel. De burgemeester wijst erop dat zijn korps handelt volgens de proportionaliteits- en subsidiariteitsbeginsels en optreedt indien noodzakelijk.

Toch is Close het ermee eens dat er een probleem is en dat de openbare orde in Brussel handhaven complexer wordt. "Jaarlijks vinden er tot 1.200 betogingen plaats in Brussel. Steeds meer organisatoren volgen daarbij de procedure niet en dienen niet langer een aanvraag voor een betogingsvergunning in. Ze weigeren ook vaker de dialoog met de politie." Hij wil "samen op zoek naar oplossingen", iets waarvoor hij laatst een uitvoerig onderhoud heeft gevoerd met Amnesty International. "We moeten rond de tafel om incidenten tot een minimum te beperken."

Verder wil Close nog werken aan een "betere omkadering" tijdens sommige betogingen en evenementen, zoals bijvoorbeeld bij het anarchistische 'Carnaval Sauvage' in de Marollen, waar in maart 2026 een brandweerman gewond raakte en dat in eerdere jaren ook weleens kon ontsporen.