Collectief herdenkt 1.143 mensen die afgelopen twintig jaar op straat overleden

Het gewest telde in de afgelopen twintig jaar 1.143 mensen die op straat zijn overleden. Dat blijkt uit statistieken van het Brussels Collectief Straatdoden. Daarvan waren 1.007 mannen en 132 vrouwen. Van de overige vier is het geslacht niet gekend.

Deze donderdag organiseert het Collectief Straatdoden zijn jaarlijkse herdenkingsceremonie voor overleden mensen die gedurende zijn of haar leven ooit op straat hebben geleefd. Volgens het collectief stierven in 2025 minstens 80 mensen die op straat leefden of hadden geleefd in Brussel.

Het gaat om 72 mannen en 8 vrouwen, tussen 22 en 81 jaar oud. Meer dan de helft van de overleden personen leefde op het moment van overlijden nog op straat. 42,5 procent stierf in het ziekenhuis, terwijl bijna een kwart overleed in de openbare ruimte of op straat.

Er sterven opvallend meer mannen dan vrouwen op straat. “Vrouwen worden vaker als kwetsbare groep beschouwd en worden daardoor sneller opgenomen in opvangcentra. Ze leven dus over het algemeen minder lang op straat dan mannen”, legt Florian Geerts, een van de organisatoren, uit.

Naast hun jaarlijkse herdenkingsceremonie, waakt het collectief ook over het goede verloop van de begrafenissen van dak- en thuislozen. “Wanneer ziekenhuizen een nieuw overlijden melden, gaan wij naar de nabestaanden op zoek met de vraag of zij de begrafenis op zich willen nemen. Als dit niet het geval is, organiseren wij een begrafenis”, vertelt Geerts.

Meer middelen

Zo organiseerde of ondersteunde de organisatie vorig jaar 30 afscheidsplechtigheden. Daarnaast werden 23 lichamen gerepatrieerd naar hun land van herkomst. Bijna de helft van de uitvaarten werd betaald door familie, vrienden of de gemeenschap. 35 procent van de overledenen kreeg een zogenoemde “ambtshalve uitvaart”, een afscheidsmoment betaald door de gemeente of het OCMW.

Toch slaagt het collectief er niet altijd in om iedereen een waardig afscheid te geven. In 2025 werden minstens acht mensen zonder ceremonie begraven, vaak omdat het overlijden pas na de begrafenis bekend raakte bij de organisatie.

Naar aanleiding van de ceremonie benadrukt het collectief dat de werking onder druk staat. De coördinatie gebeurt vandaag met slechts een halftijdse coördinator, gefinancierd via een subsidie van 38.000 euro. Volgens de organisatie is minstens één voltijdse medewerker nodig om alle overlijdens correct op te volgen.

De herdenkingsceremonie vindt om 11 uur plaats in het Brusselse stadhuis. Om 14 uur volgt een tweede moment aan de boom van de straatdoden op het Albertinaplein. Op het programma staan getuigenissen, liederen en gedichten. Met dit evenement wil het Collectief Straatdoden het belang van menselijke waardigheid benadrukken, zowel tijdens het leven als na de dood.