Commissie meldt grote gebreken in gevangenis Haren: cellen overstromen en 24 uur geen eten

Het jaarrapport van de Commissie van Toezicht voor de gevangenis van Haren maakt melding van ernstige problemen in de instelling. De commissie heeft het over een schrijnend personeelstekort, gebreken in de cellen en wantoestanden. Dat meldt de VRT. “Druk, stress en vermoeidheid stapelen zich op bij het gevangenispersoneel en leiden tot fouten.”

VRT NWS heeft de jaarrapporten kunnen inkijken van de Commissies van Toezicht van alle Belgische gevangenissen. Het gaat om onafhankelijke organen die toezicht houden op de wijze waarop gedetineerden in de gevangenis behandeld worden. Elke gevangenis heeft zo’n commissie.

De openbare omroep publiceerde ook uit het verslag van de commissie voor Haren, de grootste gevangenis van het land, die ook kampt met het grootste aantal grondslapers. De commissie stelde er, niet voor het eerst, vast dat er problemen zijn door het personeelstekort en de overbevolking.

Eén cipier

In Haren trof de commissie “in augustus 2025 slechts één medewerker aan die verantwoordelijk was voor meerdere wooneenheden, oftewel ongeveer honderd gedetineerden die onder toezicht moesten staan. (…) Het was onvermijdelijk dat de aanwezige bewaker overbelast was en veel moeite had om de taken uit te voeren die bij zijn werk horen en om aan de verzoeken van de gedetineerden te voldoen.”

Naast problemen voor de veiligheid, zorgt dat er ook voor dat heel wat neventaken niet worden uitgevoerd. “In Forest House (dat is de afdeling waar moeders met hun kind tot de leeftijd van drie jaar verblijven, red.) hebben een gedetineerde en een personeelslid gemeld dat kinderen die bij hun moeder verblijven soms hele dagen zonder open deuren in de cel opgesloten bleven.”

Druk en stress

De commissie van Brussel wijst ook op de nefaste dynamiek van de grote overbevolking, gecombineerd met het tekort aan personel. “De druk, de stress en de vermoeidheid die zich bij elk lid van het gevangenispersoneel opstapelen, leiden tot fouten, stemmingswisselingen en vergeetachtigheid. Ze zetten de vakbonden ertoe aan maatregelen te eisen die de waardigheid van de gedetineerden aantasten.”

De commissie toont begrip voor het personeel dat vaak het slachtoffer is geweest van agressie, maar, zo schrijven ze, toch "kunnen we niet anders dan ons zorgen maken over de ontwikkeling van de detentieregimes en de beperking van de bewegingsvrijheid en activiteiten van de gedetineerden. Goed werk leveren met weinig middelen, is dat het lot dat deze gevangenis en haar gedetineerden te wachten staat? Het personeelstekort op alle niveaus maakt het idee van begeleiding, of zelfs zorg voor de gedetineerden, onmogelijk.”

In Haren wijst men ook op het “bijzonder zorgwekkende" probleem van gedetineerden met psychiatrische stoornissen die in een strafcel worden geplaatst. “Er zijn gevallen van zelfverminking, pogingen tot brandstichting of ernstige vernielingen geconstateerd, soms in een context van frequente overplaatsingen tussen afdelingen, wat leidt tot instabiliteit en verlies van houvast. Verschillende gedetineerden leken in grote nood te verkeren, waren schaars gekleed, verward en mentaal afwezig.”

Verder staat te lezen dat “in verschillende gevallen gedetineerden als straf voor vernielingen van hun matras werden beroofd, waardoor ze gedwongen waren om op de betonnen vloer of op stukjes schuimrubber te slapen.” En nog: “Er is vastgesteld dat een gedetineerde die na 17.00 uur in de isoleercel werd geplaatst, bijna 24 uur zonder eten heeft gezeten.”

Ook kampt de gevangenis van Haren, een van de nieuwste van ons land, met problemen op het vlak van infrastructuur, zo blijkt. “Wanneer het water tijdens het douchen niet snel wegloopt via de afvoer, verspreidt het zich door de cel en maakt het de matras op de vloer en de lakens nat. De betonnen vloer is bijzonder koud.”

Politieactie

Ten slotte maakt het jaarrapport van de commissie ook melding van zeer hardhandig politieoptreden in de instelling. In de zomer van 2025 was er namelijk een grote politieactie in de gevangenis. Die actie kaderde in de strijd tegen corruptie, georganiseerde criminaliteit en drugshandel. Blijkbaar ging de politie niet bepaald zachtzinnig te werk.

In het jaarverslag is te lezen: “Magnetrons zijn gedemonteerd of vernield, koelkasten beschadigd, deksels van diepvriezers eraf gerukt, verschillende koelkasten losgekoppeld en op de grond gegooid, wastafelsifon uit elkaar gehaald, een beschadigd tv-scherm, een toetsenbord waarvan de letters zijn losgerukt (…). De vloer ligt bezaaid met rijst, macaroni, pakjes pasta, opengescheurde cornflakes, geopende pakjes koekjes, verspreid over de vloer, en zelfs een geopend blikje sardines. Tabak ligt verspreid over het eten en is besprenkeld met shampoo. Een asbak is leeggestort over de kleding. Aantekeningen en Koran liggen verspreid over de vloer.”

De commissie besluit: “Wij betreuren het geweld waarmee deze politieactie is uitgevoerd, wetende dat de gedetineerden ondanks hun verzoeken geen enkele schadevergoeding zullen krijgen.”

Denk je zelf aan zelfmoord en heb je nood aan een gesprek, dan kan je terecht bij de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via www.zelfmoord1813.be.