Congo en België ruziën over toegang tot archieven Afrikamuseum rond zeldzame aardmetalen

De Belgische overheid ligt in de clinch met Congo en het Amerikaanse bedrijf KoBold Metals. Dat schrijft de Britse krant Financial Times. De regering in Kinshasa wil samen met het bedrijf toegang verkrijgen tot geologische archieven uit de koloniale tijd die opgeslagen liggen in het Afrikamuseum in Tervuren, maar de Belgische autoriteiten weigeren voorlopig toegang te verschaffen.

KoBold Metals, een Amerikaans bedrijf dat gespecialiseerd is in het winnen van aardmetalen als kobalt, lithium en koper, wil in samenwerking met de Congolese overheid miljoenen documenten uit de koloniale tijd digitaliseren.

Het gaat om archieven die info bevatten over de natuurlijke bodemrijkdommen in het Afrikaanse land. Die liggen opgeslagen in België. Voor KoBold, dat voor zijn activiteiten inzet op artificiële intelligentie (AI), is de toegang tot de data bijzonder interessant.

Maar België weigert volgens Financial Times om de archieven te delen met een buitenlandse private onderneming die geen contractuele relatie heeft met de Belgische overheid. Volgens de regering loopt er bovendien al een digitaliseringsproject dat betaald wordt met Europees geld. De Congolese autoriteiten zullen de gegevens dus stapsgewijs toegezonden krijgen en er uiteindelijk de volledige controle over verwerven, klinkt het in de krant. Een deel van de archieven is al overgemaakt aan Kinshasa.

Volgens de regels

"De terbeschikkingstelling van de gegevens moet verlopen volgens de Belgische en Europese regels", zegt minister van Digitalisering en Wetenschapsbeleid Vanessa Matz (Les Engagés) woensdag in een reactie. Dat moet volgens haar gebeuren binnen een "wetenschappelijk, niet-exclusief en niet-privatief kader".

Matz bevestigt dat de archieven in Tervuren nog steeds geraadpleegd kunnen worden door onderzoekers en het grote publiek, maar dat ons land geen exclusieve toegang kan verschaffen tot de data aan een private buitenlandse onderneming, omdat dat een impact zou hebben op het openbare gebruik ervan.

Volgens de minister wordt er met de Congolose autoriteiten op quasi dagelijkse basis informatie uitgewisseld over de resultaten van het digitaliseringsproject.

Het Afrikamuseum in Tervuren zegt geen partij te zijn in het akkoord tussen KoBold en de Congolese regering en bevestigt net als Matz dat het de archieven niet volledig kan overdragen aan een private onderneming. "We kunnen hen wel toegang verschaffen tot specifieke documenten," legt directeur Bart Ouvry uit, "maar het is onmogelijk om een private onderneming toe te laten de archieven in hun volledigheid te privatiseren."

Het musuem is volgens Ouvry al twee jaar bezig met het digitaliseren van de data. Het gaat om in totaal bijna een halve kilometer aan documenten.