Overlast nachtvluchten: 'Volkswoede in Molenbeek, Evere en Koekelberg groeit met de dag'

"Vliegtuiglawaai is geen banaal ongemak, en zeker niet tijdens de nacht. Langdurige blootstelling kan leiden tot stress, mentale gezondheidsklachten en hart-en vaatziekten." Dat schrijft BRUZZ-redacteur Maarten Goethals in het edito van deze week.

Een ‘klotedossier’, zo noemde Bert Anciaux destijds het debat rond de nachtvluchten. In 2003 was hij als federaal minister van Mobiliteit bevoegd voor het vinden van een compromis tussen enerzijds de economische ambities van de luchthaven en anderzijds de vraag naar een leefbare situatie voor de omwonenden. Dat mislukte. Vandaar zijn frustratie. Ook zijn opvolgers raakten verstrikt in de gordiaanse knoop van tegengestelde belangen, vijandige fracties en een diep wantrouwen tussen overheid, burgers en de verschillende luchtvaartdiensten.

Het dossier doet vandaag nog steeds zijn bijnaam alle eer aan. Sinds de zomer van 2025 wordt steeds vaker de omstreden aanvliegroute RNP 07L gebruikt, een satellietgestuurde procedure voor landingen op baan 07L van Brussels Airport. Omdat vliegtuigen tegen de wind in landen, komen ze bij oostenwind vanuit het westen aanvliegen. De daling wordt al boven de regio Lennik ingezet, waarna toestellen over delen van de Vlaamse Rand en het noordwesten van Brussel vliegen: onder meer Molenbeek, Koekelberg en Sint-Agatha-Berchem. Op drukke dagen ervaren bewoners een bijna onafgebroken stroom toestellen, soms om de twee à drie minuten.

De onvrede over de route mondde afgelopen zomer uit in een stortvloed aan klachten bij de bevoegde ombudsdienst, in actiegroepen en buurtbewoners die zich via chatgroepen organiseren, en in het voornemen om een betoging te organiseren op zondag 13 september.

Hun grieven zijn legitiem. Vliegtuiglawaai is geen banaal ongemak. Wetenschappelijke studies brengen langdurige blootstelling in verband met slaapverstoring, stress, hinder, mentale gezondheidsklachten en een verhoogd risico op bijvoorbeeld cardiovasculaire problemen. Ook de uitstoot van ultrafijne deeltjes over dichtbevolkte wijken roept gezondheidsvragen op, zeker bij kwetsbare groepen zoals zwangere vrouwen en kinderen.

De druk gebruikte aanvliegroute zet tegelijk een aantal maatschappelijke verhoudingen op scherp. Sommigen zien in het toelaten van de overlast een moderne klassenstrijd, waarbij het plezier van de consument en het dogma van economische groei prevaleren op het welzijn van de armere en politiek minder slagkrachtige Kanaalzone. Lusten en lasten zijn niet eerlijk verdeeld. Anderen zien in het gebrek aan empathie voor de klachten uit Brussel een zoveelste bewijs van dedain voor de hoofdstad, ook in politieke kringen.

Ook het vertrouwen in een juridische oplossing slinkt. In de hoop een “onmiddellijke opschorting” af te dwingen, stapten zowel de Brusselse regering als een grote groep gezinnen uit Dilbeek naar de rechter. Maar noch de Nederlandstalige noch de Franstalige rechtbank, waar beide procedures momenteel simultaan lopen, ziet dringende redenen om een verbod uit te vaardigen. De eerste zittingen staan pas gepland voor binnen een paar maanden. Bewoners die geen oog dichtdoen, begrijpen die werkwijze niet.

De huidige minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) belooft een politiek akkoord tegen 1 oktober. Maar het vertrouwen in een compromis lijkt klein, al was het maar omdat beloften uit het verleden telkens anders uitdraaiden, en de zenuwen (letterlijk) strak gespannen staan. De woede in de getroffen Brusselse wijken is namelijk groot, en wordt met elke nachtelijke passage acuter, indringender, militanter. Dat is geen dreigement of retoriek, maar een politiek feit waar Crucke best rekening mee houdt.