De Wever op Europese terreurherdenk­ing: 'Nooit meer terreur kan ik niet beloven'

Het is de verantwoordelijkheid van de Belgische regering om fouten uit het verleden rond de opvolging van terreurslachtoffers niet te herhalen. Dat heeft premier Bart De Wever (N-VA) woensdag gezegd tijdens de Europese herdenkingsplechtigheid voor slachtoffers van terreur in Brussel.

De herdenkingsplechtigheid vandaag kwam er naar aanleiding van de 22e Europese Dag ter Herdenking voor de Slachtoffers van Terrorisme. De jaarlijkse ceremonie in Brussel, georganiseerd door de Europese Commissie, brengt slachtoffers van terrorisme, hun families, vertegenwoordigers van EU-instellingen, lidstaten, maatschappelijke organisaties en internationale partners samen om de nagedachtenis te eren van slachtoffers van terreurdaden.

"We herdenken de mensen van wie het leven werd ontnomen of volledig door elkaar geschud", zei premier De Wever bij aanvang van zijn tussenkomst. Hij verwees specifiek naar de 32 slachtoffers die werden gedood op 22 maart 2016 in metrostation Maalbeek en op Brussels Airport, en de 340 gewonden.

"In totaal werden dan 700 slachtoffers officieel erkend. In een klein land als België betekent dat dat het voor iedereen dichtbij komt", zei hij.

Levenslange gevolgen

Hij gaf ook toe dat regeringen na een terreuraanslag vaak op een "zeer voorspelbare manier" reageren. Ze voorzien medische zorg, nemen veiligheidsmaatregelen en zorgen ervoor dat het dagelijkse leven zo snel mogelijk kan hervatten. "Voor veel slachtoffers begint dan echter het moeilijkste moment", aldus De Wever.

Zo duurt een aanslag slechts seconden, maar kunnen de gevolgen een leven lang voelbaar blijven. "Regeringen hebben daar niet altijd voldoende rekening mee gehouden. Ze dachten lang dat ze na een aanslag vooral crisismanager moesten zijn en juridische opvolging moesten voorzien. En mijn land heeft dat via de moeilijke weg moeten leren", aldus de premier.

Zo was er in de jaren na de aanslagen veel woede onder slachtoffers en hun families, over het gebrek aan steun en aan zorg op lange termijn, zo geeft De Wever toe. "De parlementaire onderzoekscommissie die werd opgezet na de aanslagen heeft ons belangrijke lessen geleerd over veiligheid en crisismanagement, maar ook over zorg voor de slachtoffers. En die lessen blijven essentieel. Want een aanslag stopt niet als het nieuws uitdooft of wanneer herdenkingen worden georganiseerd. Voor slachtoffers stopt het nooit helemaal", zei hij.

"Als premier kan ik niet beloven dat er nooit meer terreur zal zijn, niemand kan dat beloven. Maar ik kan zeggen dat we er alles aan zullen doen om de fouten die we in het verleden hebben gemaakt niet te herhalen. Dat is een verantwoordelijkheid die ik heel ernstig neem", besloot De Wever, voor hij het woord liet aan slachtoffers van aanslagen in Zaventem, Nice, New York en Bagdad.

Concreet plan voor steun

De Wever nam na de ceremonie ruim de tijd om te spreken met slachtoffers van de aanslagen, die hem hebben laten weten wat ze van de staat verwachten. Achteraf zei de premier dat hij vrijdag een vergadering heeft op zijn kabinet om te bekijken welke concrete maatregelen genomen kunnen worden. Hij hoopt binnen tien dagen, op de tiende verjaardag van de aanslagen in België, met een concreet plan naar de slachtofferverenigingen stappen om betere steun te bieden.

De premier gaf nog aan dat België vandaag beter voorbereid is op terreuraanslagen, zelfs al kan een nieuwe aanslag nooit worden uitgesloten. "Het veiligheidheidsbeleid werd versterkt en het is geen toeval dat tijdens deze legislatuur de veiligheidsdepartementen niet moeten besparen en zelfs budgettair worden versterkt", zei hij.

Ook minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) woonde de ceremonie bij, net als Eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken Magnus Brunner, in naam van de Europese Commissie. "De aanslagen in Brussel raakten de Europese Unie in haar hart (...) Wij waren het doelwit, ze hebben onze openheid, onze levenswijze, onze diversiteit aangevallen", stelde hij.

Terreur vandaag

Hij waarschuwde ook dat ook vandaag terrorisme nog bestaat, "lowtech, op een kleine schaal, maar aangewakkerd door een radicaal narratief dat vaak online wordt verspreid en dat zich voedt met de geopolitieke spanningen die vandaag toenemen". Hij verwees naar de explosie van maandag bij een synagoge in Luik, als een bewijs dat "dergelijke ketens" vandaag nog bestaan.

De Europese herdenkingsceremonie vindt elk jaar plaats op 11 maart 2024, de verjaardag van de aanslagen op treinen in Madrid waarbij meer dan 190 doden vielen. Vanwege de tiende verjaardag van de Belgische aanslagen, nam de federale regering de organisatie mee op zich. Het is dit jaar ook tien jaar geleden dat de aanslag in Nice op de Franse nationale feestdag en op de kerstmarkt in Berlijn plaatsvonden.