Druk op Brusselse gevangenissen blijft toenemen, Haren telt nu 147 grondslapers

Het aantal gevangenen dat op de grond moet slapen in de gevangenis van Haren bereikt een nieuw record, met 147 grondslapers. Dat meldt het Gevangeniswezen. Dat trekt net als de overheidsvakbond ACOD nogmaals aan de alarmbel over de aanslepende overbevolking in de Belgische gevangenissen.

Het aantal gedetineerden in de gevangenissen van Brussel is sinds december namelijk nog flink toegenomen, terwijl het in de andere gewesten licht is gedaald. De hoge druk zorgt ervoor dat er niet voor iedereen een bed voorhanden is. In de gevangenis van Haren blijft het aantal gedetineerden, dat zich tevreden moet stellen met een matras op de grond, stijgen. Midden februari ging het voor het eerst om meer dan 100 zogenaamde ‘grondslapers’, een maand later zijn het er al 147.

Daarmee telt Haren het hoogste aantal grondslapers van alle Belgische gevangenissen. De gevangenis wordt gevolgd door die van Antwerpen (64 grondslapers), Gent (47) en Marche-en-Famenne (37).

In alle Belgische gevangenissen slapen momenteel in totaal 635 gedetineerden op de grond in hun cel, blijkt uit de jongste cijfers. Daarmee nadert het aantal opnieuw het Belgische record van 672 grondslapers, van 15 december 2025.

Maatregelen

De socialistische vakbond ACOD hekelt dat de genomen maatregelen amper lijken te helpen. "Sinds de invoering van de penitentiaire noodwet zijn er meer dan drie keer zoveel gedetineerden bijgekomen als er extra bedden zijn geplaatst", stelt Robby De Kaey van ACOD. Sinds de invoering van die noodwet op 1 augustus, kwamen er 621 gedetineerden bij in de Belgische gevangenissen. In dezelfde periode steeg de totale capaciteit maar met 198 bedden, van 10.844 naar 11.042 plaatsen.

Ook het aantal grondslapers nam in die periode sterk toe. Op 1 augustus 2025 ging het om 241 gedetineerden die op de grond sliepen, tegenover 644 vandaag. "Het aantal mensen dat op de grond slaapt benadert opnieuw het recordniveau van vorig jaar", zegt De Kaey.

Ook op korte termijn blijft de druk toenemen. Dat is vooral in Brussel het geval, waar sinds december vorig jaar, 114 gedetineerden bij zijn gekomen, terwijl dat aantal in Vlaanderen en Wallonië net licht is gedaald (met 79 en 12 respectievelijk). Tegenover vorige week (10 maart), is de stijging in Brussel beperkt, er kwamen 10 gevangenen bij.

'Bijzonder gevaarlijke cocktail'

De huidige overbevolking is dan ook "totaal onverantwoord en kan niet langer genegeerd worden", klinkt het maandagavond bij het Gevangeniswezen. Volgens de directie vormt de combinatie van een groeiend personeelstekort en geplande besparingen op personeel een "bijzonder gevaarlijke cocktail" die de kwaliteit, veiligheid en werkbaarheid van de dienstverlening ernstig onder druk zet.

Het Gevangeniswezen zegt de inspanningen om extra capaciteit te creëren te erkennen, maar benadrukt dat die niet volstaan om de acute problemen op te vangen. "We erkennen en waarderen de stappen die reeds zijn gezet, maar benadrukken dat er nu ook concrete hulp nodig is om deze uitzonderlijke druk het hoofd te bieden." De directie roept "de bevoegde instanties" daarom op "om dringend maatregelen te nemen".

Afgelopen vrijdag kwam het nog tot een incident in Haren. Een gedetineerde viel er drie cipiers aan met een scheermes, de drie zijn na het voorval voor enige tijd arbeidsongeschikt.

In de gevangenis van Sint-Gillis, die nog steeds wordt gebruikt door het tekort aan plaatsen, zijn geen grondslapers, omdat het niet over een arresthuis beschikt. Arresthuizen worden gebruikt voor de voorlopige hechtenis van verdachten die nog niet zijn veroordeeld en wachten op hun proces.