Elf dagen identiteits­controles voor VS-feest in Jubelpark roepen vragen op

Er komt steeds meer kritiek op de geplande identiteitscontroles die de Amerikanen gedurende anderhalve week mogen uitvoeren rond het Jubelpark voor het verjaardagsfeest van de VS.

Het feest rond de 250e verjaardag van de Verenigde Staten vindt op 28 juni plaats, maar zal in de week ervoor al impact hebben op parkbezoekers.

Brussel-Stad gaf de organisator van het USA-feest, de Amerikaanse ambassade, per politiebesluit op 18 mei immers de toelating om vanaf 21 juni om 8 uur een gesloten perimeter rond het Jubelpark te gaan bewaken. Die toelating loopt tot 2 juli om 22 uur, wat betekent dat de Amerikanen gedurende een dag of elf identiteits- en bagagecontroles mogen uitvoeren.

De bewakingscontroles zullen gebeuren in het Jubelpark zelf “en alle in- en uitgangen tot de zone waar de activiteiten plaatsvinden”, staat in het politiebesluit. De Amerikaanse ambassade gaat daarvoor een private bewakingsfirma inhuren.

"Het is een Belgisch bedrijf dat gewoonlijk grote evenementen in Brussel beheert", is op het kabinet van Brussels burgemeester Philippe Close (PS) te horen. "Het gaat enkel om het toezicht op de opbouwzones. Dat is gebruikelijk bij elk groot evenement, zoals bijvoorbeeld Couleur Café. Dit alles wordt geregeld door een federale wet." Dat er effectief identiteitscontoles zullen worden gehouden, ontkent het kabinet.

De Amerikaanse ambassade was niet meteen te bereiken voor meer toelichting. Zondag liet ambassadeur Bill White weten dat de Amerikaanse countryband Zac Brown Band de hoofdact wordt van het feest.

Twee gemeenten

Het Jubelpark ligt voor het grootste deel op het grondgebied van Brussel-Stad, en voor het andere deel op grondgebied Etterbeek.

Vincent De Wolf (MR), de burgemeester van Etterbeek, beklemtoonde de voorbije dagen op sociale media dat het park niet voor tien dagen dichtgaat. Hij zegt wel dat er vanaf 22 juni Heras-dranghekken zullen komen voor het opzetten van het podium op de esplanade. "De rest van het park zal toegankelijk zijn voor het publiek", verzekert hij.

Een echte sluiting van het park - "om veiligheidsredenen" - is alleen van kracht vanaf de avond van 27 juni tot het einde van het evenement op 28 juni, dat plaatsvindt tussen 17.00 en 23.30 uur. De toegang tot het evenement, met 5.000 genodigden, zal via een controlepunt aan de Tervuursepoort gebeuren.

De gemeente Etterbeek verwijst voor vragen over de securitycontroles door naar Brussel-Stad en de Amerikaanse ambassade, omdat het evenement op grondgebied Brussel-Stad plaatsvindt.

'Privatisering door de VS'

De oppositiepartij Ecolo-Groen Etterbeek vreest voor een elf dagen durende periode van controles en beperkingen en stelt zich grote vragen bij "de privatisering van het Jubelpark door de VS".

De Groenen vinden dat De Wolf op de komende gemeenteraad van 22 juni meer klaarheid moet scheppen. "De fundamentele vraag blijft bestaan: hoe kan een zo ingrijpende bezetting van een openbaar park georganiseerd worden zonder transparantie, zonder effectieve lokale democratische controle en zonder volledige informatie voor de inwoners?", klinkt het.

"Wie doet de identiteitscontroles, wat mogen ze precies controleren, hoe ver loopt de perimeter? Het zijn allemaal vragen waar we op dit moment geen antwoord op hebben", zegt Pieterjan Vanden Boer, Groen-raadslid in Etterbeek, erop wijzend dat er bij zijn weten ook geen politiebesluit is voor het parkdeel op Etterbeeks grondgebied.

“Hoe je het ook draait of keert, identiteitscontroles werken toch afradend om het park te bezoeken en je kan je de vraag stellen of dit geen inbreuk is op de privacy."

Politieke symboliek

Ook de activiste en documentairemaker Monique Munting sprak vorig weekend in een opiniebijdrage in La Libre over "de tijdelijke privatisering van een openbare ruimte die dagelijks door duizenden mensen wordt gebruikt" en verwacht "toegangsbeperkingen, controles en fouilleringen, omvangrijke veiligheidsvoorzieningen en de beveiliging door een Amerikaans privébedrijf".

Maar nog ingrijpender voor haar is de impliciete steun die het event uitstraalt voor het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump.

"Het Jubelpark is geen neutrale plek", schrijft ze. "Deze emblematische locatie viert de Belgische onafhankelijkheid en maakt deel uit van het gemeenschappelijk erfgoed. Gelegen in het hart van de Europese wijk draagt het bovendien een sterke symbolische betekenis. Het gedurende meerdere dagen opeisen voor een spectaculaire demonstratie van Amerikaans prestige heeft onvermijdelijk een politieke betekenis."