‘Buiten slapen als zwangere vrouw is hels': families op straat door knip in Brussels Deal

Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) heeft op 1 september 1.000 noodopvangplaatsen geschrapt in de Brussels Deal. BRUZZ sprak met gezinnen die daardoor op straat dreigen te belanden. “De politiek denkt in cijfertjes, of in het beste geval in bedden, maar denk toch ook eens in termen van families met kinderen die je opgeeft.”

De harde cijfers zijn… hard. In juli luidde daklozenorganisatie Samusocial de alarmbel: het moest die maand opvang weigeren aan 244 gezinnen, met bij hen 238 kinderen. Bij die kinderen waren er 65 jonger dan twee jaar. Ondertussen zijn er ook recentere cijfers. Alleen vorige week al moesten 78 families de deur worden gewezen.

Sinds 1 september financiert federaal minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) nog maar 1.000 noodopvangplaatsen binnen de zogenaamde Brussels Deal in plaats van 2.000. Die deal werd in 2022 in het leven geroepen om de asielcrisis, die zich in Brussel concentreert, het hoofd te bieden.

De 36-jarige Cristina* en haar dochter van zeven maanden vormen een van de gezinnen die nu op straat riskeren te belanden. De Angolese heeft een Dublinprocedure lopen. Dat wil concreet zeggen: ze wordt door de Belgische overheid gevraagd om terug te keren naar Duitsland. “Maar ik wil bij de vader van mijn kind in Brussel blijven”, legt ze uit.

Superkoud

In Angola heeft Cristina heel wat meegemaakt, maar ze is er niet klaar voor om dat in de media nog eens te herhalen. Aanvankelijk, in september 2025, belandde de Angolese in het opvangnetwerk van Fedasil. “Daar ben ik buitengezet door mijn Dublinstatuut. Op straat was het héél lastig. Vooral vanaf oktober, toen het superkoud begon te worden. Voor een zwangere vrouw was dat niet te doen. Het was de hel.”

Cristina vond uiteindelijk onderdak bij vluchtelingenorganisatie BelRefugees. “Hier krijgen mijn dochter en ik medische zorgen en eten”, vertelt ze. “Zonder hen was ik volgens mij gestorven. Soms kan ik mijn zorgen zelfs even vergeten. Ik zou graag gaan werken en mijn dochter wens ik toe dat ze kan gaan studeren.”

Dat er nu honderden plaatsen verdwijnen bij BelRefugees, is voor Cristina moeilijk te vatten. “Het is niet verstandig om mensen als ik de straat op te zetten”, benadrukt ze. “Opnieuw in de kou slapen, dat wil ik niet meer. Dat mag je al die mama’s, papa’s en hun kinderen niet aandoen.”

Daklozentelling

De Brussels Deal is er in principe voor de opvang van asielzoekers, maar door de knip in de opvangcapaciteit verhoogt ook de druk op het daklozennetwerk. Van Bossuyt zegt dat het Brusselse daklozenprobleem “niet haar verantwoordelijkheid is”, maar ondertussen is de situatie wel precair. Volgens de laatste Brusselse daklozentelling ging het over 9.777 mensen, een volgende telling volgt op 15 en 16 oktober. Bruss’help verwacht een toename van 25 procent.

Een van die thuislozen is de 47-jarige Zohra*, moeder van vijf kinderen. Ze beschikt over zowel de Belgische als de Marokkaanse nationaliteit, haar kinderen spreken Nederlands.

“Toen de eigenaar van mijn vorige woning grote werken ging uitvoeren, moest ik weg”, begint ze haar verhaal. “Ik ben eerst veel appartementen op de privémarkt gaan bezoeken, maar ik vond niks, om verschillende redenen: ofwel budgettair, ofwel waren er te weinig kamers. Toen had ik enkel nog de keuze tussen een centrum van Samusocial of de straat. Ik had nooit gedacht dat ik ooit in een opvangcentrum zou belanden.”

In het centrum van Samusocial treft Zohra lotgenoten. “Hier zitten verschillende ouders samen”, bevestigt ze. “Ik heb met moeders met kinderen gesproken die uit een parkje of een bushokje kwamen. Hun verhalen hebben mij aan het huilen gebracht.”

Geen reactie

In het kader van de huidige opvangcrisis doet de moeder van vijf een warme oproep om de menselijke kant achter de vele thuislozen niet uit het oog te verliezen. “De politiek denkt in cijfertjes, of in het beste geval in bedden, maar denk ook eens in termen van families, vaak met kinderen, die je op die manier opgeeft”, besluit Zohra.

Bij die laatste bedenking sluit Sarah de Liamchine, directeur van Samusocial, zich aan. “We hebben minister Van Bossuyt uitgenodigd om op het terrein te komen kijken over welke mensen ze beslist, maar er kwam geen reactie”, zegt ze. Diezelfde vraag bleef ook onbeantwoord bij BelRefugees.

Het is niet ondenkbaar dat Zohra binnenkort op straat belandt, want de impact van de knip in de Brussels Deal is groot voor Samusocial. “Het gaat om 40 procent van onze noodopvangplaatsen”, legt De Liamchine uit. “En de saturatie lag nooit zo hoog als deze zomer. Elke dag krijgen we telefoon van families die we moeten weigeren.”

Humanitaire crisis

De Liamchine begrijpt de keuzes die minister Van Bossuyt maakt niet. “Wie nu beslist om te schrappen in de noodopvangplaatsen, heeft geen voeling met de dagelijkse realiteit. Op enkele weken van de herfst en daarna de winter staan we voor een humanitaire crisis die het gevolg is van politieke keuzes”, klinkt het geënerveerd.

Dezelfde verbijstering valt te horen bij BelRefugees. “Als er in totaal 1.000 plaatsen verdwijnen, zijn dat er 500 bij ons, en gaan wij dus van 1.200 naar 700 plaatsen”, berekent operationeel directeur Fabienne de Leval. “De gevolgen zijn heel eenvoudig. De 500 mensen die bij ons niet meer terechtkunnen, zullen allemaal op straat belanden.”

De Leval vindt het beleid weinig vooruitziend. “Als het deze winter gaat vriezen, zal je zien dat er toch nog noodopvang geopend wordt”, denkt ze. “Maar last minute extra plaatsen creëren, is veel duurder dan de huidige plaatsen gewoon openhouden. Dat heeft geen enkele zin.”

Politieke keuze

Hoewel van oorsprong een vluchtelingenorganisatie, maakt BelRefugees net als Samusocial nog weinig onderscheid met daklozen. “De minister zegt dat daklozen haar probleem niet zijn, maar de mensen zijn net dakloos omdat ze buiten haar migratiebeleid vallen”, benadrukt De Leval. “Dit is echt een bewuste politieke keuze voor grootschalige dakloosheid.”

BRUZZ had minister Van Bossuyt graag laten reageren op zowel de verhalen van de twee moeders als de grieven van Samusocial en BelRefugees, maar ze verkoos om niet aan de reportage mee te werken.

*Cristina en Zohra zijn schuilnamen, hun echte naam is bekend bij de redactie.