Gastronomische kloof in Brussel: 'Het noorden is een culinaire woestenij'

Nu San Daniele weg is uit Ganshoren en Wine in the City zijn zaak in Jette sluit, valt er op gastronomisch vlak nog weinig te beleven in het noorden van Brussel. Intussen blijft de levendige restaurantscene in het zuiden zich almaar vernieuwen. Waarom floreert de ene kant wel en de andere niet?

Restaurant Wine in the City sluit op 21 december na twintig jaar definitief de deuren. Chef Eddy Münster en zijn vrouw, sommelier Isabelle Tillemans, gaan hun zoon bijstaan die in het Franse Sancerre een kasteelrestaurant runt.
De cave à manger op het Koningin Astridplein behoorde jarenlang tot de Brusselse culinaire top en had van 2016 tot 2023 ook een Michelinster.

Makkelijk was het niet altijd, een gastronomisch restaurant openhouden op deze plek, zegt Tillemans. “Zo waren er drie jaar lang werken vlak voor onze deur om vervolgens een groot, lelijk en vaak vuil plein te krijgen. De gemeente heeft niets gedaan om ons te steunen of in de verf te zetten.”

Ook bij Franco Spinelli, uitbater en chef van de bekende Italiaan San Daniele, valt behoorlijk wat bitterheid te bespeuren. Begin vorige maand sloot hij zijn restaurant aan de Keizer Karellaan in Ganshoren om het zeven kilometer verderop, in het landelijke Sint-Martens-Bodegem, te heropenen. In het lege pand komt wellicht een Afrikaans restaurant.

San Daniele was een Brussels instituut, dat bijna twintig jaar lang een ster had. Mensen als Raymond Goethals, Jean-Luc Dehaene, Eddy Merckx en ook Wouter Vandenhaute hadden er hun vaste tafel. “Mijn ouders hebben deze zaak 43 jaar geleden geopend en ook ik had mijn carrière graag in Ganshoren beëindigd, maar het was te moeilijk geworden”, zegt Spinelli.

Het afgelopen jaar moest hij veertien avonden sluiten wegens nul reserveringen. De klanten, voor tachtig procent Nederlandstaligen uit de Rand, begonnen af te haken. Volgens Spinelli omdat er geen parkeerplek te vinden was en ze de verloederde Keizer Karellaan vuil en onveilig vonden. “Elke ochtend trof ik matrassen en wc-potten aan voor het restaurant. Overdag stonden jongeren vaak op de stoep joints te roken. Bellen met de gemeente hielp niet.”

Van sterrenzaken naar kebab

Rond de eeuwwisseling was het nog helemaal anders. “Je had hier vlakbij Bruneau met drie sterren, Claude Dupont met twee sterren, en Le Sermon en San Daniele met één ster, we waren de meest geëtoileerde wijk van het land. Allemaal weg, zegt Spinelli. “Aan de Keizer Karellaan heb je nu hoofdzakelijk kebabzaken. Brussel heeft afgedaan als culinair paradijs, zeker het noorden.”

Brussel is inderdaad veel Michelinsterren kwijtgeraakt. In 1992 waren het er 28, nu precies de helft. En de sterrenrestaurants bevinden zich allemaal in het centrum of het zuidoosten van het gewest, op La Paix in Anderlecht na.
Idem met de 23 Bib Gourmands die Brussel rijk is. Daarvan liggen er slechts drie in het noordwesten: French Kiss in Jette, Appel Thai over de Ring in Anderlecht en Japanner Yoka Tomo in Schaarbeek.

Heel het middengamma dunde de jongste tijd trouwens uit in het noorden. Gevestigde namen als de Zebrano, La Luna en Le Sanglier in Molenbeek, de Pergola in Laken, de Chapeau Blanc in Anderlecht, Frederiksborg in Ganshoren en Mon Fou de Mari in Sint-Agatha-Berchem sloten om verschillende redenen de deuren. In Jette staat brasserie Le Miroir op de Spiegel al geruime tijd leeg.

“Dat restaurants dichtgaan, is niet verwonderlijk. De horeca heeft het erg moeilijk”, zegt Gino Van Ossel, professor marketing aan de Vlerick Business School. “Maar in het noorden gaan er te weinig vernieuwende zaken open. Een hippe, dynamische restaurantscene ontbreekt hier helemaal.” Hij meent dat het met het profiel van de bevolking te maken heeft. “In gemeenten als Elsene en Sint-Gillis heb je veel studenten, expats, singles en jonge koppels zonder kinderen. Dat zijn de mensen die vaak uit eten gaan. Het noorden is traditioneler. Niet dat er alleen saaie mensen wonen of gezinnen met kinderen, maar het aandeel mensen dat heel veel uit eten gaat en daardoor telkens nieuwe dingen wil ontdekken, is kleiner.”

Ook restaurantrecensent Michel Verlinden stelt vast dat er in het noorden weinig opwindends gebeurt. “Het is een culinaire woestenij.” Ongeveer 98 procent van de restaurants die hij bespreekt, liggen in het centrum of het zuiden. “Nochtans ben ik steeds op zoek naar nieuwe, interessante zaken in het noorden”, zegt Verlinden, die ook voor BRUZZ restaurants recenseert. “Maar op enkele nieuwe halalsteakrestaurants na is er weinig. Ik kan me van de afgelopen tijd alleen Groseille in Schaarbeek en La Cafet' in Koekelberg herinneren. Terwijl in de zuidelijke gemeenten aan de lopende band bistro's, brasseries en andere restaurantconcepten opengaan, zoals onlangs Mauvais Choix en Mome in Elsene, Affable in Sint-Lambrechts-Woluwe en het chique fine-diningrestaurant Chaga aan de Marnixlaan.”

Volgens Verlinden denkt een beetje fancy restaurant in de armere gemeenten boven het kanaal geen publiek te zullen vinden. “In het zuiden heb je onder meer de koopkrachtige Fransen, die doorgaans graag op restaurant gaan.”

Dat het zeker ook een sociaal-economisch verhaal is, bevestigt ULB-geograaf Benjamin Wayens. “Restaurantbezoek hangt samen met het inkomen, dat blijkt uit onderzoek. In het zuidoosten, tussen hoog-Vorst en Woluwe, liggen de inkomens, en dus ook het restaurantbezoek, hoger dan in het noordwesten. Logisch dat veel restaurants liever daar zitten. Bovendien heb je in Elsene en andere zuidelijke gemeenten veel meer kantoren dan in het noorden. Zakendiners zijn nog altijd een belangrijke bron van inkomsten voor horecazaken.”

Te weinig keuze

En dan is er de impact van de stijgende personeels- en andere kosten, met name op de middencategorie. “In het kapitaalkrachtigere zuidoosten kunnen uitbaters hun prijzen optrekken, maar de restaurants in de volkswijken en middenklassenbuurten in het noordwesten hebben meestal niet het cliënteel om die hogere kosten op te verhalen. Om toch te overleven, kiezen velen ervoor om te zakken tot het niveau van een snack, zonder bediening aan tafel, maar met minder kosten.”

Voor ervaren horecaondernemer Lakhdar Lakhdar-Hamina geldt nog een andere wet: hoe groter het aanbod, hoe meer het restaurantbezoek gestimuleerd wordt. “In Molenbeek, Jette, Laken en Ganshoren is er gewoon te weinig keuze.”
Lakhdar-Hamina is de drijvende kracht achter trendy adressen als Caffè Al Dente, Gazzetta, Fight Club en Gazzoso, allemaal in Ukkel, Elsene, Sint-Gillis en het centrum. Maar hij kijkt intussen ook naar Jette. “Want Elsene en Sint-Gillis zijn verzadigd. Wie weet, zorg ik voor een verrassing in 2026.”

Er is dus een sprankje hoop voor het noorden, al zeker voor Jette. Ook in het grote, lege pand van Le Miroir op het Spiegelplein zou er een brasserieproject in de maak zijn. En vlakbij is Wine in the City in gesprek met een mogelijke overnemer. Geen kebabzaak, verklapt Tillemans.