Geen dop, maar ook geen job: de perfecte storm voor een crisis ten koste van de werklozen

"De redenering dat wie zijn werkloosheidsuitkering verliest sneller een baan zal zoeken, lijkt niet te kloppen in Brussel." Dat schrijft BRUZZ-redacteur Steven Van Garsse in het edito van deze week.

Met de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd voert de federale Arizona-regering een van de grootste hervormingen in de Belgische arbeidsmarkt van de laatste decennia door. Het is een maatregel die in budgettair moeilijke tijden nodig is, en zeker rechtvaardig oogt. Er zijn weinig politici die de maatregel, hoe ingrijpend hij ook is, betwisten. Zelfs PS-voorzitter Paul Magnette gelooft niet dat de ‘eeuwige werkloosheid’ ooit terugkomt.

Toch mag de schok die het in ons land, en al zeker in Brussel, teweegbrengt niet onderschat worden, vooreerst op menselijk vlak. Het is voor veel werklozen een mentale en vaak ook een financiële klap. En het gaat om een erg grote groep, vandaag al 28.900 mensen die hun leven grondig anders zullen moeten organiseren, en die mogelijk richting armoede worden geduwd.

De achterliggende gedachte is dat ze nu sneller een baan zullen zoeken. Dat is op zich een logica die steek houdt. Alleen houdt die te weinig rekening met twee factoren: veel van die mensen staan ver van de arbeidsmarkt, en hebben niet de juiste competenties op zak om snel weer aan de slag te gaan in de hoofdstedelijke arbeidsmarkt die vooral op zoek is naar hooggeschoolde profielen.

Twee, de Brusselse arbeidsmarkt is niet in haar beste doen. Deze maand heeft Actiris bijna dertig procent minder werkaanbiedingen ontvangen dan vorig jaar. Dat is enorm. Het aantal faillissementen is fors toegenomen, en het middenveld bloedt al maanden door onzekerheid over de subsidies. Dat zal er niet snel op verbeteren, want ook de huidige Brusselse regering snijdt in de subsidies. Ze hakt in steunmaatregelen voor werkgevers die mensen aan een baan helpen. Op de koop toe heeft de Brusselse regering zelf het moratorium op nieuwe aanwervingen binnen haar eigen administratie strenger gemaakt.

Kortom, er zijn vandaag weinig jobs voorhanden, en dat op een moment dat er een grote rush is naar de betere job. Het klassieke profiel van de Brusselse werkloze is dat van iemand zonder diploma, maar ondertussen zitten steeds meer hooggeschoolden zonder werk, zo blijkt uit de laatste cijfers van Actiris.

De combinatie van de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd met een slechte economische conjunctuur en een besparingsregering is zo de perfecte storm voor een – hopelijk tijdelijke – crisis op de arbeidsmarkt. Intussen sijpelen de cijfers binnen van het aantal geschorste werkzoekenden dat nu bij het OCMW moet aankloppen. Het gaat nu al om meer dan 41 procent, en dat aantal zal vermoedelijk nog stijgen.

De redenering dat wie zijn werkloosheidsuitkering verliest sneller een baan zal zoeken, lijkt dus niet te kloppen. Slechts 15 procent van de Brusselse werkzoekenden die hun uitkering dreigden te verliezen zou al een (tijdelijke) baan hebben gevonden. Dat ligt in lijn met schattingen die de Nationale Bank al heeft gemaakt en waarop het Rekenhof zich baseert om de al te optimistische inschatting van de Arizona-regering te weerleggen. Die geloofde dat dertig procent van de werkzoekenden een baan zal vinden, en slechts dertig procent bij het OCMW zal aankloppen, maar die cijfers lijken vandaag, drie maanden na de invoering, al achterhaald.

Daarmee riskeren ook de rekeningen van de Arizona-regering niet meer te kloppen. Die wil de werkzaamheidsgraad verhogen om de sociale zekerheid te spijzen. Maar ze zal uiteindelijk dieper in de buidel moeten tasten om meer leeflonen te financieren.

Ook de Brusselse regering wil meer Brusselaars aan het werk. Ze wil de werkzaamheidsgraad tegen 2030 optrekken van 64 tot 70 procent. Hoe ze dat wil doen, net nu Actiris onthoofd is, na het vertrek van de topvrouwen Cristina Amboldi en Caroline Mancel, is een vraag die de kersverse minister Laurent Hublet (Les Engagés) de komende maanden zeker nog hoofdbrekens zal bezorgen.