Geteisterd Brussels brandweerkorps verliest collega aan einde van woelige zomer

Met de dood van een Brusselse brandweerman, vrijdag tijdens een interventie in het centrum van de stad, zal de komende dagen en weken de aandacht weer volop komen te liggen op de onderbemanning en de te krappe financiering van het korps. Die thema's zorgen al het hele jaar voor wantrouwen tussen de mensen op het terrein en de Brusselse beleidsmakers.

Het is vier jaar geleden dat de Brusselse brandweer nog een collega verloor bij een interventie. De betreurde Jean-François Spelmans hoorde bij een ploeg die op woensdagnacht 16 maart 2022 werd opgeroepen voor een uitslaande brand in het voormalige Sheraton-hotel, waar toen volop renovatiewerken bezig waren. Tijdens de bluswerken stortte een roltrap in en raakte Spelmans bedolven. Hij werd nog bevrijd, maar overleed kort nadien aan zijn verwondingen.

Enkele dagen later was de begrafenis op groot scherm te zien aan de basiliek, met duizenden aanwezigen, onder wie ook veel hoogwaardigheidsbekleders.

Ontevreden

De sereniteit van toen staat in schril contrast met het ongenoegen waaraan de Brusselse brandweerlieden dit jaar al meermaals uiting hebben gegeven.

Die toenemende ontevredenheid kwam al voor het eerst bovendrijven in januari, nadat de brandweer rond oudejaar verrassenderwijs het werk had neergelegd. Na een mislukt overleg met toenmalig staatssecretaris voor Brandbestrijding Ans Persoons (Vooruit) verklaarde de vakbond "dat het personeelstekort zo nijpend is dat de veiligheid van de Brusselaars en van de brandweerlui zelf onder druk staat." De bonden hadden het over een aanhoudend tekort van 200 brandweerlieden en een extreem hoge werkdruk.

Na enkele weken bedenktijd stelde Persoons eind januari voor een extra investering van 3,25 miljoen euro aan te vragen bij haar collega, begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) om op die manier de onderhandelingen tenminste aan de gang te houden. Het bedrag zou, aldus Persoons, volledig dienen voor de uitbreiding van het personeelskader, al een jaren een pijnpunt. De bonden interpreteerden het initiatief anders. In hun ogen was het bedrag maar net voldoende om extra overuren te laten presteren en te vergoeden.

Manifestatie

De woede, die in snel tempo toenam, resulteerde uiteindelijk in een grote manifestatie op 12 februari aan het Brussels Parlement, waarbij actievoerders rookbommen afstaken en autobanden in brand staken. Enkele uren later trok een delegatie boze brandweermannen ook naar de Universitaire Stichting, waar toen de onderhandelaars bijeen zaten om de vorming van een nieuwe Brusselse regering eindelijk rond te krijgen.

In de loop van dat conclaaf probeerde Persoons de extra investering van 3,25 miljoen euro in het regeerakkoord te krijgen, maar het punt kwam uiteindelijk niet verder dan het zogenaamde "atoma-akkoord", politieke taal voor inhoudelijke afspraken die wel op papier staan, maar niet dezelfde bindende kracht hebben als het onderhandelde regeerakkoord.

Naarmate de tijd verstreek trokken de bonden en de Brusselse politici zich opnieuw terug in de loopgraven. Even leek er een uitkomst in zicht toen de nieuwe Brusselse regering, met Boris Dilliès (MR) aan het hoofd, op kruissnelheid kwam. Tevergeefs.

Meer zelfs, net voor de zomervakantie reageerden de vakbonden uiterst negatief op een reorganisatievoorstel dat de directie van de Brusselse brandweer op tafel legde en was de crisis compleet. Het leidde in de maand juli tot een opmerkelijke gebeurtenis: uitgerekend op de nationale feestdag gingen de brandweerlieden over tot een 24-urenstaking. Het noopte Dilliès tot een bijzondere ministerraad, op een moment dat politici normaal gezien de deuren van hun kabinet achter zich dicht trekken voor de zomervakantie.

In het voorstel van Dilliès was sprake van 132 nieuwe rekruten en 10 miljoen euro extra investeringen. Beide partijen hadden in die periode vaak een verschillende interpretatie van wat er aan de onderhandelingstafel besproken was. De bonden gruwden er ook van dat het voorstel werd gepresenteerd als te nemen of te laten.

De impasse leek compleet, zeker toen Dillies, die de verantwoordelijkheid over de brandweer had overgenomen van Persoons, op de ochtend van de vijfde stakingsdag zijn kat stuurde naar het overleg. Na een weekend vol pendeldiplomatie gingen de bonden er op maandag 27 juli mee akkoord hun acties op te schorten, al gebeurde dat wel met een slag om de arm. Zo staat er nog altijd een stakingsaankondiging voor september op de planning.

Extra aanwervingen

Het voorlopige akkoord voorziet onder meer verschillende aanwervingsrondes dit en volgend jaar. Ook is er de belofte dat op termijn de hele Dienst voor Brandweer en Dringende Medische Hulp (DBDMH) honderd extra voltijdse equivalenten moet tellen. Daarnaast komt er extra financiering voor de brandweerdivisie. Met name de kazernes in Anderlecht en de VUB-post krijgen meer budget.

Om de stakingaanzegging in te trekken, wachten de bonden nog op drie zaken: de intrekking van het aangekondigde plan om het aantal brandweerlieden van wacht te verminderen, de goedkeuring van het taalkader en een concrete oproep voor de rekrutering van kandidaten voor december. "Vorig jaar zijn er 48.000 verlofuren niet opgenomen bij brandweer, dit jaar zal het op een gelijkaardig aantal uitkomen", drukte ACV-woordvoerder De Vogelaere de vinger toen nog eens op de wonde.

De uitspraak toonde aan dat het wantrouwen niet weg is. En ook al bleef het protest de voorbije weken uit, met de tragische gebeurtenis van vrijdag is het slechts een kwestie van tijd voor het ongenoegen weer aan de oppervlakte komt.