Grondwettelijk Hof schorst twee bepalingen uit asielhervorming van Van Bossuyt

Het Grondwettelijk Hof heeft donderdag de toepassing van twee asielmaatregelen van de federale regering opgeschort. Die ingrepen beperkten het recht op opvang en gezinshereniging bij asielzoekers. Ze mogen nu niet worden toegepast, tot het Hof zich ten gronde heeft uitgesproken. In een reactie zegt bevoegd minister Van Bossuyt onder andere dat ze "de arresten verder in detail zal bestuderen en met onze juridische dienst zal analyseren".

Het Grondwettelijk Hof twijfelt namelijk aan de wettelijkheid van de twee maatregelen uit de hervorming van de asielregels, voorgesteld door federaal minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA). Ze zijn mogelijk in strijd met EU-grondrechten.

De eerste maatregel stond het opvangagentschap Fedasil toe om materiële hulp te weigeren aan een asielzoeker die al asiel heeft gekregen in een andere EU-lidstaat. De tweede maatregel schafte de mogelijkheid af om in bijzondere omstandigheden financiële hulp te verlenen aan asielzoekers in plaats van hulp in de vorm van opvang.

Op verzoek van asielzoekers oordeelde het Hof dat de weigering van materiële hulp aan asielzoekers die al asiel hebben gekregen in Griekenland hen “ernstige schade zou kunnen berokkenen die moeilijk te herstellen is”.

Het Hof legt hierover een prejudiciële vraag voor aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg, omdat “het onzeker is” of het EU-recht België dit toestaat.

'Ernstige schade'

De schrapping van de mogelijkheid om opvang in de vorm van financiële bijstand te krijgen, dreigt ook ernstige schade te berokkenen aan verschillende asielzoekers, met name personen die in België een eerste asielaanvraag hebben ingediend en geen toegang hebben tot opvang omdat het opvangnetwerk van Fedasil overbelast is, benadrukt het Hof.

Aangezien de betrokken bepalingen “in strijd lijken te zijn met het EU-recht en met verschillende grondrechten”, gelast het Hof de opschorting ervan. Het Hof zal zich binnen drie maanden uitspreken over de beroepen tot nietigverklaring.

Ook een beperking op gezinshereniging is opgeschort, zo meldt Vluchtelingenwerk Vlaanderen. "Het Hof schorst de wachttijd van twee jaar, de voorwaarde om over een bepaald inkomen te beschikken en de verplichting om de afstammingsband met de familieleden te bewijzen met officiële documenten voor mensen onder subsidiaire bescherming. Volgens het Hof zouden deze verstrengingen, als ze nu al worden toegepast, een moeilijk te herstellen ernstig nadeel kunnen berokkenen."

Subsidiaire bescherming

Volgens Vluchtelingwerk komt de uitspraak er na een klacht van een Jemenitische man. "De leden van het betrokken gezin zijn een Jemenitische man die in België de subsidiaire beschermingsstatus heeft gekregen, en zijn echtgenote en minderjarig kind die nog in Jemen zijn. Door de verstrengingen dreigen zij nog een lange tijd van elkaar gescheiden te blijven, terwijl de scheiding al anderhalf jaar duurt."

Subsidiaire bescherming is een vorm van internationale bescherming in België voor mensen die geen vluchtelingenstatus krijgen, maar wel een reëel risico lopen op ernstige schade bij terugkeer naar hun land.

Nog volgens Vluchtelingenwerk Vlaanderen "is de boodschap van het arrest van het Grondwettelijk Hof duidelijk." "Het recht op een gezinsleven en het recht op opvang zijn essentieel om in België veiligheid en stabiliteit op te bouwen."

“Deze regering profileert zich met het strengste asielbeleid ooit", klint het in een mededeling. "De uitspraak van het Hof toont aan dat dit beleid een moeilijk te herstellen ernstig nadeel kan veroorzaken bij mensen op de vlucht. Dat bevestigt wat wij de voorbije maanden elke dag zien op het terrein. Dit arrest bevestigt dat ook streng beleid binnen de grenzen van menselijke waardigheid moet blijven."

Van Bossuyt: 'Vertrouwen in Europees Hof'

"We nemen akte van de uitspraak van het Hof", zegt minister Van Bossuyt in een reactie. "We gaan de arresten verder in detail bestuderen en met onze juridische dienst analyseren".

Van Bossuyt voegt ook toe dat de Belgische wetgeving volledig in lijn ligt met de rechtspraak van het Europees Hof van Justitie. "Wij hebben er dan ook vertrouwen in dat het Europees Hof onze wetgeving zal bevestigen. Het is bijzonder dat het Grondwettelijk Hof de eerdere rechtspraak van het Europees Hof van Justitie niet bevestigt en de Europese rechters in Luxemburg zo verplicht te herhalen wat ze al duidelijk hebben gesteld."

In juni treedt bovendien het Europese Asiel- en Migratiepact in werking, aldus Van Bossuyt, en "daarin staat expliciet wat wij vandaag al hebben geregeld op basis van de bestaande Europese richtlijnen en rechtspraak". "We zijn er dan ook van overtuigd dat onze maatregelen met de inwerkingtreding van het Pact toegepast zullen kunnen worden", aldus de minister.

'Discriminerend'

Het Brussels Platform Armoede is dan weer "verheugd" over het arrest van het Grondwettelijk Hof. Volgens het armoedeplatform zijn de nieuwe voorwaarden en wetsbepalingen op de gezinshereniging "discriminerend". "Het recht op een gezinsleven mag niet afhangen van iemands status of onredelijke eisen met betrekking tot bestaansmiddelen", stelt het Platform stellig.

Vooral mensen met subsidiaire bescherming worden onderworpen aan onhaalbare voorwaarden, zoals onder meer de inkomensvoorwaarde van minstens 2.370 euro voor gezinshereniging, klinkt het. "Het gaat daarbij bovendien om mensen die al behoren tot de meest kwetsbare groepen in de maatschappij inzake armoederisico. Dat deze onrechtvaardige situatie nu erkend wordt, biedt hoop op een volledige vernietiging van het kille gezinsherenigingsbeleid."

'Stap in de goede richting'

Vluchtelingenwerk Vlaanderen en het Brussels Platform Armoede zijn twee van de 25 organisaties die naar het Grondwettelijk Hof stapten, naast ook het ABVV-FGTB. De topman van de socialistische vakbond heeft het over een "stap in de goede richting."

"De uitspraak moet nog goed bestudeerd worden, maar toont alvast dat je rechtvaardigheid niet zomaar aan de kant schuift", zegt vakbondsman Bert Engelaar.

Brussels parlementslid Imane Belguenani (Anders) heeft een gelijkaardige reactie. "N-VA, I told you so. Mensenrechten schuif je niet zomaar opzij", schrijft ze op X. "Neem uw verantwoordelijkheid en zorg voor een asielbeleid dat wél in lijn is met het internationaal recht."