Hogere lonen voor stagiair-architecten nekt stagekansen

De Orde van Architecten heeft het minimumuurloon voor zelfstandige stagiairs met ongeveer 10 euro verhoogd. Wat een sociale overwinning voor starters moest zijn, maakt de zoektocht naar een stageplek alleen maar moeilijker.

“Ik verdien 14 euro per uur onder een zelfstandigenstatuut. Maar door de ver­hoging van het minimumloon voor stagiair-­architecten ben ik plots 10 euro per uur duurder geworden”, zegt Marie, een startende architecte uit Brussel. “Daarom heeft mijn stagemeester besloten me te laten gaan. Ik kreeg te horen dat ik te duur ben voor iemand zonder ervaring.” Marie wil liever niet met haar echte naam in BRUZZ, maar wil wel getuigen over de gevolgen van de nieuwe situatie.

De Vlaamse afdeling van de Orde van Architecten besliste om vanaf 1 maart het minimumuurloon voor stagiair-architecten met een zelfstandigenstatuut, nog altijd de norm, te verhogen. Het bedrag stijgt fors:
van 14,76 euro naar 23,65 euro per uur. Voorheen steeg de vergoeding progressief; pas na achttien maanden had een stagiair recht op het volledige bedrag. Nu moet dat vanaf dag één.

Marie begon in het najaar van 2025 aan haar stage bij een klein architectenbureau in Brussel. “Ik mocht de eerste zes maanden van mijn stage wel afmaken, maar daarna moest ik op zoek naar een andere werkplek”, legt ze uit. Die zoektocht bleek een uitdaging: “Steeds kreeg ik hetzelfde antwoord: dat er momenteel te weinig werk is om een stagiair aan te nemen tegen het nieuwe tarief.” Na veertig bureaus te hebben aangeschreven, kan ze eindelijk aan de slag.

Lage lonen

Het stelt de vraag op scherp: leidt de loonsverhoging, die op het eerste gezicht een goede zaak lijkt, tot een soort pervers effect waarbij de stagiair het net moeilijker krijgt?

Pierre Jadoul van Belgian Architects Unite (BAU), een belangenvereniging die de stem van de individuele architect vertegenwoordigt, blijft de maatregel verdedigen. “De vergoeding voor zelfstandigen wordt nu gelijkgetrokken met het wettelijke minimumloon voor bedienden in de sector. Volgens onze berekeningen liggen de loonkosten van een zelfstandige stagiair-­architect vanaf maart hoger dan die van een bediende. De stap naar een bediendestatuut wordt daardoor logischer.”

Steven Lannoo, voorzitter van het Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV), deelt dat optimisme iets minder. “De loonsverhoging is een goede zaak voor stagiairs, maar onvoldoende voor een sector waar de lonen algemeen laag liggen.”

Dat laatste punt blijkt ook uit een onderzoek uit 2025 van de KU Leuven, uitgevoerd op vraag van de Orde van Architecten, naar het loonbeleid. Zo bedraagt het gemiddelde nettoloon voor zelfstandigen 2.237 euro tegenover 2.783 euro voor bedienden. Gezien de gemiddelde werkweek van 44 uur verdienen zelfstandige architecten na hun stage vaak slechts 11 euro netto per uur.

Volgens Anton Draye, voorzitter van de Orde van Architecten, staat de hervorming van de stage hoog op de agenda: “Op het gebied van verloning waren architecten van alle leeftijden de verliezers, maar de stagiairs nog het meest. Dat we een slecht betalende sector zijn, betekent niet dat jonge mensen nóg minder moeten verdienen.”

Lannoo beschouwt de loonsverhoging echter niet als een structurele oplossing voor het probleem. “De Orde had beter een rechtstreekse link gelegd met de lonen uit het paritair comité voor bedienden. Die worden onderhandeld tussen vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers, waarbij rekening wordt gehouden met de economische draagkracht van de kantoren.” Volgens Lannoo worden veel bureaus nu overvallen door de beslissing: “Architectenbureaus werken met langetermijncontracten en moeten plots extra loonkosten verwerken, waarmee ze geen rekening hielden. Dat maakt het moeilijk om lopende opdrachten nog rendabel af te ronden.”

Laagconjunctuur

De loonsverhoging valt bovendien samen met de laagconjunctuur waarin de sector momenteel verkeert. Tijdens de Brusselse regeringsvorming schreef de Bouwmeester nauwelijks nieuwe opdrachten uit. Ook de besparingen op Vlaamse renovatiepremies zetten de markt verder onder druk, terwijl materiaalprijzen hoog blijven. “Bureaus die enkel inzetten op Brussel en Vlaanderen krijgen het heel moeilijk”, zegt Wes Degreef, medeoprichter van architectenbureau BC Architects.

Toch voelen niet alle bureaus de impact van de economische dip even sterk: “Wij zullen onze medewerkers niet minder betalen vanwege de laagconjunctuur. Als bureau moet je de balans bewaken door niet louter afhankelijk te zijn van Belgische opdrachten”, zegt Degreef. Mede daarom kan BC Architects zijn werknemers eerlijk verlonen.

Omdat de aanpassing samenvalt met een moeilijke periode in de architectuursector mist de maatregel mogelijk zijn effect, meent Lannoo: “Hoe hoger de lonen, hoe meer mensen moeten opbrengen. Dat is lastig voor stagiairs die nog veel moeten leren. Het resultaat is dat er simpelweg minder jonge mensen worden aangeworven.”

Jadoul (BAU) erkent dat risico, maar blijft scherp in zijn analyse: “Er is momenteel sowieso weinig vraag naar architecten. Als bureaus over de kop gaan omdat ze het wettelijke minimumloon moeten betalen, dan deugt hun bedrijfsmodel niet. Een bureau mag niet afhankelijk zijn van goedkope werkkrachten.” Ook voorzitter Draye deelt die mening: “Bureaus die draaien op goedkope werkkrachten, dat is geen correct economisch model. Er moet voldoende spreiding zijn binnen de bureaus.”

Uitstroom

Ondertussen kampt de sector met een overaanbod aan werkkrachten, wat eveneens in het nadeel werkt van de vele stagiairs die werk zoeken. In 2024 behaalden 657 studenten hun diploma: het hoogste aantal sinds 2018. Voor dat probleem biedt de loonsverhoging geen soelaas, bevestigt ook voorzitter Draye: “Het zal tot gevolg hebben dat er minder stageplaatsen zijn. Daar zijn we ons zeer bewust van.”

De schaarste aan stageplaatsen dwingt starters tot alternatieven. “Ik heb na veertig sollicitaties besloten om als projectleider aan de slag te gaan”, vertelt Nils Wellens (24), die vorige zomer afstudeerde. “Bureaus hebben de financiële buffer niet om stagiairs aan te nemen als de projecten uitblijven. Ik werkte tijdens mijn studie voor een klein bureau, maar zij kunnen mij nu simpelweg niet meer betalen.”

De combinatie van de hoge druk en de lage lonen veroorzaakt een massale uitstroom. Uit datzelfde onderzoek van de KU Leuven blijkt dat één op de vijf architecten overweegt de sector te verlaten, hoewel 91 procent het werk wel inhoudelijk boeiend vindt.

Eén van hen is Pierre Jadoul zelf: “Rond je dertigste sta je voor de keuze tussen zekerheid of verdergaan. Architectuur bood mij onvoldoende stabiliteit.” Ook Marie twijfelt over haar toekomst: “Ik zie mezelf niets anders doen, maar op mijn stageplaats raden ervaren architecten me aan om na mijn stage iets anders te gaan doen. Met die vooruitzichten vrees ik soms dat ik straks geen andere keuze heb.”