‘Je kan geen advocaat zijn met een afro’: You Belong strijdt tegen discriminatie

Een advocaat, een psychologe en een pedagoge die de krachten bundelen tegen discriminatie: dat is het uitgangspunt van You Belong, een nieuwe Brusselse organisatie die mensen juridisch én psychologisch bijstaat. Medeoprichter en mensenrechtenadvocaat Jolan Goutier wil met het initiatief “een plek creëren waar hij zelf naartoe had willen gaan”.

Black History Month zet deze maand het debat over racisme en structurele ongelijkheid opnieuw op scherp. Voor de Brusselse organisatie You Belong is die strijd echter geen kwestie van één maand per jaar. De organisatie werkt het hele jaar door rond discriminatie, met een combinatie van juridische, psychologische en pedagogische ondersteuning.

“Als iemand slachtoffer is geworden van discriminatie, kan die bij ons juridisch en psychologisch begeleid worden, op dezelfde plek", legt Goutier het initiatief, dat in september het levenslicht zag, uit. “Maar tegelijk geven we vormingen in scholen, werken we met publieke en private instellingen rond dekolonisering en proberen we structureel dingen te veranderen.”

“Het idee is simpel: we wilden onze kennis samenbrengen. Discriminatie is complex. Dan moet je er ook gelaagd naar durven kijken.” Samen met Claire Ataya en Ambre Badipi richtte hij dan ook You Belong op. "Ik begeleid slachtoffers van politiegeweld, maar ook mensen die gediscrimineerd worden op de huurmarkt of slachtoffer worden van antisemitisch geweld."

"We wilden een plek creëren waar wij zelf naartoe hadden willen gaan", legt Goutier, die rechten studeerde aan de ULB, uit. “Als je vandaag aan een advocaat of psycholoog denkt, denk je vaak aan oudere witte mensen. Mensen die niet noodzakelijk begrijpen wat het betekent om als geracialiseerde persoon discriminatie te ervaren. Net daarom is het belangrijk dat slachtoffers bij een organisatie als de onze terecht kunnen." Het trio begeleidt maandelijks ongeveer tien slachtoffers.

Elke maandag vergadert het trio urenlang in hun bureau aan het Luxemburgplein in de schaduw van het Europees Parlement. “We brengen ideeën mee, debatteren, zoeken middelen en verdelen de taken. Alles is collectief doordacht.” Alleen in de rechtbank staat hij er alleen voor. “Maar zelfs daar helpt het dat ik met mijn partners kan sparren. Hun perspectieven verrijken mijn werk.”

Professionele discriminatie

Een van de projecten die uit zo’n vergadering ontstond, gaat over afro-haarstijlen in een professionele context. De aanleiding was persoonlijk. “Ik was een jaar lang op reis geweest doorheen Brazilië en droeg een lange afro. Toen ik terugkwam en opnieuw als advocaat begon te werken, was het vanzelfsprekend dat ik mijn haar zou afknippen", vertelt Goutier. “Ik heb daar zelfs niet over nagedacht. Je kan geen advocaat zijn met een zichtbare afro, dat was gewoon ‘logisch’.”

Precies dat automatisme schokte hem. “Toen ik er met vrienden over sprak, beseften we: dit is voor ons normaal geworden, maar het is totaal niet normaal. Het is 2026.”

"Volgens een studie door LinkedIn in 2023 worden mensen met afro-haarstijlen systematisch minder professioneel ingeschat, zelfs als alle andere factoren identiek zijn", zegt Goutier scherp. “Er leeft nog altijd het idee dat hoe ‘witter’ je eruitziet, hoe serieuzer je bent.”

Visueel visitekaartje

Om dat zichtbaar te maken, klopte hij aan bij zijn neef, filmmaker Misha van der Werf. “Ik zei: we moeten hier iets visueels mee doen.”

De kortfilm à racines égales, ofwel met gelijke wortels, die daaruit voortkwam is bewust esthetisch en confronterend. “De video is onze visitekaartje", vertelt Goutier. “Een sterke, visuele ingang om mensen aan het denken te zetten.”

Voor Van der Werf was het project ook een eyeopener. “Ik wist niet dat dit vandaag nog zo actueel was", meent hij. “Het was intens om te beseffen.” Als kunstenaar probeert hij het zwarte lichaam bewust “delicaat en mooi” in beeld te brengen. “Ik wil het niet stigmatiseren. In dit project heb ik geprobeerd het zo organisch mogelijk in beeld te brengen.”

Heroveren koloniale ruimte

De film staat niet op zichzelf. You Belong organiseerde op 7 februari een debat in het AfricaMuseum en lanceerde ook een herstelgerichte gespreksgroep voor mensen die haar-gerelateerde discriminatie hebben meegemaakt.

Het debat vond plaats in het AfricaMuseum, een beladen locatie. “Het museum heeft een koloniale geschiedenis", benadrukt Goutier. “Maar we staan op een kruispunt. Ofwel laten we die plek over aan mensen met een oude visie, ofwel heroveren we ze.” Hij pleit voor meer afrodescendente stemmen in leidinggevende functies. “Het is een moment waarop verandering mogelijk is.”

Toch blijft het moeilijk om een breed publiek te bereiken. “Op sociale media zien we dat vooral geracialiseerde mensen en vrouwen ons volgen,” zegt Goutier. “Maar discriminatie gaat iedereen aan. Het project heet niet voor niets You Belong.” Daarom geeft het platform ook vormingen aan scholen en instellingen over discriminatie en dekolonisatie, in totaal gaan ze 25 leerkrachten, die voornamelijk in Brussel lesgeven, opleiden. “Daar kom je wel in contact met mensen die zich misschien niet meteen aangesproken voelen en maken we hopelijk ook structureel een verschil."