Kathedraal van Brussel erkent dat glasraam antisemitisch is: ‘Gemeenschappen verzoenen’

Woensdag huldigt aartsbisschop Luc Terlinden in de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal een nieuw plakkaat in dat het antisemitische karakter van 'het Sacrament van Mirakel' erkent. Die legende wordt afgebeeld op de glasramen van de kathedraal en krijgt al jarenlang kritiek. De plechtigheid gebeurt in aanwezigheid van opperrabbijn Albert Guigui, schrijft La Libre.

Op de glasramen van de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal wordt het 'Sacrament van Mirakel', ook bekend als 'het mirakel van de bloedende hosties', afgebeeld. Volgens de legende zouden Brusselse joden in de veertiende eeuw gewijde hosties hebben gestolen en daarna hebben doorstoken met een mes. Vervolgens vond er een mirakel plaats, want uit de hosties stroomde het bloed van Christus.

De zes joden werden in 1370 terechtgesteld en op de Brusselse Grote Markt verbrand. Die gebeurtenis vormde de start van een eeuwenlange traditie waarin de hosties werden vereerd, met onder andere processies in Brussel. Het mirakel werd volledig afgebeeld op de glasramen van de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal. Daarop zijn joden te zien met karikaturale haakneuzen.

Op het moment dat de legende ontstond, was antisemitisme wijdverspreid in middeleeuws Europa. “Geteisterd door oorlogen, plagen en hongersnoden stonden Joodse gemeenschappen en minderheden vaak onder verdenking”, schrijft de kathedraal op haar website. Zulke beschuldigingen droegen bij aan de verdere verspreiding van antisemitisme in Europa.

Antisemitisch

Na de Tweede Wereldoorlog werd er met andere ogen naar het mirakel gekeken. Tijdens het Tweede Vaticaans Concilie in de jaren zestig werd antisemitisme door de Katholieke Kerk veroordeeld en in 1977 kwam er na jaren onderhandelen een plakkaat met uitleg in de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal. De tekst bleef redelijk vaag en wees op "het tendentieuze karakter van de beschuldiging en de legendarische voorstelling van het mirakel".

Dat plakkaat kreeg heel wat kritiek van de Joodse gemeenschap. Die wees erop dat het plakkaat beter zou herinneren aan de vooroordelen van de Katholieke Kerk tegenover joden en hoe religieus fanatisme leidde tot jodenvervolging. Brussels historicus Roel Jacobs zei in 2007 nog dat de kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele beschouwd zou kunnen worden als een van de grootste antisemitische monumenten van het land.

Woensdag komt er na een lezing in het kader van het 800-jarig bestaan van de kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele een nieuw plakkaat met een meer expliciete duiding. De lezing wordt gegeven door historicus en bollandist Robert Godding en gaat over het glaswerk, het mirakel en antisemitisme in het middeleeuwse Europa.

Excuses

Na de lezing zal het plakkaat uit 1977 worden vervangen door een gedenkplaat in het Nederlands, Frans, Engels en Hebreeuws. Dat zal gebeuren in de aanwezigheid van aartsbisschop Luc Terlinden, Benoît Lobet, de deken van Brussel-Centrum en Albert Guigui, de opperrabbijn van Brussel.

“Op het nieuwe plakkaat worden excuses aangeboden aan en wordt het antisemitisch karakter van de legende heel duidelijk erkend. We willen ook onderschrijven dat de legende veel pijn heeft veroorzaakt binnen de Joodse gemeenschap”, verduidelijkt Lobet.

De tekst op het plakkaat werd opgesteld door de aartsbisschop en verschillende verantwoordelijken uit de Joodse gemeenschap. “Er kwamen inderdaad veel klachten over de glasramen vanuit de Joodse gemeenschap. Omdat zij het erg vonden dat joden zo werden gestigmatiseerd. Ik vind het daarom heel belangrijk om excuses aan te bieden en zo de gemeenschappen met elkaar te kunnen verzoenen.”

Daarnaast zal er ook worden opgeroepen om het mirakel niet meer publiekelijk te vereren. “Dat ligt bij bepaalde conservatievere groepen wel moeilijk, maar het gaat echt maar om een kleine groep”, besluit Lobet.