Kleurrijke fresco van Chéri Samba keert terug naar Naamsepoort

Op 30 juni hangt de gemeente Elsene het XXL-fresco Porte de Namur-Porte de l’Amour? van de Congolese kunstenaar Chéri Samba opnieuw op aan de Naamsepoort. Het kunstwerk werd in de lente van 2025 weggehaald, omdat het in slechte staat was.

“Het zeildoek en het ophangsysteem waren versleten”, zegt Julie De Groote (Les Engagés), schepen van Stedenbouw in Elsene. “We waren bang dat het geheel op straat zou vallen.”

Daarom haalde de gemeente het werk weg en besloot ze het nogmaals af te drukken op een nieuw zeildoek.

Aanvankelijk zou het doek vorige zomer al terugkeren naar zijn plek aan de Naamsepoort. Volgens De Groote liep de herplaatsing echter vertraging op, omdat de financiering en de vergunning meer tijd vergden dan voorzien. Op 30 juni wordt het werk nu opnieuw onthuld, op de 66ste verjaardag van de Congolese onafhankelijkheid.

Doek van twaalf bij vijf meter

Het is ondertussen al de derde XXL-reproductie die er komt te hangen. De eerste dateert van 2002. Chéri Samba, een schilder die bekendstaat om zijn kleurrijke voorstellingen van het dagelijkse leven in de Congolese steden, was toen door cultuurorganisatie CEC uitgenodigd voor een residentie in Brussel.

De kunstenaar raakte geboeid door het multiculturele karakter van de wijk rond de Naamsepoort en besloot het sociale leven aan het kruispunt van de Elsensesteenweg en de Waversesteenweg op doek vast te leggen. Met een ironische blik stelde hij de stereotypen over Afrikanen aan de kaak.

Het schilderij Porte de Namur-Porte de l’Amour? drukte hij vervolgens af op een zeildoek van twaalf bij vijf meter. In juni 2002 kreeg het een prominente plek boven de toenmalige Hema-winkel op de Elsensesteenweg, symbolisch aan de ingang van de Matongewijk.

Spoorloos

Daar bleef het hangen tot 2006, toen Hema vertrok en de eigenaar van het gebouw besloot het pand te renoveren. Het doek werd verwijderd, maar wat er daarna mee gebeurde, blijft een raadsel. "Het eerste zeildoek is spoorloos", erkent De Groote.

De gemeente liet het werk een tweede keer afdrukken op een zeildoek van hetzelfde grote formaat. Na vier jaar afwezigheid werd het op 30 juni 2010 opnieuw geïnstalleerd, weliswaar niet op exact dezelfde gevel. In dat gebouw had intussen modeketen H&M zijn intrek genomen. Het fresco kwam drie gevels verderop terecht.

Het sierde de buurt tot het beschadigde zeildoek vorig jaar werd verwijderd.

Nieuw leven voor oud doek

De Groote wil ook het versleten doek een tweede leven geven. Ze onderzoekt hoe het materiaal creatief kan worden hergebruikt en verkocht. Met de opbrengst wil de gemeente een kunstwerk financieren op de vernieuwde De Meeûssquare.

Vier jaar geleden liet het vorige gemeentebestuur daar het standbeeld weghalen van generaal Emile Storms, die eind negentiende eeuw een van de koloniale expedities van Leopold II in Congo leidde. Omdat de verwijdering zonder vergunning gebeurde, eist het Brussels Gewest dat op die plek minstens een informatiebord met historische duiding komt.

De Groote wil verder gaan dan dat. "Ik wil er niet alleen een bord plaatsen, maar ook een kunstwerk. Daarvoor is uiteraard financiering nodig."

Visueel baken

Het fresco Porte de Namur-Porte de L’Amour heeft een bijzondere betekenis voor de wijk. Het is al meer dan twintig jaar een visueel baken aan de Naamsepoort en geldt ook als eerste Afrikaanse hedendaagse-kunstinstallatie in de Brusselse openbare ruimte.

Het oorspronkelijke schilderij van Chéri Samba maakt intussen deel uit van de collectie van het Museum van Elsene, dat in maart volgend jaar weer opengaat. Momenteel is het in Keulen te zien op een expo met kunst uit Brussel in het Kölnische Kunstverein.