Kunstenares Saddie Choua over 2025: 'Niet migratie is een gevaar, maar racisme'

Vanuit het iconische torentje van het Flageygebouw blikt BRUZZ een week lang terug op 2025. Voor kunstenares en activiste Saddie Choua werd 2025 een jaar waarin persoonlijke ervaringen, politiek engagement en de Brusselse realiteit pijnlijk samenkwamen. Vier dagen zat ze vast in een Israëlische cel. Ze keerde uitgeput maar vastberaden terug naar Brussel. "We hebben wereldwijd bewustzijn gecreëerd."

Begin dit jaar nam Choua deel aan de grootste Gazaflotilla ooit: meer dan veertig schepen met activisten en hulpgoederen vertrokken vanuit Barcelona richting Gaza. De vloot werd onderschept door het Israëlische leger. Choua belandde vier dagen in de Ketziot-gevangenis, de grootste gevangenis van Israël.

“Het was vernederend en onbeschrijfelijk”, zegt ze. “Dag en nacht kwamen zwaarbewapende soldaten binnen. We kregen geen medische zorg. En in onze cel hing een grote affiche van een ‘vernieuwd Gaza’, met daarboven de Israëlische vlag."

Wat haar het meest bijbleef, waren de sporen van anderen. “Op de muren stonden boodschappen van Palestijnse gevangenen. Wij wisten dat we zouden vrijkomen. Zij niet. Dat contrast is ondraaglijk."

Hoewel de hulpgoederen Gaza nooit bereikten, twijfelt Choua niet aan het nut van de actie. “We hebben wereldwijd bewustzijn gecreëerd. Met deelnemers uit 44 landen. En vooral: jongeren stonden massaal op. Dat raakt mij diep”.

Jongeren aan de frontlinie van solidariteit

Volgens Choua leeft de Palestijnse zaak in Brussel sterker dan ooit, vooral bij jongeren. “Ze zien via sociale media wat er gebeurt. Dit is geen geschiedenisles zoals de Holocaust. Dit gebeurt nu, in hun leven.”

Ook haar eigen studenten stellen haar vragen. “Waarom doet de politiek niets? Waarom mogen wij niets doen? Die vragen hebben mij gesterkt om zelf in actie te komen”.

Onderwijs in crisis

Een ander sleutelmoment van 2025 was de sluiting van een klas in basisschool Balder in Sint-Gillis door een nijpend lerarentekort. Voor Choua, zelf docent in Brussel en Antwerpen, is het symptomatisch voor een structureel probleem. “Deze problematiek sleept al jaren aan. En toch lijken we het normaal te vinden dat kinderen halve weken onderwijs krijgen. Dat is onaanvaardbaar."

Ze pleit voor een andere omgang met taal en diversiteit in Brusselse scholen. “Kinderen moeten Nederlands leren, ja. Maar ook leren houden van hun thuistaal. Dat wordt te vaak vergeten."

Ze uit ook kritiek op een te repressieve schoolcultuur. “Soms lijkt het alsof scholen meer bezig zijn met orde en handhaving dan met spelend leren. Dat bereidt kinderen voor op ongelijkheid, niet op vrijheid.”

Choua wijst op het gebrek aan leerkrachten met een migratieachtergrond. “Hoe kan een kind geloven in zichzelf als niemand op school op hem lijkt of in hem gelooft?” Voor haar is lesgeven wederkerig. “Ik leer elke dag van mijn studenten. Zij kijken met een frisse blik naar de wereld. Dat dwingt mij om ook mezelf in vraag te stellen."

Molenbeek, hooligans en omgekeerde bewijslast

In mei werd Molenbeek opgeschrikt door gewelddadige Club Brugge-hooligans. Een lokale doe-het-zelfzaak werd vernield, de eigenaar mishandeld. De daaropvolgende artistieke reactie, een mozaïekproject door Brusselse jongeren, liet Choua met gemengde gevoelens achter.

“Waarom moet Molenbeek altijd bewijzen dat het verbindend is? Molenbeek is aangevallen. De excuses hadden uit Brugge moeten komen.”

Ze benoemt een hardnekkig patroon. “Het lijkt alsof mensen met een migratieachtergrond zich altijd extra moeten bewijzen. Terwijl migranten net enorm veel geven”. Haar conclusie is scherp. “Niet België is in gevaar door migratie. Migranten zijn in gevaar door racisme.”

Tussen twee werelden

Als dochter van een Vlaamse moeder en Marokkaanse vader beweegt Choua zich tussen werelden. “Soms kan ik ontsnappen aan racisme door mijn uiterlijk. Dat maakt me net extra bewust van hoe diep het zit.”

Die bewustwording sijpelt door in haar kunst. “Armoede is gekleurd. Werkloosheid is gekleurd. Die realiteit moet benoemd worden. En vooral: er moet naar geluisterd worden.”

Kerst, humor en ongehoorzaamheid

Kerst was ook in haar jeugd aanwezig. “Met een nachtmis, familiefeesten. Ook in gezinnen met een islamachtergrond staat vaak een kerstboom."

Voor 2026 blijft ze strijdvaardig, maar niet zonder lichtheid. “Ik ben somber, ja. Maar ik gebruik die somberheid om iets in gang te zetten."

Waar ze energie uithaalt? “Samen zijn. Sociaal verzet. Een beetje ongehoorzaamheid. En humor. Er moet gelachen worden, ook volgend jaar."