Maaltijdkoerier Sam: 'Ik ken collega's die de gerechten soms zelf opeten'

Sinds Sam (50) zes jaar geleden maaltijdkoerier werd, stapte hij vrijwel elke dag op zijn fiets. “Op zondag heb ik veel werk, mensen blijven dan binnen met een kater.”

Als Sam café L'Ultime Atome in Matonge binnenstapt, wil hij meteen van tafeltje wisselen. De koerier wil zijn fiets – een elektrisch plooiexemplaar van Minerva – in de gaten kunnen houden. “800 euro en al drie jaar dienst gedaan, niet slecht, hé?”
Waarom hij op zijn 44ste koerier werd? “Ik ben elektricien van opleiding en had al veel verschillende jobs gedaan, vaak interims: schilderen, verhuizingen, onderhoud van gebouwen. Ik zocht een nieuwe uitdaging. Aangezien ik mijn leven lang al graag fiets, leek dit me wel iets.”

Zes jaar later fietst Sam nog altijd door de hoofdstad, doorgaans zeven dagen per week. “Ik ben mijn eigen baas. Sommige dagen werk ik 5 uur, andere eerder 8 uur, vaak tot 23 uur. Maandag en dinsdag zijn kalm, vrijdag en zondag het drukst. Op zondag hebben veel mensen een kater en willen ze niet buitenkomen, dan heb ik veel werk.”

Zijn arbeidsregime levert Sam tussen de 1.400 en 2.000 euro per maand op. “Dat zou wel wat meer mogen zijn. Ik vraag niet per se een vast contract, maar misschien een minimumbedrag als je aan het werk bent met een bonus per bestelling.”

Gestolen maaltijden

De voorbije jaren ijverden vakbonden en een aantal koeriers voor zo'n werknemersstatuut voor platformwerkers. Maar net zoals Sam zijn die niet allemaal vragende partij. “De koeriers van Take Away (met vast contract, red.) moeten de hele tijd rondrijden en soms zware vrachten meenemen”, weet Sam. “Ik kan kiezen welke bestelling ik neem, hoelang ik werk en met welk voertuig: fiets, brommer, auto, drone, helikopter …”

De koeriersvakbond herkent het discours van de maaltijdbezorger. “In werkelijkheid zien we net dat de Take Away-koeriers niet zo gejaagd rijden in het verkeer, minder door het rood rijden en de restaurateurs ze liever zien komen”, vertelt Martin Willems van het ACV. “Als er eens wat vertraging is, worden ze niet meteen boos omdat tijd ook geld is. Ook stelen ze geen maaltijden.”

Maaltijden stelen, het is een fenomeen waar ook Sam spontaan over begint. Het gaat dan vaak om koeriers die een maaltijd afhalen, doen alsof ze de afhaling bevestigen op hun telefoon, dat vervolgens toch niet doen, om de maaltijd zelf te eten. Na enkele dergelijke incidenten worden die koeriers doorgaans uitgesloten.

“Het zegt wel iets over de arbeidsvoorwaarden als mensen voedsel stelen”, vindt vakbondsman Willems. Heel wat koeriers verdienen nog minder dan Sam, omdat ze de account van iemand anders huren en aan die persoon een bepaald percentage moeten geven.

“We schatten dat zowat de helft van de koeriers onder een andere naam rijdt. De redenen daarvoor zijn divers: de koerier kan bijvoorbeeld minderjarig zijn, geen verblijfspapieren hebben, aan de limiet zitten van wat je mag verdienen onder het gunstigere regime van de deeleconomie …”

Sam heeft een zelfstandigenstatuut waarmee hij zowel voor Deliveroo als Uber werkt. “Deliveroo is een beetje de jackpot, omdat die dienst het aantal koeriers beperkt”, legt Sam uit, die een jaar moest wachten op zijn goedkeuring voor het platform. “Bij Uber Eats zijn er misschien tien koeriers beschikbaar als er een bestelling verschijnt, bij Deliveroo drie. Een Uber Eats-koerier zal daardoor op sommige dagen maar 30 of 35 euro verdienen. Zelf doe ik enkel Uber-bestellingen als er niets is van Deliveroo.”

In de zes jaar dat Sam rondfietst had hij geluk. “Ik viel wel een paar keer, maar ernstig verwond raakte ik niet. Nu, ik rijd ook niet als een gek.” Tal van collega-koeriers hadden minder geluk en merken pas bij ziekte of ongeval dat ze niet bepaald goed verzekerd waren. Op een volwaardige verzekering voor zelfstandige maaltijdkoeriers is het vandaag nog altijd wachten. De federale regering stelde die nog maar net uit tot 2028.

Hoe ziet hij de toekomst? “In de winter rijden is soms lastig, ik overweeg om dan een job als vrachtwagenchauffeur te nemen, maar verre ritten zie ik niet zitten. Om zes uur ‘s morgens vertrekken om de files voor te zijn ook niet. Voorlopig blijf ik gewoon fietsen.”