Matonge maakt zich op voor eerste WK-match Congo: ‘Hoge verwachtingen’

In de Elsense wijk Matonge zijn alle ogen vanavond gericht op een (groot) scherm. Om 19 uur neemt Congo het op tegen Portugal. Voor de Luipaarden is het de eerste WK-deelname in 52 jaar. “Dit is zo’n belangrijke gebeurtenis. Dit mogen we niet missen.”

“Maman, hoeveel voor dit T-shirt?” vraagt een voorbijganger aan de ingang van de Matongegalerij. “Dertig euro”, antwoordt Philomena. Aan de kant van de Waversesteenweg heeft de verkoopster een hele catalogus voetbalshirts aan de muur van de winkelgalerij gehangen.

Zelf draagt ze het derde tenue van Congo, in het rood, maar aan de muur hangen ook de blauwe thuis- en de witte uittruitjes, naast allerlei vlaggetjes. “Een magnifiek shirt van de beste ploeg ter wereld”, meent de verkoopster.

Het beeld valt op, want op iets meer dan 24 uur voor de aftrap van de eerste WK-wedstrijd van Congo in meer dan vijftig jaar zijn er elders in de Waversesteenweg zo goed als geen Congolese vlaggen te bespeuren. Stijgt de WK-koorts dan niet in Matonge? “Wacht maar. Straks gaan we de hele straat decoreren”, wijst Philomena naar een doos met vlaggen. “En veel mensen tonen interesse in mijn shirts. Sinds enkele dagen vliegen die de deur uit.”

Volksfeest

Terwijl verkoopsters van de cosmeticazaken in de Waversesteenweg voorbijwandelende vrouwen continu aanspreken met de vraag of ze “hun haar willen laten doen”, wordt Philomena inderdaad om de haverklap aangesproken over haar voetbalshirts. Het is dan ook nog maar de tweede keer dat Congo op een WK voetbal staat. En de vorige keer was al van 1974 geleden, toen nog als Zaïre.

“Ik was toen nog maar acht jaar en woonde nog in Congo”, vertelt Philomena. Veel herinnert ze zich daar niet van, maar ze kijkt wel vol spanning uit naar de uitzending van Portugal-Congo. “We stellen hier een groot projectiescherm op”, wijst ze naar het voetpad op de Waversesteenweg. “We verwachten massa’s mensen en het wordt een groot volksfeest. Ik kan je garanderen dat de sfeer minstens even goed zal zijn als in Congo.”

We trekken verder door de belangrijkste verkeersader die Matonge doorkruist en komen af en toe mensen tegen met een shirt van Senegal (dat land speelde gisterenavond tegen Frankrijk) of zelfs Kameroen (een van de opvallende afwezigen op het WK). Maar pas wanneer we voor cultureel centrum Kongolya staan, krijgen we opnieuw een Congolees shirt te zien.

“Natuurlijk supporter ik als Congo straks speelt. Het is mijn land”, zegt Gaël Atumesa, kunstenaar en oprichter van het cultureel centrum. Net als bij de laatste kwalificatiewedstrijden stelt Gaël het centrum open om de wedstrijden van Congo op een groot scherm te bekijken. Vanavond tegen Cristiano Ronaldo en co, maar ook de duels tegen Colombia en Oezbekistan zullen hier midden in de nacht te zien zijn. “Als een klein land speelt, zou ik mijn slaap daar niet aan verspillen. Maar het gaat hier om Congo.”

Voetbalvreugde

Zelf is hij niet eens een voetballiefhebber, geeft Gaël toe, maar de WK-deelname doet er wel toe voor veel mensen. Daarom vindt hij het belangrijk om de wedstrijden van Congo in zijn cultureel centrum te tonen. “Er zijn zoveel jongeren die vreugde halen uit het voetbalsucces van Congo. Daarom doet het mij plezier om iedereen te verwelkomen voor de wedstrijdvertoningen.”

“Want het Congolese volk lijdt momenteel”, gaat Gaël verder. Of hij daarmee verwijst naar de laatste zware ebola-uitbraak – sinds vorige maand zijn er in Congo al meer dan 180 mensen aan gestorven – of de oorlog in het oosten van het land? “Ach, eigenlijk gaan de dingen op de hele aardbol slecht, mijn broeder. Er is niet alleen in mijn land oorlog. En overal ter wereld gaan mensen ten onder aan stress.”

“Overal lijken mensen wel ziek te zijn”, zegt Gaël, terwijl hij met een vinger op zijn hoofd tikt. “Mensen zijn op zoek naar de ultieme redding, maar die zal niet van het voetbal komen. Voetbal is als een medicijn, dat tijdelijk voor beterschap zorgt in de hoofden van de mensen. Maar daarna dooft het effect uit. Mensen voelen vreugde tijdens het spel, maar ontwaken de dag nadien uit hun roes.”

“Harmonie en vrede kun je bereiken via cultuur en vooral door dialoog”, gaat de kunstenaar verder, tot een koppel het cultureel centrum binnenwandelt om het toch maar over het voetbal te hebben. “Ik ben op zoek naar kleine Congolese vlaggetjes. Heb je die nog?” vraagt Yvette aan Gaël. Zij heeft Congolese roots, haar man niet. “Maar hij supportert ook voor Congo hoor.”

Stress

Het koppel is naar Matonge gekomen om decoratieve spulletjes als vlaggen te kopen. Dat hoort erbij, benadrukt de vrouw. “Dit is zo’n belangrijke gebeurtenis. Hoelang hebben we hierop gewacht? 52 jaar? Dit mogen we niet missen”, zegt Yvette. Waar zij en haar echtgenoot de wedstrijd tegen Portugal zullen volgen weet ze nog niet. “Misschien hier wel. Of in een andere zaal. Het is alleszins belangrijk om samen met andere Congo-supporters naar de wedstrijd te kijken. De beleving is dan helemaal anders.”

“De stress begint nu wel op te komen”, zegt Yvette nog. Hoe ze de kansen van de Luipaarden inschat? “Ik ben geen expert, maar ik kan alleen maar positief zijn. Ik heb hoge verwachtingen.”

“De Congolese ploeg is goed bezig en soms kan het geluk meezitten”, vult Gaël aan, al kan hij wel al met zekerheid zeggen dat de FIFA-wereldbeker niet naar Kinshasa zal vliegen. “Een oorlogsland zal het WK nooit winnen. Wie zou de beker anders in ontvangst moeten nemen, de regering of de rebellen? Ik vind dat we de zaken eerst intern moeten regelen.”

We keren terug richting de Naamsepoort. Aan de ingang van de Matongegalerij zit Philomena nog steeds aan haar geïmproviseerde stand met voetbalshirts. Van voetbal weet ze niet veel af, zegt ze, maar ze verwacht dat Congo op zijn minst wel door de groepsfase raakt. “Als onze goede God het wil, en geloof me, die zal tijdens de wedstrijd tegen Portugal van de partij zijn.”