Minder regeldrift, wél controle op huurprijzen: nieuw liberaal woonbeleid blijft sociaal

Ingekorte vergunningsprocedures, hogere belastingvoordelen en vlotter verhuizen. In de beleidsverklaring van de kersverse Brusselse regering, onder leiding van de liberale partij MR, krijgen particulieren op de woningmarkt herwonnen vrijheid. De sociale woningbouw gaat wel door zoals gepland en sociale recepten uit de vorige legislatuur blijven behouden.

Dat blijkt uit de voorlopige beleidsverklaring die vrijdagnamiddag is gedeeld door de onderhandelaars. “Het doel moet zijn om (het risico op) de onzekerheid terug te dringen en de toegankelijkheid van huisvesting te verbeteren, zowel voor de meest kwetsbaren als voor de middenklasse”, valt te lezen.

Het noodplan voor de huisvesting, dat de vorige staatssecretaris Nawal Ben Hamou (PS) had opgesteld om deze doelen te bereiken, wordt niet integraal overgenomen in de komende legislatuur. “Het noodplan zal worden geanalyseerd en verfijnd”, klinkt het.

De nieuwe regeringsploeg spreekt liever over “een doordachte en objectieve” toewijzing van de middelen, via enerzijds sociale woningen en huurtoelagen en anderzijds vernieuwende financieringsinstrumenten. Er is sprake van een loskoppeling van grond- en eigendomsrechten (zonder de term Community Land Trust te gebruiken, red.), voordelige en renteloze leningen, garanties en gedeelde woonprojecten. Het is evenwel niet duidelijk hoe concreet die plannen zijn.

De regering wil “de belemmeringen wegwerken die een maximale woningvoorraad in de weg staan”, klinkt het vrij algemeen, zowel op de private koopmarkt als via sociale verhuurkantoren (SVK’s). Er wordt niet uitgelegd hoe dat precies moet gebeuren. Wel luidt de belofte dat de strijd tegen leegstand wordt voortgezet, net als de herontwikkeling van oude kantoorgebouwen tot woningen.

Vergunningen: binnen de zes maanden bekend

Voor grote renovaties en stedenbouwkundige projecten moet de vergunningstermijn naar beneden: tegen 2029 mag die voor routineprocedures nog maximaal zes maanden bedragen. In het algemeen mikt de regering op een halvering van de huidige vergunningstermijnen.

Dat gebeurt onder meer door openbare onderzoeken niet te schorsen tijdens schoolvakanties en méér projecten vrij te stellen van zo’n onderzoek. Het moet ook makkelijker worden om dossiers in één centraal platform te uploaden.

Deze maatregelen waren al vervat in de hervorming van het Brussels wetboek van ruimtelijke ordening (BWRO of CoBAT, red.), zoals opgestart door de vorige regering. Die hervorming gaat dus door, net als die van het gewestelijk bestemmingsplan.

De nieuwe regering wil daarbovenop “de beslissingen van andere gewesten analyseren om het aantal beroepsprocedures te beperken”. Met name in Vlaanderen wordt het voor buurtbewoners of milieuverenigingen moeilijker om beroep aan te tekenen, volgens het nieuwe vergunningsbeleid daar. Brussel wil “daaruit lessen trekken indien deze relevant zijn.”

In dat kader wordt mogelijk het adviesrecht van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML) ingeperkt: die commissie blijft geraadpleegd bij grote projecten, maar haar advies wordt niet-bindend.

Verhuurders: conventioneren mag

Voor woningeigenaars komen er nieuwe financiële voordelen. De BE-HOME-premie wordt zoals gezegd verdubbeld naar 360 euro per jaar. Die premie wordt meteen van de onroerende voorheffing afgetrokken op hun belastingbrief.

Verder kunnen méér kandidaat-kopers vanaf 2029 rekenen op een vrijstelling van registratierechten: voor de eerste en enige woning wordt het plafond voor zo'n vrijstelling vanaf dan verhoogd naar 800.000 euro. Vandaag is dat nog 600.000 euro. De vrijstelling zelf blijft ongewijzigd en geldt alleen op de eerste schijf van 200.000 euro. Voor een woning van 800.000 euro, betaal je dus nog altijd twaalf procent registratierechten op de overige 600.000 euro.

Eigenaars die hun pand verhuren, kunnen ten slotte aanspraak maken op extra verhuurpremies als zij zich aan de afgesproken referentiehuurprijzen houden. Daarmee is de mogelijkheid van ‘geconventioneerde' verhuurders nu formeel verankerd in het Brussels beleid. Voorwaarde is wel dat het huurprijzenrooster waarop die referentieprijzen zijn gebaseerd, jaarlijks en meer verfijnd wordt aangepast aan de mediaanprijzen op de markt.

De paritaire huurcommissie, ingevoerd door het Brussels parlement in de voorbije legislatuur en een stokpaardje van de socialisten, wordt niet bij naam genoemd. Het principe blijft evenwel behouden. “In overleg met vertegenwoordigers van verhuurders en huurders, kan een beleid van vrijwillige overeenkomsten worden ontwikkeld op basis van referentiehuurprijzen”, klinkt het, “met nieuwe stimulansen voor eigenaars die ervoor kiezen om zich in dit kader in te schrijven.”

Renolution: renovatiepremies afgeschaft

Voor eigenaars die wensen te renoveren, of dat de voorbije jaren deden, is er minder geld in zicht. De Renolution-premies voor duurzame woningrenovaties zijn afgeschaft. Donderdagavond sprak formateur Georges-Louis Bouchez (MR) over een systeem van renteloze leningen in de plaats, maar die zijn niet als dusdanig in het akkoord benoemd.

Energetische renovaties blijven in elk geval verplicht: in 2023 is al vastgelegd dat elke Brusselse woning tegen 2050 minstens een EPB-label C moet hebben. Het nieuwe regeerakkoord bevestigt dat de isolatie van woningen “onontbeerlijk” is om de klimaatdoelstellingen van Parijs en uit de Europese Green Deal te behalen. Op vlak van leefmilieu zal de nieuwe regering overigens een Brusselse Green Deal opstellen.

Over de uitbetaling van de zowat drieduizend resterende Renolution-premies, is niets bekend. Die premies waren al in 2024 aangevraagd voor gedane werken tijdens de vorige legislatuur, maar er is nog altijd 56 miljoen euro te kort om iedereen terug te betalen. Er loopt sinds kort een petitie van honderden gedupeerden, die hun misgelopen premiegeld desnoods via de rechtbank willen opeisen.

Dakloosheid: meer coördinatie

Voor dak- en thuislozen krijgt de administratie Bruss’Help een coördinerende rol toegekend, nu ook op vlak van subsidieverdeling. De sector bestaat nu nog uit verschillende vzw’s in Brussel, maar wordt dus hervormd. Het gaat niet om een besparing: alle winst uit deze efficiëntie-oefening zal opnieuw naar de bestrijding van dakloosheid vloeien, klinkt het.

Er is ook sprake van preventie, met de nadruk op het voorkomen van “verlies van huisvesting”. Naar alle waarschijnlijkheid blijft het winterverbod op uithuiszettingen, ingevoerd door de vorige regering, dus behouden. Ook (tijdelijke) bezettingen van leegstaande gebouwen blijven toegelaten in het voorkomen van dakloosheid.