Negen op de tien woningen moeten tegen 2050 gerenoveerd worden

De komende 25 jaar moet 92 procent van alle woningen in België gerenoveerd worden omdat ze anders niet meer zullen voldoen aan de energienormen. Dat heeft bouwfederatie Embuild gezegd. In Brussel gaat het om 565.000 woningen en 95 procent van de scholen en ziekenhuizen.

Van de 5,7 miljoen woningen die ons land vandaag telt, voldoet slechts 1 op de 20 al aan de energienormen van 2050. Dat wil zeggen dat tegen dan ruim negen op de tien of 5,2 miljoen woningen gerenoveerd moeten worden, zegt Embuild. De rest moet worden gesloopt en heropgebouwd.

In Brussel gaat het om 565.000 renovaties, goed voor 94,5 procent van het bestaande woningbestand. Er zijn ook 6.000 extra woningen nodig tegen 2050. Aan het huidige renovatietempo halen we die doelstelling niet, want Brussel verbouwt nu maar 0,8 procent van het hele woningbestand per jaar. Dat zijn twaalf woningen per dag. Om over vijfentwintig jaar aan de juiste energienormen te voldoen, moet dat tempo vervijfvoudigd worden tot 62 woningen per dag.

Volgens de bouwfederatie staan we dan ook voor de "grootste bouwopgave sinds de Tweede Wereldoorlog". Om de doelstellingen te behalen, is vooral een "juist beleid" nodig, gekoppeld aan voldoende investeringen. De huidige vergunningsprocedures nemen te veel tijd in beslag en dat zorgt ervoor dat renoveren en bouwen nog duurder wordt, klinkt het.

"We hebben nood aan een constant beleid, niet aan een beleid dat altijd flipflopt", zegt Niko Demeester, CEO van Embuild. De sectorfederatie verliest naar eigen zeggen zeker in Brussel “maanden en jaren door politieke inertie”. “Elke verloren dag maakt de situatie alleen maar erger. Het is hoog tijd dat de politici een regering vormen”, klinkt het bij Belga.

Het Brusselse renovatieplan Renolution ligt al meer dan een jaar stil omwille van uitgeputte premiegelden. Meer dan 3.500 particulieren wachten nog altijd op de uitbetaling van hun beloofde renovatiepremies, samen goed voor 56 miljoen euro. Voor gezinnen met een bescheiden inkomens stelt het Woningfonds nu opnieuw betaalbare renovatiekredieten ter beschikking, maar de procedures duren daar dikwijls lang.

43 nieuwe woonzorgcentra

Naast renovaties wacht ons land volgens Embuild een "massale inspanning" wat betreft nieuwbouw. Vanwege de bevolkingsgroei en de stijgende levensduurte zullen er in België de komende kwarteeuw bijna 900.000 woningen moeten worden bijgebouwd, waarvan 600.000 in Vlaanderen, 280.000 in Wallonië en 6.000 in Brussel. Door op die manier het aanbod uit te breiden, hoopt de bouwsector in een klap de stijgende prijzen de kop in te drukken.

De renovatiegolf is trouwens ook nodig in publieke gebouwen en voorzieningen. Omwille van de vergrijzing krijgt ons land tegen 2050 dubbel zoveel 85-plussers als vandaag, en een derde meer 65- tot 85-jarigen. Dat vraagt vooral om renovatie én nieuwbouw in de woonzorgcentra en ziekenhuizen, want 95 procent van het huidige zorgaanbod voldoet niet aan de juiste energienormen, klinkt het. Tegen 2050 zijn in heel België 486 extra woonzorgcentra nodig, waarvan 43 in Brussel.

In het algemeen groeit de volwassen bevolking in ons land met negen procent tegen 2050. Dat verklaart mee de nood aan extra ziekenhuizen, maar ook gevangenissen. Die moeten grondig gerenoveerd worden. Nieuwe ziekenhuizen en gevangenissen zijn wel vooral buiten de hoofdstad nodig, zo berekende Embuild.

Kleiner wonen

Tot slot zal het aandeel kinderen licht slinken in de komende jaren. Dat betekent dat het huidige schoolaanbod volstaat. Wel is 95 procent van de schoolgebouwen in België niet aangepast aan de nieuwe energienormen. Het gaat in Brussel om 187 Nederlandstalige scholen en meer dan 700 Franstalige.

Wat betreft snelwegen en gewestwegen moet Brussel de komende kwarteeuw zeker 18 kilometer volledig vervangen en 15 kilometer structureel renoveren. Dat is procentueel ietwat meer dan in Vlaanderen, maar Brussel heeft wel opvallend meer renovatiewerk voor haar bruggen en tunnels. Een kwart van de bruggen en tunnels moet hier volledig worden gerenoveerd of vervangen worden tegen 2050.

Vijfentwintig jaar lijkt niet meer zo lang om al die plannen uit te voeren, en daarbovenop 6.000 nieuwe woningen en 43 woonzorgcentra te bouwen. Intussen loert de Brusselse bouwstop om de hoek. Die bepaalt dat onbebouwde terreinen (van meer dan een halve hectare, red.) niet mogen worden aangesneden voor nieuwe projecten. Ook in Vlaanderen bestaat overigens zo'n bouwshift: daar mag vanaf 2040 geen bijkomende open ruimte meer worden ingepalmd.

Voor Embuild vormt dat echter geen onoverkomelijk obstakel. "De bouwsector staat achter de bouwshift", bevestigt Caroline Deiteren, directeur-generaal van Embuild Vlaanderen. Volgens haar ligt de oplossing in "verkernen en verdichten" om zo een "hoog ruimtelijk rendement" te boeken. Meer in de hoogte bouwen zal dus onvermijdelijk zijn. Ze voegt eraan toe dat "hoe sneller er vergunningen kunnen worden afgeleverd, des te sneller de problemen kunnen worden aangepakt".

Daarnaast houdt Embuild ook rekening met sociale veranderingen. De wooncrisis heeft er mede voor gezorgd dat mensen op een andere manier zijn gaan leven. Cohousing is allang geen marginaal fenomeen meer. Tegelijkertijd groeit het aantal alleenstaanden en worden gezinnen steeds kleiner, merkt Deiteren op.

"Een van de oplossingen zal zijn om kleiner te gaan wonen", zegt ze. "In vergelijking met onze buurlanden wonen Belgen groot. Maar we kunnen niet meer allemaal in open verkavelingen en super grote appartementen leven."