OCMW’s mogen leefloon intrekken in geval van agressie, Brussel zet in op begeleiding

Agressie tegen OCMW-medewerkers kan voortaan leiden tot de intrekking of de niet toekenning van het leefloon. Dat staat in een omzendbrief van minister van Maatschappelijke Integratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA). “Maar tegen het institutioneel geweld kunnen we niets doen. Mensen zijn wanhopig”, klinkt het bij het OCMW van Molenbeek.

De aanleiding voor de omzendbrief en de maatregel die daarin is opgenomen is de moord op een Gentse OCMW-medewerker afgelopen zomer. Een 56-jarige man werd toen om het leven gebracht tijdens een huisbezoek. Volgens de omzendbrief moet elke aantoonbare vorm van agressie tegenover OCMW-medewerkers leiden tot de intrekking van het leefloon of het niet toekennen ervan.

Ook verbaal geweld, fysieke bedreiging of intimidatie kan leiden tot maatregelen, verduidelijkt de minister. Daarnaast staat er in de omzendbrief dat OCMW-medewerkers geen huisbezoek moeten doen als hun veiligheid niet gegarandeerd is. “Waar agressie begint, moet onze solidariteit eindigen”, aldus Van Bossuyt.

“Wij zijn proactief geweest en hebben niet gewacht tot minister Van Bossuyt wakker werd”, reageert Ahmed El Khannouss (Molenbeek Autrement), voorzitter van het OCMW van Molenbeek. Daar krijgt het OCMW-personeel steeds vaker te maken met agressieve hulpaanvragers. In maart kreeg een sociaal assistente nog azijn op haar gezicht gegooid. “De dader stond de sociaal assistente gewoon buiten aan de deur op te wachten. We hebben toen meteen maatregelen genomen. Zo hebben we ons burgerlijk partij gesteld.”

Daarnaast voorziet het OCMW van Molenbeek meer opleidingen en worden medewerkers beter begeleid. “In probleemgevallen, de meest complexe dossiers, laten we de sociaal assistenten begeleiden door een straathoekwerker. Die moet de gemoederen bedaren indien nodig en vermijden dat de situatie escaleert”, aldus El Khannouss. “We hebben ook een preventiecampagne gelanceerd met affiches en video’s die in al onze centra te zien zijn.”

'Moeilijke periode'

En wat de Molenbeekse OCMW-voorzitter vindt van de maatregel in de omzendbrief? “We hebben een legaal kader dat dat toelaat en die maatregel was al opgenomen in ons intern reglement, maar een leefloon intrekken is echt een laatste redmiddel. We zitten kort op de bal, want de veiligheid van ons personeel is belangrijk, maar ook die van onze cliënten.”

“Maar het ergste geweld is het weghalen van de steun voor mensen die zonder inkomen zitten. Tegen dat institutionele geweld kunnen we niets doen. Mensen zijn wanhopig en zien soms geen andere manier om zich uit te drukken dan met geweld, wat ik met klem veroordeel”, aldus El Khannouss, die naar federale maatregelen verwijst zoals de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd. “We gaan een moeilijke periode tegemoet, maar het is niet door mensen uit te sluiten en meer gevangenissen te bouwen dat we het gaan oplossen.”

'Harde maatregel'

In Schaarbeek klinkt de reactie van OCMW-voorzitter Döne Sönmez (PS) gelijkaardig. Zij heeft het over een “harde maatregel” die niet automatisch moet worden toegepast in geval van agressie. “Het leefloon in één keer intrekken is hard. Ik begrijp dat men de sociaal assistenten wil beschermen, maar ik vind dat wij het geval per geval moeten bekijken.”

Zo is er voor Sönmez wel een onderscheid tussen verbaal en fysiek geweld. “Fysieke agressie mogen we nooit toelaten, maar we moeten ook wel zien of de steunaanvrager wel goed gehoord wordt. Ik hoor soms van cliënten dat ze 36 keer moeten bellen voor ze iemand van het OCMW aan de lijn krijgen”, aldus de OCMW-voorzitter.

“Als iemand niets meer te eten heeft en er vertraging is in het OCMW-dossier, kunnen we begrijpen dat iemand zijn stem verheft. We moeten het geval per geval bekijken en het probleem in zijn geheel zien.”

Alarmknop

Net als in Molenbeek verwacht Schaarbeek een toestroom van extra steunaanvragers door de federale werkloosheidshervorming. Daar heeft het OCMW zich volgens Sönmez op voorbereid. “Die mensen beginnen al sinds deze maand bij ons aan te kloppen”, zegt ze. “Om die toestroom in goede banen te leiden hebben we twee extra stewards aangesteld.”

Die stewards moeten agressieve reacties aan de loketten voorkomen. Daarnaast wijst de OCMW-voorzitter op andere maatregelen die de Schaarbeekse OCMW-medewerkers moeten beschermen.

“Als de hulpaanvrager naar onze kantoren komt, staat er voor al onze sociaal assistenten een alarmknop ter beschikking. Voor huisbezoeken in moeilijke wijken, zoals de Noordwijk, raden we onze sociaal assistenten om altijd met twee te gaan.”