Oekraïense in Brussel over vier jaar oorlog: 'Alsof ik tien jaar ouder ben geworden'

Exact vier jaar na de Russische inval in Oekraïne blikt de Oekraïense Valeriia Ziziukina in onze radiostudio terug op de dag die haar leven voorgoed veranderde. “We geloofden niet dat het zou gebeuren. We wilden het gewoon niet zien.”

Op 24 februari 2022 werd ze om vier uur ’s ochtends wakker in haar thuisstad Charkiv. “De explosies begonnen om 4 uur. De dag voordien had ik nog een lange wandeling gemaakt. Het was mooi weer, je voelde de lente komen. Er waren geen tekenen dat twaalf uur later alles anders zou zijn.”

Een week later vluchtte ze samen met haar moeder. “De ontploffingen waren zo luid. We hoorden constant vliegtuigen over onze huizen. Nog altijd schrik ik als ik een helikopter hoor.”

Via een overvolle schuilkelder en een taxi richting de Poolse grens kwam ze uiteindelijk in Duitsland terecht. “Aan de grens voelde ik pas hoe hongerig ik was. Ik had een week niet gegeten van de stress. In Polen werden we warm onthaald. Dat gaf voor het eerst een gevoel van veiligheid.”

Europees parlement

In Duitsland vond ze onderdak bij een gastgezin en behaalde ze een master in Public Policy. Vandaag woont ze in Brussel, waar ze stage liep bij het Europees Parlement en werk zoekt in de Europese instellingen. “Het was mijn droom om in internationale politiek te werken. Als tiener wilde ik zelfs president van Oekraïne worden", zegt ze met een glimlach.

Maar de oorlog blijft dichtbij. Haar stiefvader, die mee aandrong om te vluchten, sneuvelde in 2023 aan het front in de regio Zaporizja. “We hebben hem niet kunnen identificeren of begraven. Dat is ondraaglijk. En het is niet alleen mijn verhaal. Duizenden families kunnen hun geliefden niet begraven.”

'Reacties zijn te traag'

Vanuit Brussel volgt Ziziukina het Europese debat over steun aan Oekraïne op de voet. Ze is kritisch. “De reacties zijn vaak traag. Oekraïne is niet zomaar een dossier in het buitenlands beleid van de EU. Het is een hoeksteen van de Europese veiligheid. Als Oekraïne niet wint, is er geen veiligheid in de regio.”

Ze herinnert zich hoe ze in de eerste dagen van de oorlog berichten stuurde naar westerse leiders met één oproep: sluit het luchtruim. “We waren naïef. We dachten dat het zo eenvoudig was.” Ook vandaag vindt ze de steun onvoldoende. “We hebben te veel verloren om de oorlog te beëindigen zoals hij nu is. Als we grondgebied opgeven, begint Rusland later gewoon opnieuw.”

Tegelijk wijst ze op de humanitaire tol. “De energie-infrastructuur is verwoest. Mensen leven zonder elektriciteit of verwarming. Toch blijven ze veerkrachtig. Ik bewonder mijn land.”

Herdenken in Brussel

Vier jaar na de invasie voelt Ziziukina zich veranderd. “Het voelt alsof er tien jaar zijn voorbijgegaan. Alsof ik een ander persoon ben geworden.”

In Brussel zoekt ze steun bij de Oekraïense gemeenschap. “We willen gezien worden als deel van Europa. Oekraïne maakt al generaties lang deel uit van de Europese geschiedenis, maar werd vaak herleid tot een invloedssfeer van Rusland.”

Op de verjaardag van de invasie neemt ze deel aan herdenkingen en protesten in de hoofdstad. “We moeten elke dag beseffen tegen welke prijs wij hier in vrede leven. Solidariteit, interesse in onze cultuur, onze geschiedenis. Dat betekent veel.”