Onderzoek wijst op gebrek aan diversiteit en 'subtiel racisme' bij Brusselse politie

Brusselse agenten met een migratieachtergrond botsen nog steeds op vormen van discriminatie op de werkvloer. Dat blijkt uit een recent rapport van twee ULB-onderzoekers en twee VUB-criminologen.

Twee jaar lang voerden onderzoekers van de Université Libre de Bruxelles (ULB) en de Vrije Universiteit Brussel (VUB) onderzoek naar discriminatie binnen de Brusselse politie. Aan de ULB werkten antropologe Maïté Maskens en sociologe Nawal Bensaïd samen met criminologen Sofie De Kimpe en Steven Debbaut van de VUB. Hun rapport “Diversiteit binnen het politiekorps: een test voor de democratie” stelt dat diversiteit binnen de Brusselse politie veel meer is dan een kwestie van cijfers of symbolische vertegenwoordiging.

15 procent niet-Europees

Tussen 2023 en 2025 observeerden de onderzoekers zestien maanden lang diensten zoals interventie, onthaal en dispatching in drie Brusselse politiezones. Daarnaast werden ook interviews afgenomen met personeelsleden met verschillende functies, uit de zes zones.

Naast het rapport ontwikkelden ze een kaart met een overzicht van de zes zones, met cijfers over diversiteit volgens de verschillende rangen en functies. Daaruit blijkt dat van de ongeveer 6.750 personeelsleden zo’n 70 procent twee Belgische ouders heeft. Dat staat in schril contrast met de Brusselse bevolking, waar bijna 80 procent roots heeft buiten België. Minder dan 15 procent van de Brusselse politie is van niet-Europese afkomst, toont de kaart aan.

De grote meerderheid van de personen met migratieachtergrond bevindt zich bij de inspecteurs (ongeveer 60 procent). De hoofdinspecteurs vormen slechts een beperkt aandeel (ongeveer 10 procent), terwijl agenten, commissarissen en commissarissen-generaal minimaal vertegenwoordigd zijn. De doorgroeimogelijkheden voor mensen met buitenlandse roots zijn volgens het onderzoek beperkt.

Volgens het rapport is diversiteit essentieel voor een goed functionerende politie, zeker in een multiculturele stad als Brussel.

Subtiel racisme

Volgens het rapport wordt er soms te weinig rekening gehouden met de ervaringen van agenten met een migratieachtergrond en met het gevoel bij sommige burgers dat de politie niet altijd inclusief handelt. Omdat diversiteit binnen de organisatie vaak vooral op papier bestaat en niet echt wordt omgezet in concrete acties, blijven vormen van racisme vaak subtiel bestaan in veel Brusselse politiebureaus, stellen de onderzoekers vast.

“Politiemensen van kleur worden soms 'gebruikt' als schild door de organisatie om zich te verdedigen tegen beschuldigingen van racisme van buitenaf. Ze worden soms toegewezen aan taken in bepaalde wijken, en worden vaak verdacht een dubbele rol te spelen, een soort infiltratie-agenten om de belangen van 'hun' gemeenschap te dienen.”

Tegelijk toont het onderzoek aan dat het beeld niet enkel negatief is. Er zijn leidinggevenden en agenten die actief werken aan een inclusieve werkomgeving en racisme proberen tegen te gaan. “We hebben ook vastgesteld dat tal van politieagenten inspanningen leveren om niet toe te geven aan de 'racistische verleiding'. Zij kiezen er bewust voor om hun kritisch inzicht actief te verdiepen, zodat ze met rechtvaardigheid kunnen handelen.”